27 Φεβρουάριος 2009

Αντιστίξεις

Τη Δευτέρα, δεκατρείς συμπολίτες μας άσκησαν παρέμβαση στο Συμβούλιο της Επικρατείας για την γνωστή υπόθεση της Διπλής Ανάπλασης Ελαιώνα-Λεωφόρου Αλεξάνδρας.

Μικρή επεξήγηση για τους μη νομικούς: η παρέμβαση είναι κάτι σαν κόντρα-προσφυγή, δηλαδή οι παρεμβαίνοντες υποστηρίζουν τη νομιμότητα και εγκυρότητα των διοικητικών πράξεων, την ακύρωση των οποίων ζητούν οι προσφεύγοντες.

Γιατί το αναφέρω; Γιατί μέχρι τώρα, όλος ο αντίλογος προς τους 130 άλλους συμπολίτες μας που στράφηκαν εναντίον της Διπλής Ανάπλασης έτσι όπως σχεδιάστηκε, και άσκησαν ένα απολύτως νόμιμο και συνταγματικά κατοχυρωμένο δικαίωμά τους, να προσφύγουν δηλαδή στο Συμβούλιο της Επικρατείας, συνίστατο σε λοιδωρία, ειρωνία, κραυγές, μέχρι και απειλές. Απειλές για τον "λαό του Παναθηναϊκού" που θα γίνει ποτάμι και θα μας πνίξει, για τους εργάτες που θα χάσουν το μεροκάματό τους, για την κατασκευαστική που εμπλέκεται στην ιστορία και κινδυνεύει να κλείσει.

Σαν να ξεχάστηκε εντελώς ότι σε μια δημοκρατκή χώρα η αντίθετη άποψη είναι κάτι το αυτονόητο, πόσο μάλλον όταν μιλάμε για το μεγαλύτερης κλίμακας σχέδιο αστικής ανάπλασης στην περιοχή της Αθήνας τις τελευταίες δεκαετίες (αφήνω απ' έξω τους Ολυμπιακούς Αγώνες, γιατί η πολεοδομική κληρονομιά που μας άφησαν τελικά είναι μάλλον ανάξια λόγου). Ότι η άσκηση από τους διαφωνούντες του δικαιώματος τους να προσφύγουν στη Δικαιοσύνη δεν μπορεί παρά να γίνεται άνευ άλλου σεβαστή, και ότι, αν κάποιος έχει αντίθετη άποψη, ο νόμος φροντίζει να του δώσει τη δυνατότητα να την υποστηρίξει με τα ίδια όπλα: με προσφυγή στη Δικαιοσύνη, που τελικά είναι και η μόνη αρμόδια να κρίνει τη νομιμότητα ή μη μιας διοικητικής πράξης.

Υπ' αυτήν την έννοια, η παρέμβαση των δεκατριών είναι η πρώτη θεμιτή και τεκμηριωμένη αντίδραση-στην-αντίδραση των εκατόν τριάντα. Και όχι μόνο αυτό, οι δεκατρείς πήγαν και ένα βήμα παραπέρα: εκτός από την παρέμβαση, που είναι μια διαδικαστική πράξη στα πλαίσια εκκρεμούς δίκης, κάλεσαν και σε ανοιχτό δημόσιο διάλογο την άλλη πλευρά, ναι, μάλιστα, αυτούς τους περίφημους εκατόν τριάντα "αντιδραστικούς εχθρούς της προόδου". Αναγνωρίζοντας ότι το τόσο σημαντικό αυτό θέμα στην ουσία του δεν έχει συζητηθεί: "έχουν υπάρξει παράλληλοι μονόλογοι, αλλά όχι ένας παραγωγικός διάλογος", λέει ο Σπύρος Ντόβας εδώ (κάτω κάτω, στα σχόλια), και έχει δίκιο.

Ωραία, και τώρα ας κάνουμε μια σύγκριση: τι είναι προτιμότερο; Οι υστερικές τσιρίδες του Κακλαμάνη και οι αλαζονικές και κινδυνολογικές παπαριές του Πρετεντέρη, ή η άσκηση νομίμων δικαιωμάτων με παράλληλη προσπάθεια για ουσιαστικό διάλογο; Η στοχοποίηση των συμπολιτών μας και οι ύβρεις προς τους Συμβούλους Επικρατείας, ή ο σεβασμός προς τη Δικαιοσύνη και η ανταλλαγή επιχειρημάτων; Τι είναι επωφελέστερο για τον πολιτικό μας πολιτισμό, για την ουσιαστική συμμετοχή των πολιτών στα κοινά, για την προαγωγή -τελικά- της ίδιας της Δημοκρατίας; Οι κραυγές ή οι νηφάλιες σκέψεις;

Αυτονόητες νομίζω οι απαντήσεις, και γι' αυτό η παρέμβαση των δεκατριών αφήνει ακόμα πιο έκθετους τους διάφορους Κακλαμανοπρετεντέρηδες. Τους οποίους καλά θα ήταν να βάζαμε στη ναφθαλίνη το συντομότερο δυνατόν. Κι αν όχι για άλλον λόγο, αυτός είναι αρκετός για να αξίζει στους δεκατρείς συμπολίτες μας ένα μεγάλο μπράβο -ασχέτως του ποια είναι η άποψη του καθενός από εμάς για την ουσία του θέματος.

Καλό τριήμερο.


.

25 Φεβρουάριος 2009

Η χώρα της μαρμότας

Δελτίο ειδήσεων της ΕΤ1, χτες το βράδυ. Τα αναπόφευκτα ρεπορτάζ για την Παλαιοκωστιάδα, την εκλογολογία, τα νέα μετρά, μπλα μπλα. Ακολουθούν δύο διαφορετικά θέματα από τα λεγόμενα εσωτερικά:

Θέμα άλφα: Την ώρα που οι διεθνείς τιμές του πετρελαίου πέφτουν, η τιμή της αμόλυβδης στην Ελλάδα εξακολουθεί να ανεβαίνει. Δηλώσεις προέδρου πρατηριούχων, "δεν φταίμε εμείς, τόσο αγοράζουμε τόσο πουλάμε". Δηλώσεις εκπροσώπου εταιρειών, "δεν φταίμε εμείς", δηλώσεις διυλιστηρίων το ίδιο, γενικώς δεν φταίει κανείς, η τιμή ανεβαίνει από μόνη της, αυτοβούλως τσιμπάει δυο-τρία λεπτούλια τη βδομάδα, δηλώσεις υπουργού-μπλόγκερ Χατζηδάκη από άμβωνος με αυστηρό ύφος "η κυβέρνηση δεν θα ανεχτεί φαινόμενα αισχροκέρδειας, μπλα μπλα". Χασμουρητό.

Θέμα βήτα: Οι ασφαλισμένοι με διαδοχική ασφάλιση περιμένουν από πέντε μήνες μέχρι ενάμιση χρόνο για την απονομή της σύνταξης. Από τριάντα υπαλλήλους πρέπει να περάσει η απόφαση μέχρι να εκδοθεί, μπλα μπλα, κάνουμε προσπάθεια, μπλα μπλα, συνεδριάζει ειδική επιτροπή Υπουργείου Απασχόλησης, μπλα μπλα, υπουργός Φάνη Πάλλη-Πετραλιά με μάτι γλαρό διαβεβαιώνει ότι "η κυβέρνηση εξετάζει το θέμα, θα πάρει όλα τα αναγκαία μέτρα μπλα μπλα". Αηδία.

Το πρώτο ρεπορτάζ, για τις τιμές της βενζίνης, πρέπει να είναι το πιο πολυπαιγμένο στην ελληνική τηλεόραση της τελευταίας εξαετίας -από την αμερικανική εισβολή στο Ιράκ κι εδώθε. Παίζει στάνταρ έξι-εφτά φορές το χρόνο, με φαβορί το Πάσχα και τις καλοκαιρινές εξόδους, και είναι ίδιο κι απαράλλαχτο: πάντα οι παράγοντες της αγοράς πετάνε το μπαλάκι ο ένας στον άλλον και πάντα κάποιος υπουργός ή υφυπουργός προειδοποιεί και υπόσχεται. Νομίζω ο Χατζηδάκης είναι ο πέμπτος ή ο έκτος που βλέπω να κάνει τις ίδιες δηλώσεις, εκείνον εκεί δε τον πρόεδρα των πρατηριούχων θα τον έχω δει στην τηλεόραση ίσαμε διακόσες πενήντα φορές.

Το δεύτερο το ρεπορτάζ, για τις συντάξεις, παίζει πιο αραιά, καναδυό φορές το χρόνο ίσως, αλλά σε μεγαλύτερο βάθος χρόνου. Νομίζω ότι το θυμάμαι από τότε που άρχισα να διαβάζω συστηματικά εφημερίδα, θά 'ναι καμιά εικοσαριά χρόνια τώρα.

Έπιασα στην τύχη δυο θέματα, γιατί αυτά έτυχε να δω χτες το βράδυ στις ειδήσεις. Αλλά δεν είναι τα μόνα. Και θα είναι άδικο να πω πως αυτή η χώρα δεν πάει μπροστά με τίποτα, "δεν θα γίνουμε ποτέ Ευρώπη αδερφέ μου" που λένε κάτι γερογκρινιάρηδες στα καφενεία με το κομπολόι στο χέρι. Θα είναι ψέμα, γιατί λίγο μπροστά έχουμε πάει, έστω και με πισωγυρίσματα, με μικρά βηματάκια, έστω κι αν από άλλες χώρες μας χωρίζουν μίλια ολάκερα που πρέπει να καλύψουμε, τι λέω, θα έπρεπε ήδη να έχουμε καλύψει.

Όμως από την άλλη θα είναι εξίσου ψέμα να πω ότι δεν έχω την εντύπωση ώρες-ώρες, και μάλλον συχνά εδώ που τα λέμε, πως σε τούτη τη χώρα ζούμε μια ατέλειωτη μέρα της μαρμότας, πως ο χρόνος έχει παγώσει και δεν λέει να ξεκουνήσει. Και είναι λίαν ενοχλητική η αίσθηση, γιατί αμέσως μετά συνειδητοποιείς ότι δεν είναι ο χρόνος που έχει παγώσει, είναι η χώρα που έχει βαλτώσει. Και να δούμε μέχρι πότε...


.

23 Φεβρουάριος 2009

Τελευταία έξοδος: Τζούλια Αλεξανδράτου



Τρεισίμιση ώρες εντατικού brainstorming χρειάστηκε η κυβερνητική επιτροπή για να καταλήξει σε αυτά τα μέτρα. Άφεριμ. Παρακαλώ πολύ, να σημειωθούν τα ονόματα των υπουργών που συμμετείχαν για να καταγραφούν με χρυσά γράμματα στην ιστορία της χώρας.

Ας προσπεράσουμε το γεγονός ότι τα περισσότερα από αυτά τα μέτρα είναι γενικόλογες αοριστίες που θα μπορούσε να τις έχει γράψει οποιοσδήποτε δευτεροκλασάτος πολιτευτής επιπέδου βουλευτή Καλοχαιρέτα, ή ακόμα και κάποιο από αυτά τα αυτόματα προγραμματάκια παραγωγής ξύλινου πολιτικού λόγου που κυκλοφορούν στο ίντερνετ: όπου ακούς τρόπους πρόσληψης, κύκλους εκπαίδευσης, θεσμικά πλαίσια, νομοθετικές ρυθμίσεις, στελέχωση σωμάτων, αυστηροποιήσεις και επισπεύσεις, κράτα και μικρό καλάθι, γιατί αυτά τα πράγματα συνηθίζεται να λέγονται σε παρόμοιες περιπτώσεις ώστε να πειστεί η κοινή γνώμη ότι α) υπάρχει κυβέρνηση και β) (συ)σκέφτεται κιόλας. Κάθε θαύμα μέρες τρεις -την τέταρτη θα έχουν ξεχαστεί.

Ας αφήσουμε κατά μέρος και την απίστευτη μπαλαφάρα με την κατάργηση της ανωνυμίας για τους κατόχους καρτοκινητών, λες και μια χούφτα κακοποιών που είναι ικανοί να οργανώσουν για δεύτερη φορά ολόκληρη υπερπαραγωγή με ελικόπτερα και χειροβομβίδες θα κολλήσουν στο αν το κινητό είναι με σύνδεση ή με κάρτα.

Η απορία μου είναι άλλη: χρειάζεται να οργανώσουμε διεθνή διαγωνισμό για να βρούμε και να προσλάβουμε τον ειδικό σύμβουλο ασφαλείας που θα μας υποδείξει πώς θα εμποδίσουμε τα ελικόπτερα να μπαινοβγαίνουν στο προαύλιο του Κορυδαλλού κάθε τρεις και λίγο;

Δηλαδή τόσο εξωφρενικά δύσκολο είναι να εμποδιστεί μια απόδραση με ελικόπτερο, που έχουμε ανάγκη από εμπειρογνώμονες, τεχνικούς συμβούλους, διδάκτορες σωφρονιστικής με ντοκτορά από πανεπιστήμια του εξωτερικού για να μας εξηγήσουν τι και πώς;

Αν είναι έτσι, μια και θα το κάνουμε που θα το κάνουμε το έξοδο, δεν τους λέμε να μας κάνουν και μια μελέτη για την αποφυγή αποδράσεων με υποβρύχια; Να βρίσκεται, βρε αδερφέ -δεν ξέρεις τι γίνεται.

Ρε παιδιά, μήπως να σοβαρευτούμε λιγουλάκι; Λίγο, τοσοδά. Αν μπορούμε, δηλαδή, γιατί νομίζω ότι πλέον και η λέξη γελοιότητα έχει χάσει το νόημά της -και πιθανόν να χρειαστεί διεθνής διαγωνισμός για την πρόσληψη ειδικού συμβούλου που θα μας το ξαναβρεί.


.

19 Φεβρουάριος 2009

Terra incognita

Με αφορμή τη δίκη Τσιπρόπουλου, που επρόκειτο να γίνει εχτές και αναβλήθηκε λόγω ωραρίου για τις 6 Μαΐου 2010 (αθάνατη και ταχύτατη ελληνική Δικαιοσύνη!), και τη σχετική φιλολογία που έχει αναπτυχθεί στην μπλογκόσφαιρα, μερικές σκέψεις:

Σε όλους εμάς τους χρήστες του διαδικτύου, και ειδικότερα υπηρεσιών και τεχνολογιών από αυτές που φέρουν την ταμπέλα Web 2.0, ή κοινωνικής δικτύωσης, ή user-generated content, ή όπως αλλιώς θέλετε πείτε το, η υπόθεση αυτή φαίνεται εξωφρενική: ο Αντώνης Τσιπρόπουλος, "ένας από εμάς", κατηγορείται για μια σειρά υποτίθεται δυσφημηστικών δημοσιευμάτων που δεν ήταν δικά του αλλά κάποιου άλλου, ενώ η μόνη εμπλοκή του ιδίου στην όλη ιστορία ήταν ότι διατηρούσε έναν aggregator (συναθροιστή επί το ελληνικότερον...) που αναπαρήγαγε τους τίτλους και μερικές αράδες από αυτά τα δημοσιεύματα, όπως και από πολλά άλλα, με μία λίγο-πολύ αυτόματη διαδικασία και χωρίς να υπονοείται η συμφωνία του ίδιου του Τσιπρόπουλου με τις απόψεις του συντάκτη του εκάστοτε δημοσιεύματος.

Για όλους εμάς λοιπόν είναι σαφές ότι ο Τσιπρόπουλος είναι αθώος. Προσέξτε όμως τι λέει ο νόμος σχετικά με τη δυσφήμηση, αδίκημα για το οποίο κατηγορείται ο Τσιπρόπουλος (άρθρο 362 ΠΚ):"Όποιος με οποιονδήποτε τρόπο ενώπιον τρίτου ισχυρίζεται ή διαδίδει για κάποιον άλλον γεγονός που μπορεί να βλάψει την τιμή ή την υπόληψή του τιμωρείται... κλπ".

"Διαδίδει με οποιονδήποτε τρόπο": Εντάξει, είναι προφανές ότι ο συντάκτης του Ποινικού Κώδικα στη μακρινή δεκαετία του 1950 δεν είχε στο μυαλό του τους aggregator και τα λινκ, εκτός αν διέθετε κληρονομικό χάρισμα και μπορούσε να προβλέψει την ανάπτυξη του ίντερνετ μισόν αιώνα μετά.

Έτσι όμως όπως είναι διατυπωμένη η διάταξη είναι δυνατόν, με πολύ ακραία ερμηνεία, να θεωρηθεί ως διάδοση η παράθεση λινκ προς κάποιον άλλο δικτυακό τόπο, με την έννοια ότι καθιστά ευχερέστερα προσβάσιμο το (ενδεχομένως κολάσιμο ποινικά) περιεχόμενό του σε τρίτους.

Μα είναι δυνατόν; Εδώ που τα λέμε, κατά τη γνώμη μου όχι. Όχι, μεταξύ άλλων γιατί, αν γίνει δεκτό ότι είναι, τα αποτελέσματα θα είναι τραγελαφικά. Αν γίνει δεκτό ότι η απλή παράθεση υπερσυνδέσμου μπορεί να συνιστά διάδοση υπό την έννοια του Ποινικού Κώδικα, τότε αύριο θα πρέπει να καθίσουν στο σκαμνί πρώτα-πρώτα όλες οι μηχανές αναζήτησης: πράγματι, αν βάλει κανείς στο google "απατεώνας Λιακόπουλος" και πατήσει search, θα πάρει 1.590 αποτελέσματα (1.591, μαζί με το παρόν κείμενο). Κι αφού το google διαδίδει αυτά τα δημοσιεύματα, κάποια εκ των οποίων ίσως να είναι δυσφημηστικά, γρήγορα στον Εισαγγελέα.

Περιττό να πω ότι σε μια τέτοια περίπτωση θα γίνουμε περίγελως στα πέρατα της οικουμένης.

Ωραία. Ας δούμε όμως λίγο το θέμα από μια άλλη οπτική γωνία, ξεχνώντας προς στιγμήν ότι στην άλλη πλευρά τυχαίνει να βρίσκεται ο απεχθής για πολλούς από εμάς Λιακόπουλος.

Παίρνουμε σαν δεδομένο ότι είναι αναφαίρετο δικαίωμα του κάθε πολίτη να απευθύνεται στη Δικαιοσύνη για να κάνει τα παράπονά του και να ζητήσει την προστασία του όταν θεωρεί ότι προσβάλλονται τα δικαιώματά του.

Κοιτάζοντας την ευρύτερη εικόνα, έχουμε από τη μία πλευρά το συνταγματικά κατοχυρωμένο και αναφαίρετο δικαίωμα στην ελεύθερη έκφραση, και από την άλλη το επίσης συνταγματικά κατοχυρωμένο και αναφαίρετο δικαίωμα στην προστασία της προσωπικότητας. Δύο δικαιώματα που συχνά έρχονται σε σύγκρουση μεταξύ τους: σε αυτήν την περίπτωση, το πού σταματά η θεμιτή άσκηση και πού αρχίζει η κατάχρηση του ενός ή του άλλου το κρίνει η Δικαιοσύνη.

Ας έχουμε επίσης στο μυαλό μας ότι τα νομικά εργαλεία που έχουν στη διάθεσή τους τα δικαστήρια, όπως π.χ. οι διατάξεις του Ποινικού ή του Αστικού Κώδικα, έχουν κατασκευαστεί πριν πολλές δεκαετίες και βέβαια δεν έχουν προβλέψει την τεχνολογική εξέλιξη που σήμερα εμείς αντιμετωπίζουμε ως κάτι το δεδομένο.

Οπότε; Η προφανής λύση είναι να επικαιροποιηθούν τα εργαλεία, δηλαδή η νομοθεσία. Δύσκολο, αν όχι αδύνατο: είναι κοινός τόπος ότι το ίντερνετ αναπτύσσεται άναρχα, αποκεντρωμένα και με χαοτικό τρόπο. Μια ιδέα που συλλαμβάνει ο εφευρετικός νους κάποιου προγραμματιστή πετιέται στη θάλασσα του διαδικτύου και, αν πιάσει, δημιουργεί σε πολύ σύντομο χρόνο μια κρίσιμη μάζα, ένα νέο κοινωνικό φαινόμενο, μια (ας το πούμε έτσι) κοινότητα: η κοινότητα αυτή δεν περιμένει το νομοθέτη να τη ρυθμίσει, ρυθμίζεται μόνη της με κώδικες που διαμορφώνονται στην πράξη από τα μέλη. Μέχρι να γίνει αντιληπτό το φαινόμενο και η τυχόν ανάγκη θεσμικής ρύθμισής του, είναι συνήθως πολύ αργά.

Επιπλέον, φανταστείτε να είχαμε ειδικούς νόμους για κάθε διαδικτυακό φαινόμενο: για το blogging, το googling, το tweeting, το facebooking και ποιος ξέρει τι άλλο θα προκύψει σήμερα το απόγευμα και θα έχει γίνει τάση μέχρι τον άλλο μήνα. Θα χρειαζόμασταν μία Βουλή ακόμα, να νομοθετεί μόνο γι' αυτά τα θέματα.

Και σε κάθε περίπτωση, όσο και να εξειδικεύσουμε τις ρυθμίσεις, στη βάση το πρόβλημα θα παραμένει το ίδιο: από τη στιγμή που μπήκαμε στον κόσμο της διαδραστικότητας, της εύκολης και ελεύθερης δημιουργίας περιεχομένου στο διαδίκτυο, πάντα κάπου θα κρύβεται η σύγκρουση ανάμεσα στο δικαίωμα στην ελεύθερη έκφραση και το δικαίωμα της προστασίας της προσωπικότητας. Σύγκρουση που ποτέ δεν πρόκειται να λυθεί μια κι έξω, αφού τα όρια ανάμεσα στα δύο αυτά δικαιώματα πάντοτε ήταν, και πάντοτε θα ειναι, ρευστά.

Λέει ο φίλος Έλικας στο τελευταίο του ποστ, και υποθέτω πολλοί συμφωνούν, ότι "το γεγονός και μόνο ότι η υπόθεση εκδικάζεται σημαίνει ότι σε θέματα ελευθερίας λόγου και κατανόησης του διαδικτύου έχουμε μεσαίωνα στην Ελλάδα". Δεν είναι ακριβώς έτσι: αυτό που συμβαίνει είναι ότι η ελληνική Δικαιοσύνη καλείται να εξερευνήσει μια άγνωστη γη, έναν παρθένο τόπο, καλείται να καταλάβει διαδικασίες που προέκυψαν ερήμην των θεσμικών ρυθμιστών, να σταθμίσει συμπεριφορές και να χαράξει όρια. Θα μπορούσε πράγματι ο εισαγγελέας που πήρε τη μήνυση του Λιακόπουλου να τη στείλει στο αρχείο: θα ήταν πολύ λογικό για όλους μας και δίκαιο πάνω απ' όλα για τον ίδιο τον Τσιπρόπουλο. Από μία άποψη όμως είναι καλύτερα που δεν το έκανε, είναι καλύτερα να αποφανθούν δικαστές και όχι ο εισαγγελέας (που δεν είναι δικαστής), είναι καλύτερα να υπάρξει σιγά σιγά ένας μπούσουλας για τα καινά δαιμόνια που εισάγει το ίντερνετ. Και το λέω αυτό με όλη μου τη συμπάθεια για τον άνθρωπο Τσιπρόπουλο, που ταλαιπωριέται άδικα στα δικαστήρια, αλλά και με πλήρη συνείδηση ότι στη θέση του θα μπορούσε να βρεθεί και οποιοσδήποτε άλλος από εμάς.

Το συνταγματικά κατοχυρωμένο δικαίωμα στην ελεύθερη έκφραση δεν δημιουργούσε μεγάλα προβλήματα, ή μάλλον δημιουργούσε μεν αλλά ελεγχόμενα, όσο τα κανάλια έκφρασης ήταν περιορισμένα και προσβάσιμα από λίγους. Όμως τα πράγματα άλλαξαν ραγδαία, από τη μια στιγμή στην άλλη τα κανάλια πολλαπλασιάστηκαν, η πρόσβαση έγινε εύκολη για πολλούς, από τα σπήλαια της θεσμικής λογοκρισίας όπου ήμασταν κλεισμένοι μέχρι χτες βγήκαμε στις αχανείς και ελεύθερες πεδιάδες του διαδικτύου. Η ισορροπία μεταξύ των δύο δικαιωμάτων που αναφέρονται παραπάνω ανατράπηκε βίαια, και είναι δεδομένο ότι θα γίνουν προσπάθειες να αποκατασταθεί. Όχι πάντα με καλό σκοπό, αυτό σίγουρα, αυτό πρέπει να το θυμόμαστε και να είμαστε σε εγρήγορση, η αναρχία του διαδικτύου είναι πρόκληση για κάθε εξουσία (της τέταρτης συμπεριλαμβανομένης). Ούτε όμως απαραίτητα με κακό σκοπό.

Όπως και νά 'χει το ποτάμι δεν γυρίζει πίσω. Ας ελπίσουμε λοιπόν, για να ξαναγυρίσουμε στην αφορμή αυτού του ποστ, στην υπόθεση Τσιπρόπουλου δηλαδή, ότι οι Έλληνες δικαστές θα σταθούν στο ύψος τους και θα κάνουν το καθήκον τους: μια λογική και δημιουργική ερμηνεία του νόμου, αυτό που πρέπει να κάνουν πάντα δηλαδή, και ειδικά σε τέτοιες περιπτώσεις. Όχι τίποτ' άλλο, αλλά να μην τρέχουμε πάλι στο Στρασβούργο...

Για να το κλείσω κάπως, χμ, επικολυρικά: Μας έλαχε ο κλήρος να βρεθούμε στην πρώτη γραμμή της Ψηφιακής Επανάστασης. Είναι αναμενόμενο, ή μάλλον αναπόφευκτο, ότι θα φάμε και μερικές αδέσποτες -αλλά το τέλος θα είναι αίσιο.


.

16 Φεβρουάριος 2009

Το μετρό μας φέρνει πιο κοντά (στο Μέλλον)

Πώς του πάει το κρανάκι...!


Τις τελευταίες μέρες παίζει πολύ στις τηλεοράσεις ένα διαφημιστικό σποτάκι του ΥΠΕΧΩΔΕ, το οποίο μας διαβεβαιώνει ότι το ΜΕΤΡΟ "πηγαίνει πιο μακριά για να μας φέρει πιο κοντά".

Καθόλου συμπτωματικά το σποτάκι αυτό βγήκε στον αέρα λίγες μέρες πριν διακοπεί η λειτουργία της γραμμής 3 του μετρό, από την Εθνική Άμυνα και πέρα, για (προβλεπόμενο) χρονικό διάστημα έξι μηνών, προκειμένου να κατασκευαστεί ο σταθμός της Αγίας Παρασκευής. Αναγκαίο κακό, βλέπετε, διότι κάποτε στο παρελθόν κάποιοι ευφυείς κάτοικοι του εν λόγω Δήμου αποφάσισαν ότι δεν ήθελαν να περνάει το μετρό από τη γειτονιά τους και να τους κουβαλιέται όλη η πλέμπα από το Αιγάλεω και το Περιστέρι να πίνει καφέ στις κόζυ καφετέριές τους -αλλά κατόπιν το μετάνιωσαν. Τέλος πάντων.

Το θέμα με το συγκεκριμένο διαφημιστικό είναι ο ενεστώτας χρόνος που χρησιμοποιείται από την αρχή μέχρι το τέλος: τα έργα προχωρούν, οι επεκτάσεις ολοκληρώνονται, νέοι σταθμοί μπαίνουν σε λειτουργία, το μετρό σύντομα κατευθύνεται και προς τον Πειραιά.

Στην πραγματικότητα, για τους επόμενους έξι μήνες τουλάχιστον το μετρό δεν πρόκειται να πάει πουθενά πιο μακριά, στην καλύτερη περίπτωση θα επανέλθει εκεί όπου πήγαινε μέχρι το Σάββατο. Αν βέβαια τηρηθούν κατά γράμμα τα επίσημα χρονοδιαγράμματα, που δεν είναι και το δυνατότερό μας σημείο (στο Χαϊδάρι, ας πούμε, το μετρό θα έφτανε τέλος του 2008. Ήδη λένε για τέλος του 2009, και βλέπουμε...). Όσο για το τιμημένο λιμάνι του Πειραιά, θ' αργήσει πολύ να δει μετρό στα άγια χώματά του, μια που ακόμα ο διαγωνισμός βρίσκεται σε εξέλιξη και δεν έχει ανοιχτεί ούτε μία τρύπα, ούτε προβλέπεται κάτι τέτοιο στο ορατό μέλλον.

Αλλά το καλύτερο σημείο του σποτακίου είναι εκεί που μας θυμίζει ότι "τρεις νέοι σταθμοί εξυπηρετούν χιλιάδες συμπολίτες μας μπλα μπλα". Και εννοεί τους σταθμούς Κεραμεικού, Ελαιώνα, Αιγάλεω. Που λειτουργούν από τον Μάιο του 2007, παναπεί κοντά δυο χρόνια τώρα. Μέχρι πότε θα θεωρούνται "νέοι σταθμοί";

Σκέφτομαι λοιπόν ότι, πέρα από τους χίλιους δύο προβληματισμούς και ενστάσεις που γεννά η διανομή της κρατικής διαφήμισης, θα έπρεπε να τεθεί και ένας πρωθύστερος προβληματισμός που αφορά τη σκοπιμότητά της. Το κρατικό -διάβαζε "κυβερνητικό"- έργο είτε το βλέπει ο πολίτης μπροστά στα μάτια του είτε όχι. Αν υπάρχει, αν βελτιώνει την καθημερινότητά του, δεν χρειάζεται διαφήμιση -διαφημίζεται μόνο του. Αν δεν υπάρχει, πάλι δεν χρειάζεται διαφήμιση, διότι τι να διαφημίσεις;

Κι αν αυτό ισχύει μία φορά για τις διαφημίσεις αποπερατωμένων έργων, ισχύει πολύ περισσότερο για τη διαφήμιση έργων που ΘΑ ολοκληρωθούν ΑΝ: αν η οικονομική κρίση το επιτρέψει, αν δεν γίνουν πρόωρες εκλογές, αν δεν πέσει έξω η ανάδοχος κοινοπραξία, αν δεν γίνει καμία προσφυγή στο ΣτΕ.

Στην προκειμένη περίπτωση βέβαια η σκοπιμότητα είναι προφανής: ο κάτοικος του Χαλανδρίου, φερ' ειπείν, που από προχτές πρέπει να ξεχάσει τη γρήγορη υπόγεια μετακίνηση και να μετεπιβιβάζεται σε ταλαίπωρα λεωφορεία για να πάει στο σπίτι του, πρέπει να πειστεί ότι όλα γίνονται για το καλό του, ότι αύριο μεθαύριο θα παίρνει το μετρό από το Χαλάνδρι και θα βγαίνει στον Πειραιά. Το Υπουργείο πρέπει να δείξει ότι τρέχει, ακόμα κι αν σέρνεται. Και ως γνωστόν, αν η πραγματικότητα δεν συμφωνεί με τον υπουργό, τόσο το χειρότερο για την πραγματικότητα.

Περιττό βέβαια να αναφέρουμε ότι αυτό το σποτάκι, το ελαφρώς παραπλανητικό και οπωσδήποτε εξωραϊστικό της πραγματικής πραγματικότητας, με σκοπό έναν ελαφρύ έστω (προεκλογικό;) κατευνασμό του επιβατικού κοινού για την πρόσθετη ταλαιπωρία του, το πληρώνει ο κρατικός κορβανάς, δηλαδή εμείς, σε καιρούς μάλλον χαλεπούς όπου η περιστολή των μη αναγκαίων κρατικών δαπανών υποτίθεται πως είναι προτεραιότητα... Λεπτομέρειες.


.

12 Φεβρουάριος 2009

Αγαπητέ Δήμαρχε

"Στη Δημοκρατία, ως γνωστόν, δεν υπάρχουν αδιέξοδα. Είναι καιρός η Κεντρική Διοίκηση να πάρει όσες νομοθετικές πρωτοβουλίες της αναλογούν, ώστε η Τοπική Αυτοδιοίκηση και οι τοπικές κοινωνίες να μπορούν να πάρουν στα χέρια τους το μέλλον τους. Είναι, επιτέλους, η ώρα να ξαναβρούμε τα μέτρα της Δημοκρατίας και το νόημα της Αυτοδιοίκησής μας. Τα τοπικά Δημοψηφίσματα είναι ένας τρόπος για να καταλάβουν οι οργανωμένες μειοψηφίες ότι δεν έχουν το δικαίωμα, ούτε την κοινή γνώμη να παραπλανούν, ούτε την πόλη να καταδικάζουν. Και ίσως χρειαστεί να γίνουν τόσα δημοψηφίσματα, όσα χρειάζονται για να πάψει η Δημοκρατία των μειοψηφιών να απαξιώνει τη Δημοκρατία των πλειοψηφιών".

Δημοκρατία αγαπητέ Δήμαρχε λέγεται ακριβώς το πολίτευμα που είναι σχεδιασμένο έτσι ώστε να προστατεύει τα δικαιώματα των μειοψηφιών μέσω του κράτους δικαίου. Είναι το πολίτευμα που αναγνωρίζει τη νομιμότητα ως θεμέλιό του, και η νομιμότητα ξέρεις, αγαπητέ Δήμαρχε, είναι κάπως σαν την εγκυμοσύνη: είτε υπάρχει είτε όχι, δεν γίνεται να είσαι ολίγον νόμιμος, όπως δεν γίνεται να είσαι ολίγον έγκυος.

Κατ' ανάλογο τρόπο, όπως το αν είσαι έγκυος ή όχι το διαπιστώνει ο αρμόδιος γιατρός, έτσι το αν είσαι νόμιμος ή όχι το κρίνει ο αρμόδιος δικαστής. Δεν κρίνεται δια περιφοράς ούτε δια δημοψηφισμάτων. Τα τοπικά δημοψηφίσματα, που οψίμως θυμήθηκες, είναι μια εναλλακτική μέθοδος να αποφασίζεται η σκοπιμότητα μιας δράσης, μια εναλλακτική μέθοδος να λαμβάνονται αποφάσεις της εκτελεστικής εξουσίας (ή της αυτοδιοικητικής μικρογραφίας της), αλλά καμία κοινωνική πλειοψηφία, καμία πολιτική συναίνεση δεν μπορεί να βαφτίσει νόμιμη μια παράνομη πράξη, όπως βάφτιζαν κάποτε οι καλόγεροι το κρέας ψάρι.

Αφήνω κατά μέρος το υπόλοιπο παραλήρημά σου, αγαπητέ Δήμαρχε, ως ανάξιο λόγου. Αλλά δεν σε παίρνει να μας καλείς εσύ "να ξαναβρούμε τα μέτρα της Δημοκρατίας": γιατί στις "δημοκρατίες" που έχεις στο μυαλό σου τους πρέπουν τα εισαγωγικά, στις "δημοκρατίες" που έχεις στο μυαλό σου τις μειοψηφίες τις έστελναν στα κρεματόρια.

Αν μέχρι πρότινος αγαπητέ Δήμαρχε ήσουν απλώς άλλος ένας κακός πολιτικός, αλλά με καλό μάρκετινγκ, τώρα τελευταία διαπιστώνω ότι ρέπεις επικίνδυνα προς το φασισμό. Ή μήπως δεν είναι "τώρα τελευταία"; Μήπως έτσι ήταν από πάντα; Δεν ξέρω, και να σου πω την αλήθεια δεν με κόφτει κιόλας. Είτε έτσι είτε αλλιώς, θα μας βρεις απέναντί σου.

Χωρίς εκτίμηση

Χασοδίκης


.

11 Φεβρουάριος 2009

Ο άνθρωπος των επικίνδυνων αποστολών

Γενάρης του 1991. Ο χώρος της δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης βρίσκεται σε αναβρασμό, τα περισσότερα λύκεια της χώρας τελούν υπό κατάληψη πάνω από ένα μήνα με αφορμή την πρόθεση του τότε υπουργού Παιδείας, Β. Κοντογιαννόπουλου, να φορέσει ποδιές στους μαθητές. Η ένταση κορυφώνεται με τη δολοφονία του Νίκου Τεμπονέρα και ο Κοντογιαννόπουλος εξαναγκάζεται σε παραίτηση. Κάποιος πρέπει να βγάλει τα κάστανα από τη φωτιά για λογαριασμό της κυβέρνησης Μητσοτάκη -κι αυτός που αναλαμβάνει νέος υπουργός Παιδείας είναι... ο Γιώργος Σουφλιάς.

Προχωράμε δέκα χρόνια μπροστά, Απρίλιος του 2001. Ο Κ. Καραμανλής ο Β' έχει ξεπεράσει τους όποιους κλυδωνισμούς προκάλεσε η εκλογική ήττα ένα χρόνο νωρίτερα και βρίσκεται ενώπιον της πρόκλησης να ετοιμάσει μια προεκλογική εκστρατεία με στόχο τη νίκη στις επόμενες εκλογές. Χρειάζεται επειγόντως ένα πειστικό κυβερνητικό πρόγραμμα -και τη σύνταξή του την αναθέτει... στον Γιώργο Σουφλιά. (Λεπτομέρεια: τον οποίο είχε διαγράψει από το κόμμα τρία χρόνια πριν).

Καλοκαίρι του 2007. Μετά την καταστροφική πυρκαγιά της Πάρνηθας εκπονείται "σχέδιο ανασυγκρότησης" του εθνικού δρυμού. Κανονικά αρμόδιος για το σχέδιο θα έπρεπε να είναι ο υπουργός Αγροτικής Ανάπτυξης, παρά ταύτα η ευθύνη ανατίθεται από τον πρωθυπουργό... στον Γιώργο Σουφλιά. Παρόμοιο σκηνικό επαναλαμβάνεται και μετά τις πυρκαγιές της Πελοποννήσου.

Ιανουάριος του 2009. Γίνεται ο πολυαναμενόμενος ανασχηματισμός και ο μέχρι τότε ακλόνητος υπουργός Οικονομίας, Γιώργος Αλογοσκούφης με τ' όνομα, παίρνει πόδι. Στη θέση του τοποθετείται ο Γιάννης Παπαθανασίου αλλά ο πρωθυπουργός αποφασίζει ότι χρειάζεται και ένα καινούργιο όργανο, μια Διυπουργική Επιτροπή Οικονομίας -τυπικά επικεφαλής της οποίας παραμένει ο ίδιος ο Καραμανλής, αλλά ουσιαστικά αυτός που κάνει κουμάντο είναι... ο Γιώργος Σουφλιάς.

Σύμπτωση που επαναλαμβάνεται γίνεται κανόνας, και ο κανόνας στην προκειμένη περίπτωση είναι ο εξής: τα τελευταία είκοσι χρόνια, κάθε φορά που η ΝουΔούλα τα βρίσκει μπαστούνια, το τιμόνι το παίρνει ο Γιώργος Σουφλιάς.

Και είναι κακό αυτό; θα μου πείτε. Όπως το πάρει κανείς. Διαβάζοντας το βιογραφικό του Σαρακατσάνου πολιτικού, που έχει συμπληρώσει αισίως τριάντα πέντε χρόνια συναπτά αποκλειστικής απασχόλησης με την πολιτική, ειλικρινά δεν βλέπω κάτι που να υποχρεώσει τους συγγραφείς των μελλοντικών βιβλίων Πολιτικής Ιστορίας της Ελλάδας να του αφιερώσουν παραπάνω από πέντε αράδες.

Επιπλέον, μιλάμε για έναν πολιτικό που γαλουχήθηκε από τον Κωνσταντίνο Καραμανλή τον Α' (διετέλεσε και υφυπουργός Συντονισμού στην τελευταία κυβέρνηση του μεγάλου). Δεν είναι περίεργο που το αναπτυξιακό του όραμα για την Ελλάδα συνοψίζεται σε μία λέξη: ανοικοδόμηση. Μ' όποιον δάσκαλο καθίσεις, τέτοια γράμματα θα μάθεις. Άντε να του εξηγήσεις και άντε να τον πείσεις πως η ανάπτυξη μιας χώρας δεν είναι δυνατόν να βασίζεται εσαεί στο γιαπί-το πηλοφόρι-το μυστρί.

Αλλά πάνω απ' όλα, το γεγονός ότι η δεξιά/συντηρητική/φιλελεύθερη/όπως θες πες το παράταξη της χώρας επί είκοσι χρόνια ένα πρόσωπο εμπιστεύεται ανεπιφύλακτα για τις δύσκολες ώρες φανερώνει δύο πράγματα: ένδεια στελεχών και ένδεια ιδεών. Καταστροφικά και τα δύο.

Λέμε συχνά για την ιδιόμορφη κληρονομική δημοκρατία που έχουμε σκαρώσει στην Ελλάδα, και μας διαφεύγει ότι οι Μεγάλοι Οίκοι χρειάζονται και πιστούς αυλικούς. Και ο Γιώργος Σουφλιάς είναι καταπώς φαίνεται από τους πιο πιστούς.

Αν αύριο-μεθαύριο τον δούμε να προαλείφεται για πρόεδρος της Δημοκρατίας, να μην μας κάνει εντύπωση...


.

09 Φεβρουάριος 2009

Fuzzy Logic

Μία από τις μεγάλες και διαρθρωτικές so-called μεταρρυθμίσεις της Νέας Διακυβέρνησης, όταν ήταν ακόμα νέα και δυνατή, ήταν η διεύρυνση του ωραρίου λειτουργίας των εμπορικών καταστημάτων. Μέτρο που τέθηκε σε εφαρμογή τους τελευταίους μήνες του 2005 και ξεσήκωσε ουκ ολίγες αντιδράσεις, τις οποίες η κυβέρνηση της Νέας Δημοκρατίας ξεπέρασε με άνεση και κάμποση αλαζονεία, βασισμένη στην τότε κυριαρχία της στο πολιτικό σκηνικό.

Πέτυχε το μέτρο; Δύσκολο να το πούμε. Με μια βόλτα κάποια Δευτέρα απόγευμα στην Πατησίων, για παράδειγμα, εύκολα διαπιστώνει κανείς ότι τα περισσότερα μικρά καταστήματα παραμένουν κλειστά, ενώ αυτά που εκμεταλλεύονται το διευρυμένο ωράριο συνήθως είναι μεγάλα καταστήματα ή υποκαταστήματα αλυσίδων. Όμως αυτή είναι μια εμπειρική παρατήρηση και μια αντιμετώπιση λίγο μπακάλικη. Μια συστηματική προσέγγιση του θέματος απαιτεί περισσότερο ψάξιμο: υποτίθεται ότι σκοπός της ρύθμισης, όπως αποτυπώνεται τουλάχιστον στην εισηγητική έκθεση του σχετικού νόμου, ήταν η καλύτερη εξυπηρέτηση των καταναλωτών, η ανάπτυξη του εμπορίου και η δημιουργία νέων θέσεων εργασίας.

Θα έπρεπε λοιπόν, λέω εγώ τώρα με το φτωχό μου το μυαλό, να γίνει μια έρευνα που να ζητάει απαντήσεις σε ερωτήματα όπως τα εξής: οι επιχειρήσεις που λειτουργούν με το διευρυμένο ωράριο αύξησαν τον τζίρο τους; Αν ναι, η αύξηση του τζίρου υπερκαλύπτει την αύξηση των λειτουργικών εξόδων; Βελτιώθηκε ο ανταγωνισμός; Μειώθηκαν οι τιμές; Δημιουργήθηκαν νέες θέσεις εργασίας; Κι ακόμα: οι έμποροι που δεν εφαρμόζουν το νέο ωράριο, και που φαίνεται να είναι η πλειοψηφία, γιατί δεν το εφαρμόζουν; Για λόγους οικονομικούς; Κοινωνικούς; Και ποιους;

Τρία και πλέον χρόνια μετά την θεσμοθέτηση του μέτρου, μια τέτοια έρευνα που θα οδηγούσε σε αποτίμηση του πραγματικού αντίκτυπου που είχε η νέα ρύθμιση στην αγορά και την κοινωνία νομίζω ότι θα ήταν απαραίτητη. Έχει κάνει η κυβέρνηση κάποια τέτοια έρευνα; Δεν κόβω το κεφάλι μου, αλλά νομίζω πως όχι, ή τουλάχιστον -αν την έκανε- δεν έχουμε μάθει σε ποια συμπεράσματα κατέληξε, εκτός πια κι αν έχει δημοσιευτεί κάτι σχετικό και μου έχει τόσο πολύ ξεφύγει.

Πού θέλω να καταλήξω: υποτίθεται ότι μία κυβέρνηση πρέπει να έχει ένα γενικό σχέδιο διακυβέρνησης της χώρας, να έχει χαράξει κάποιες κατευθυντήριες γραμμές, στα πλαίσια των οποίων θα πρέπει να ορίζει στόχους. Και για να πετύχει τους στόχους θα πρέπει να υλοποιεί συγκεκριμένα μέτρα: άλλα θα της βγουν, άλλα όχι, αλλά για να το ξέρει αυτό μία κυβέρνηση θα πρέπει με κάποιον τρόπο να παρακολουθεί την εφαρμογή τους και να αντιλαμβάνεται κατά πόσο είναι μέσα στους στόχους της ή όχι, κατά πόσο κινείται μέσα ή έξω από τις κατευθυντήριες γραμμές που χάραξε.

Στοιχειώδη και αυτονόητα τα παραπάνω, θα πει κανείς, και συμφωνώ -αλλά στην πράξη τι γίνεται; Δεν πάνε έξι μήνες που ο Αλογοσκούφης κατάργησε το αφορολόγητο για τους επιτηδευματίες, τους εμπόρους και τους ελεύθερους επαγγελματίες, με ένα συγκεκριμένο σκεπτικό που επικαλούνταν την πάταξη της φοροδιαφυγής, την δικαιότερη κατανομή των φορολογικών βαρών και άλλα τέτοια ηχηρά. Ήταν ένα μέτρο άδικο και με μυρωδιές αντισυνταγματικότητας -αλλά εν πάση περιπτώσει η κυβέρνηση και η κυβερνητική πλειοψηφία στη Βουλή το στήριξε με κάποια επιχειρήματα και το ψήφισε. Τώρα το ανακαλεί πριν καν το εφαρμόσει, με πρόσχημα την οικονομική κρίση -αλλά τα προμηνύματα (τουλάχιστον) της κρίσης υπήρχαν και τον Σεπτέμβριο, τότε που ψηφίστηκε το σχετικό νομοσχέδιο. Γιατί η κατάργηση του αφορολογήτου ήταν τότε αναγκαία και τώρα όχι; Και σαν να μην έφτανε αυτό, την απώλεια εσόδων του προϋπολογισμού που προκύπτει προσπαθεί να την καλύψει με το πλέον τετριμμένο και κοινότοπο μέτρο, την αύξηση των ειδικών φόρων στα ποτά και τα τσιγάρα.

Πέντε χρόνια οικονομικής δήθεν-πολιτικής, με βαρύγδουπες σαπουνόφουσκες για την ισχυρή μας οικονομία και τους υψηλούς ρυθμούς ανάπτυξης, για να καταλήξουμε και πάλι στην φορολόγηση της ρετσίνας και του Άσσου Φίλτρο κασετίνα; Για να λέει ο πρωθυπουργός ότι στην οικονομία πορευόμαστε μήνα με το μήνα; Μα συγγνώμη, έτσι πορεύεται ο ψιλικατζής της γειτονιάς, αλλά είναι δυνατόν να πορεύεται έτσι και η κυβέρνηση μιας χώρας κάτω από οποιεσδήποτε συνθήκες; Μα τότε δεν χρειαζόμαστε κυβέρνηση -μήνα με το μήνα κυβερνιόμαστε και μόνοι μας.

Όσο μεγάλες κομματικές παρωπίδες κι αν φοράει κανείς, δεν μπορεί να μη διαπιστώσει ότι η κυβέρνηση Καραμανλή, σαν συλλογικό πολιτικό υποκείμενο, και ο ίδιος ο Καραμανλής προσωπικά, δεν έχουν αυτή τη στιγμή στο κεφάλι τους απολύτως κανένα σχέδιο. Όχι σχέδιο "εξόδου από την κρίση", σχέδιο γενικώς, σχέδιο για το πού θέλουν να πάνε τη χώρα. Κι αυτό μέσα σε λιγότερο από ενάμιση χρόνο από την επανεκλογή τους. Και οι αποδείξεις είναι πολλές, από τον κωμικό ανασχηματισμό με το πήγαιν-έλα αποτυχημένων υπουργών μεταξύ προβληματικών υπουργείων μέχρι την υπερυπουργοποίηση Σουφλιά, από τον διάλογο για την παιδεία "από μηδενική βάση" μέχρι το φιάσκο της πώλησης της Ολυμπιακής.

Και η εύλογη απορία είναι, πόσο μπορεί να κρατήσει μια κυβέρνηση χωρίς σχέδιο; Για ποιον λόγο; Και με τι κόστος για την κοινωνία;

Υποθέτω, όχι πολύ. Αλλά αυτό μένει να το δούμε.


.

05 Φεβρουάριος 2009

Το Χατζιδάκι με τα σπίρτα

"Σααααας παρακαλώωωω καλέεεε κύριεεεε, μηηηη μ' εγκαταλείπετεεεεε. Κρατήστε μου κάτι από το υστέρημάαααα σαας, παρακαλώωωω. Πάρτε μια τεχνική βάση, να συχωρεθούν τ' αποθαμένα σας, παρακαλώωωω. Μη μ' αφήνετε μόνο στο κρύο, καλέεεε κυρίιιιια, να χαίρεστε τα παιδάααααακια σας, πάρτε λίγο πτητικό έργο, σααααας παρακαλώωωω. Δεν έεεεεχω τα μαλλάαααακια μου καλιέεεεε...."


(απόσπασμα από τις δηλώσεις του υπουργού κ. Χατζηδάκη σχετικά με το φιάσκο τον άγονο διαγωνισμό για το ξεπούλημα την ιδιωτικοποίηση της Ολυμπιακής. Εικονογράφηση από εδώ)


.

04 Φεβρουάριος 2009

Σαχ ματ

Ακαδημαϊκά μιλώντας, τα ΜΑΤ είναι υποτίθεται κάτι σαν ειδικές δυνάμεις της αστυνομίας με συγκεκριμένη λίγο-πολύ αποστολή: την αποκατάσταση της τάξης και την αντιμετώπιση μαζικών ταραχών.

Ακαδημαϊκά μιλώντας, ανάγκη επέμβασης των ΜΑΤ υφίσταται όταν υπάρχει διασάλευση της τάξης, ή έστω άμεσος κίνδυνος διασάλευσης της τάξης, συνήθως με την μορφή μαζικής τέλεσης έκνομων πράξεων από μαινόμενα πλήθη.

Το "πλήθος" βέβαια είναι μια έννοια σχετική, πλήθος είναι και οι πενήντα νοματαίοι και οι πενήντα χιλιάδες, αλλά εν πάση περιπτώσει -και επειδή συζητάμε για τα ΜΑΤ- καλό θα είναι να κρίνουμε αναγκαία την επέμβασή τους μάλλον όπου το πλήθος τείνει προς τις χιλιάδες παρά προς τους νοματαίους.

Τον τελευταίο μήνα όμως βλέπουμε τα ΜΑΤ σχεδόν καθημερινά να βαράνε υπερωρίες -κυριολεκτικά και μεταφορικά. Οπότε μάλλον κάτι πάει στραβά: είτε η ελληνική κοινωνία βρίσκεται στα πρόθυρα γενικευμένης εξέγερσης, είτε γίνεται κατάχρηση των ΜΑΤ. Και επειδή η υπόθεση της εξέγερσης δεν καλοστέκεται (για την ώρα τουλάχιστον), μάλλον καταλήγουμε στην κατάχρηση.

Ήταν άραγε απολύτως απαραίτητο να βρίσκονται τα ΜΑΤ στην επιτροπή υποδοχής των αγροτών από την Κρήτη; Μέσα στο λιμάνι του Πειραιά, όπου κατ' αρχήν δεν έχουν καν δικαιοδοσία; Με παρουσία εισαγγελέα, για να δοθεί και μια επίφαση νομιμότητας στην επέμβασή τους; Ήταν τόσο βέβαιοι αυτοί που έδωσαν την εντολή επέμβασης των ΜΑΤ ότι οι Κρητικοί αγρότες επρόκειτο να διασαλεύσουν την τάξη, ώστε έκριναν σκόπιμο να τους προλάβουν;

Κι ακόμα παραπέρα, ήταν άραγε απολύτως απαραίτητη η παράταξη των ΜΑΤ έξω από το Δημαρχείο για να αντιμετωπίσουν μια διαδήλωση μάλλον μικρού μεγέθους με τον τρόπο που την αντιμετώπισαν; Δεν θα μπορούσαν να κάνουν τη δουλειά καλύτερα μερικές διμοιρίες απλών αστυνομικών;

Τα παραπάνω ερωτήματα είναι ουσιαστικά. Τα ΜΑΤ είναι (σαν εικόνα και σαν αίσθηση) ό,τι πιο κοντινό σε στρατό κατοχής μπορεί να παρατάξει μια δημοκρατική κυβέρνηση απέναντι στους πολίτες. Η παρουσία τους στους δρόμους θα έπρεπε να είναι κάτι έκτακτο, όχι κάτι που συμβαίνει κάθε μέρα. Επιπλέον, από τη στιγμή που θα παραταχθούν οπουδήποτε, δημιουργούν συνθήκες αυτοεκπληρούμενης προφητείας: αν κάποιος τους πετάξει μια πέτρα και αυτοί απαντήσουν με δυο δακρυγόνα, η συνήθης κατάληξη είναι το μπάχαλο, το οποίο μετά καλούνται να διαλύσουν, οπότε δικαιώνεται εκ των υστέρων η επέμβασή τους για την αντιμετώπιση των επεισοδίων. Επεισοδίων που θα μπορούσαν να είχαν αποφευχθεί αν έλειπαν τα ΜΑΤ εκ των προτέρων.

Για να το πούμε αλλιώς, το δικαίωμα του δημοσίως συνέρχεσθαι είναι μεν συνταγματικά κατοχυρωμένο, αλλά αν η άσκησή του τίθεται συστηματικά υπό την επίβλεψη των ΜΑΤ τότε η κατοχύρωση πάει περίπατο. Και η συνήθης κατάληξη είναι δακρυγόνα, ροπαλιές και αλύπητο ξύλο.

Και συν τοις άλλοις γεννιέται κι ένα ακόμα θεματάκι: αυτή η κατάχρηση των ΜΑΤ έχει συμπέσει χρονικά με την επανεμφάνιση Μαρκογιαννάκη στο διευρυμένο Υπουργείο Εσωτερικών, σε ρόλο αναπληρωτή υπουργού-γενικού δερβέναγα των σωμάτων ασφαλείας. Τα πρώτα δείγματα γραφής του οποίου, αν θυμάστε, ήταν εκείνες οι προσαγωγές των δικηγόρων πριν από κανα μήνα. Από τότε και μετά, ο αρμόδιος υπουργός καθηγητής Προκόπης ούτε που έχει βγάλει λέξη για θέματα δημοσίας τάξεως -είναι και απασχολημένος βέβαια με τον εκλογικό νόμο... Τα ίδια και ο πρωθυπουργός. Εμείς τι πρέπει να υποθέσουμε άραγε, ότι αυτό το νέο δόγμα καταστολής είναι προσωπική έμπνευση του Μαρκογιαννάκη; Με άλλα λόγια, την πολιτική ευθύνη γι' αυτές και γι' αυτές τις εικόνες, ποιος θα την χρεωθεί;

Ότι η κυβέρνηση καταρρέει ταχύτατα, είναι πλέον παραπάνω από προφανές. Αυτό που φοβίζει είναι το τι μπορεί να συμπαρασύρει στην κατάρρευσή της.


.

03 Φεβρουάριος 2009

Το δίκαιο του τρακτέρ

Στη φωτο, ακλόνητο επιχείρημα κοινωνικού διαλόγου


Απ' όλη αυτή την ιστορία με τις αγροτικές κινητοποιήσεις, τα μπλόκα και τα τρακτέρ, μου έχουν μείνει ορισμένες απορίες.

Απορία πρώτη: Αφήνοντας κατά μέρος το ερώτημα αν τα αιτήματα των αγροτών είναι δίκαια ή όχι, και αν ο τρόπος αγώνα που επέλεξαν, δηλαδή τα μπλόκα, είναι θεμιτός ή όχι, δεν μπορούμε να μην αναγνωρίσουμε ότι, άπαξ και κατέβουν διακόσια τρακτέρ στα Τέμπη, π.χ., και κόψουν την Εθνική στα δύο, η εκάστοτε κυβέρνηση μπορεί να αντιμετωπίσει το πρόβλημα με δύο μόνο τρόπους: ή να πείσει τους αγρότες να αποσυρθούν, δηλαδή διαπραγματεύσεις και παζάρια, ή να κατεβάσει τα τανκς. Κι επειδή το δεύτερο είναι non-option, στην ουσία η κυβέρνηση είναι υποχρεωμένη να διαπραγματευθεί. Καλά μέχρις εδώ;

Υπόθεση εργασίας: έστω ότι αύριο κατεβαίνουν χίλιοι ποδηλάτες με διακόσια ποδήλατα στο Φάρο Ψυχικού και κόβουν την Κηφισίας στα δύο, με το (καθολικά αναγνωριζόμενο ως δίκαιο) αίτημα να φτιαχτεί δίκτυο ποδηλατοδρόμων στην Αθήνα. Τι θα κάνει η κυβέρνηση; Θα αρχίσει διαπραγματεύσεις, ή θα στείλει τα ΜΑΤ με την εντολή να κάνουν τα ποδήλατα βίδες και τους ποδηλάτες τόπι στο ξύλο;

Απορία δεύτερη: με διαπραγματεύσεις, με παζάρια, με ο,τιδήποτε, τα μπλόκα άνοιξαν. Όλα; Όοοοχι. Υπάρχει ένα ακόμα που βρίσκεται στη θέση του, στον Προμαχώνα Σερρών, διόλου τυχαία επάνω στο συνοριακό πέρασμα Ελλάδας-Βουλγαρίας. Κι έχουμε την αμφίβολη χαρά να βλέπουμε σε καθημερινή βάση στην τηλεόραση έναν κάποιον κύριο-τοπικό αγροτοπατέρα, που μου διαφεύγει το όνομά του, να απειλεί ότι αυτοί, οι αγρότες των Σερρών, θα μείνουν εκεί μέχρι να ικανοποιηθούν τα αιτήματά τους (διαφορετικά από των υπολοίπων;) και παράλληλα να βρίζει τους αγρότες που εγκατέλειψαν τα μπλόκα ως οσφυοκάμπτες και μαστιγωμένους. Στα κρεσέντο του μάλιστα απευθύνεται προσωπικά στον πρωθυπουργό, τον "τελευταίο απόγονο του Εθνάρχη" όπως λέει (κάτι σαν τον τελευταίο των Μοϊκανών), να τους λύσει τα προβλήματα.

Η απορία είναι η εξής: σε ποιο ακριβώς σημείο σταματάει ο θεμιτός κοινωνικός (κλαδικός, ταξικός, γουατέβερ) αγώνας και αρχίζει ο ωμός εκβιασμός από τη μεριά μιας κοινωνικής ομάδας, που λόγω γεωγραφικής θέσης και εξοπλισμού τυχαίνει να μπορεί να κλείσει τα σύνορα δημιουργώντας διπλωματικό ζήτημα με τη Βουλγαρία και τεράστια οικονομική ζημιά;

Και η τελευταία απορία: Γιατί δεν άφησαν χτες τους Κρητικούς αγρότες να διαδηλώσουν με τα τρακτέρ τους στην Αθήνα; Είπε ο κ. Αντώναρος ότι δεν μπορεί "να παρακωλυθεί ολόκληρη η λειτουργία της πόλης των Αθηνών": αστεία αιτιολογία. Το ίδιο αποτέλεσμα μπορεί να προκαλέσει και μια πορεία τριακοσίων ατόμων, ειδικά αν ανάψουν τα αίματα και ξεκινήσει κανένας πετροπόλεμος, τα τρακτέρ δηλαδή πόση παραπάνω παρακώλυση θα προξενούσαν; Άσε που μέχρι πριν μερικές μέρες η κυβέρνηση επέτρεπε την παρακώλυση της λειτουργίας ολόκληρης της χώρας από τα μπλόκα, και την επιτρέπει ακόμα στον Προμαχώνα. Στον Πειραιά βρήκαν να εξαντλήσουν τον τσαμπουκά τους;

Μήπως τελικά τα κριτήρια αντιμετώπισης του θέματος είναι κάθε άλλο παρά πολιτικά;
Μήπως είναι, ας πούμε, επικοινωνιακά και μικροκομματικά;
Μήπως τα 20 χιλιόμετρα ουρά στα σύνορα από τις ακινητοποιημένες νταλίκες ενοχλούν λιγότερο από 200 τρακτέρ στο κέντρο της Αθήνας, γιατί το πρώτο είναι μακριά και δεν το βλέπουμε ενώ το δεύτερο θα γίνει πρωτοσέλιδο και κεντρικό ρεπορτάζ στα δελτία των οκτώ;
Μήπως οι Σέρρες -που είναι γαλάζιο προπύργιο- "δικαιούνται" αλλιώτικη αντιμετώπιση από την Κρήτη που είναι πράσινη;
Μήπως οι αγρότες των νησιών, που δεν μπορούν να κόψουν τις εθνικές ή να κλείσουν τα σύνορα, να πά' να κόψουν το λαιμό τους; Κι αν αυτό ισχύει μία για την Κρήτη, μήπως ισχύει δέκα για τη Λέσβο ή τη Σάμο;

Και τελικά: έχει η κυβέρνηση κανένα σαφές και λογικό κριτήριο για την αντιμετώπιση των κοινωνικών ζητημάτων, ή διαμορφώνει τη στάση της ανάλογα με το αν έχει απέναντί της τρακτέρ, πεζούς ή ποδήλατα;


.

02 Φεβρουάριος 2009

Θεσμική κολοκυθιά

Δεν έχει περάσει καλά καλά ενάμισης χρόνος από τότε που ο Καταλληλότερος προκήρυξε πρόωρες εκλογές με το πρωτοφανές σκεπτικό ότι χρειαζόταν λέει "νωπή και ισχυρή" λαϊκή εντολή για να ετοιμάσει τον προϋπολογισμό του 2008.

Φέτος περιέργως δεν ξανάγιναν εκλογές για τον ίδιο λόγο, παρόλο που ο προϋπολογισμός του 2009 συντάχθηκε μέσα σε περιβάλλον διεθνούς οικονομικής κρίσης, άσε που πετάχτηκε στο καλάθι των αχρήστων πριν καλά καλά στεγνώσει το μελάνι με το οποίο τυπώθηκε, ενώ την ίδια τύχη με τον προϋπολογισμό είχε και ο υπουργός που τον μαγείρεψε, ο Αλογοσκούφης με τ' όνομα.

Στο μεσοδιάστημα, ένα από τα λίγα πράγματα που φρόντισε να κάνει η Νέα Διακυβέρνηση ήταν να τροποποιήσει τον εκλογικό νόμο επί το πλειοψηφικότερο διότι, όπως είχε δηλώσει ο καθηγητής Προκόπης "συνιστά υποχρέωση μας να κατοχυρωθεί ότι όποιος εκλεγεί πρώτος στις μεθεπόμενες εκλογές θα μπορεί να κυβερνήσει".

Τώρα ξαφνικά ανακύπτει θέμα εφαρμογής του νόμου Παυλόπουλου, που κανονικά δεν μπορεί να εφαρμοστεί στις αμέσως επόμενες εκλογές αλλά στις μεθεπόμενες, εκτός και αν αποφασίσει διαφορετικά η Βουλή με πλειοψηφία δύο τρίτων -δηλαδή με συναίνεση ΝΔ-ΠΑΣΟΚ, άλλος τρόπος δεν υπάρχει. Και το βασικό επιχείρημα της κυβερνητικής πλευράς προς το ΠΑΣΟΚ είναι, ούτε λίγο ούτε πολύ, το "αφού εσείς λέτε ότι είστε πρώτοι στα γκάλοπ και θα κερδίσετε τις εκλογές, ορίστε, ελάτε να εφαρμόσουμε τον νόμο Παυλόπουλου, να έχετε και σίγουρη αυτοδυναμία".

Και αναρωτιέμαι τώρα εγώ: είναι αυτό σοβαρό επιχείρημα σε έναν ας-πούμε-διάλογο για ένα τόσο σημαντικό θέμα; Γιατί εμένα μου θυμίζει ψευτομαγκιές της παιδικής χαράς, ένα είδος "έλα ρε αν σου βαστάει". Εν πάση περιπτώσει, θεωρητικά μιλώντας, οι επόμενες εκλογές είναι να γίνουν τον Σεπτέμβριο του 2011 (εδώ γελάμε), οπότε τι νόημα έχει τώρα αυτή η συζήτηση και γιατί θα έπρεπε το ΠΑΣΟΚ να αλλάξει τις απόψεις που διατύπωσε επί του θέματος μόλις πριν από έναν χρόνο; Είναι δυνατόν σοβαρά θεσμικά ζητήματα να αντιμετωπίζονται από τα κόμματα με βάση τα τρέχοντα δημοσκοπικά δεδομένα;

Γιατί στην ουσία αυτό προτείνει η υποτίθεται υπεύθυνη κυβέρνηση της χώρας, που κατά τα άλλα έχει ορίζοντα τετραετίας και δεν επιθυμεί την συνεχή εκλογολογία, που βλάπτει την οικονομία και τον τόπο γενικότερα.

Με δύο λόγια, και για να το θέσω κομψά, εδώ καίγεται ο κ@λος μας κι εμείς ασχολιόμαστε με την (αξιοσέβαστη, βεβαίως) χωρίστρα του καθηγητή Προκόπη...


.