Σανγκουίνια ρεβίζιτεντ

Επειδή το χτεσινό ποστ, όπως ορθά επισήμανε ο Σπύρος, βγήκε μερικά μέτρα οφσάιντ (κι εξηγώ εδώ το γιατί, καλά να πάθω, πάμε παρακάτω) επανέρχομαι σήμερα με την επανόρθωση.

Όπως είδαμε λοιπόν εχτές, το άρθρο 4 παρ.3 του Συντάγματος ορίζει ότι "Έλληνες πολίτες είναι όσοι έχουν τα προσόντα που ορίζει ο νόμος". Και είπαμε ότι κατ' αρχήν αυτό σημαίνει πως το Σύνταγμα παραχωρεί στον κοινό νομοθέτη την εξουσία να καθορίσει με ποια κριτήρια θα αποκτά κάποιος την ελληνική ιθαγένεια. Μέχρις εδώ καλά. Αυτή η εξουσία του νομοθέτη, όμως, ασκείται ανεξέλεγκτα; Αν ας πούμε αύριο περάσει ο νομοθέτης μια διάταξη που θα λέει ότι την ελληνική ιθαγένεια αποκτούν μόνο όσοι έχουν γεννηθεί στην Ελλάδα, από Έλληνες γονείς και έχουν πράσινα μάτια, αυτή η διάταξη θα είναι συνταγματικά ανεκτή; Προφανώς όχι, διότι όπως επισημαίνει ορθά το Δ' Τμήμα, το άρθρο 4 παρ. 3 θα πρέπει να ερμηνευθεί "υπό το φως του άρθρου 1 παρ. 3" του Συντάγματος, διότι (λέει πάλι το Δ' Τμήμα) "η νομιμοποίηση της κρατικής εξουσίας βασίζεται μεν στη βούληση του λαού, αλλά υπάρχει και ασκείται προς το συμφέρον του έθνους" (εδώ θα έπρεπε να λέει "και" του έθνους, αλλά ας είναι).

Και ποιο είναι το συμφέρον του έθνους στην προκειμένη περίπτωση; Εδώ χωράει πολλή συζήτηση, αν καταλαβαίνω καλά όμως την απόφαση του Δ' Τμήματος, "συμφέρον" θεωρείται να μην φαλκιδεύεται η έννοια και η συγκρότηση του έθνους με απονομή ιθαγένειας μαζικά σε άτομα που δεν έχουν ζωντανό δεσμό με την ελληνική κοινωνία: "Το δίκαιο αυτό... [δεν θα πρέπει] να επιτρέπει την είσοδο στη λαϊκή κοινότητα (λαός) αλλοδαπών προσώπων χωρίς ουσιαστικό πραγματικό δεσμό με αυτή -ιδίως με την πρόβλεψη αθρόων πολιτογραφήσεων- εις τρόπον ώστε να συγκροτείται αυθαιρέτως το συνθετικό στοιχείο του Κράτους (λαός) και το ανώτατο όργανο αυτού (λαός- εκλογικό σώμα) και, εν τέλει, να αποσυντίθεται η έννοια του έθνους", λέει η απόφαση.

Είναι απαραίτητο στο σημείο ετούτο να σημειώσουμε ότι οι επίμαχες διατάξεις, που το Δ' Τμήμα τις έκρινε αντισυνταγματικές, δεν αιωρούνται στο κενό · αποτελούν μέρος ενός νομοθετήματος, συγκεκριμένα του Κώδικα Ελληνικής Ιθαγένειας (Κ.Ε.Ι.), ο οποίος καθορίζει συνολικά το πλαίσιο απονομής ιθαγένειας τόσο σε ημεδαπούς όσο και σε αλλοδαπούς. Και, αν εξετάσουμε τις επίμαχες διατάξεις ενταγμένες στο πλαίσιό τους, δηλαδή στο σύστημα του Κ.Ε.Ι., εύκολα θα διαπιστώσουμε ότι είναι εξαιρετικού χαρακτήρα: ο γενικός κανόνας εξακολουθεί να είναι ότι η απόκτηση της ελληνικής ιθαγένειας προϋποθέτει την ύπαρξη ισχυρού δεσμού με το ελληνικό έθνος. Είτε δεσμού αίματος, εφόσον ο Κ.Ε.Ι. ορίζει πρώτα-πρώτα ότι την ελληνική ιθαγένεια αποκτά "αυτοδίκαια, με τη γέννησή του" το τέκνο Έλληνα ή Ελληνίδας, είτε δεσμών κοινωνικών, πολιτιστικών, οικονομικών και πολιτικών, όπως είδαμε στο χτεσινό ποστ, που απαιτούνται για την πολιτογράφηση ενηλίκου αλλοδαπού.

Μέσα λοιπόν σε αυτό το γενικό σύστημα ο νομοθέτης, ασκώντας την εξουσία που του έχει εμπιστευθεί το Σύνταγμα, αποφασίζει ότι η άκαμπτη εφαρμογή του κανόνα αναζήτησης ισχυρού δεσμού με το ελληνικό έθνος μπορεί σε ορισμένες περιπτώσεις να οδηγήσει σε ανεπιεικείς καταστάσεις. Και εισάγει μία εξαίρεση στον κανόνα, η οποία αφορά αποκλειστικά αλλοδαπούς οι οποίοι είτε γεννήθηκαν στην Ελλάδα, είτε ήρθαν σε μικρή ηλικία (και στις δύο περιπτώσεις, δηλαδή, χωρίς δική τους απόφαση -έχει σημασία αυτό), και στο πρόσωπο των οποίων συντρέχουν ορισμένες -έστω "αμιγώς τυπικές"- προϋποθέσεις. Στις περιπτώσεις αυτές, λοιπόν, ο νομοθέτης καθιερώνει ένα τεκμήριο ύπαρξης αυτού του ισχυρού δεσμού, εφόσον -ξαναλέω- συντρέχουν κάποιες προϋποθέσεις, αναγνωρίζοντας το γεγονός ότι, για αυτούς τους (είτε ανήλικους, είτε πάντως νεαρής ηλικίας) αλλοδαπούς έχει δημιουργηθεί ντε φάκτο ένας δεσμός με την ελληνική κοινωνία/την ελληνική έννομη τάξη ισχυρότερος απ' ό,τι με τη χώρα εθνικής καταγωγής τους (ή με οποιαδήποτε άλλη χώρα).

Φυσικά, αν πιάσουμε μία-μία τις περιπτώσεις αυτών των παιδιών (το in concreto που λέει το Δ' Τμήμα), μπορεί να βρούμε και εξαιρέσεις της εξαίρεσης. Σίγουρα θα υπάρχουν δηλαδή και νεαροί π.χ. Αλβανοί που πληρούν μεν τις τυπικές προϋποθέσεις του νόμου για να αποκτήσουν την ελληνική ιθαγένεια, χωρίς όμως να νιώθουν ουσιαστικό δεσμό με την Ελλάδα. Στο σημείο αυτό ο νομοθέτης, για λόγους πολιτικούς και κοινωνικούς, σταθμίζοντας τα έννομα αγαθά που διακυβεύονται, προτιμά να εισάγει μία ρύθμιση ευεργετική, επιεική και εξαιρετικού χαρακτήρα, αντί να εφαρμόσει και εδώ τον γενικό κανόνα. Και εδώ έρχεται το κρίσιμο ερώτημα, που ουσιαστικά απάντησε το Δ' Τμήμα με την απόφασή του: έχει δικαίωμα ο κοινός νομοθέτης, με βάση το Σύνταγμα, να εισάγει αυτήν την εξαιρετική ρύθμιση; Κατά τη γνώμη μου, ναι, αναμφίβολα. Διότι, αν δεχτούμε το αντίθετο, η εξουσία που δίνει το Σύνταγμα με το άρθρο 4 παρ.3 στον νομοθέτη να ορίσει τα κριτήρια απονομής της ελληνικής ιθαγένειας, και η οποία είναι κατ' αρχήν ευρεία, περιορίζεται υπέρμετρα -σε σημείο που το παραδοσιακά θεσμοθετημένο "δίκαιο του αίματος" να αποκτά υπερνομοθετική ισχύ, σχεδόν συνταγματική κατοχύρωση, όπερ άτοπον: αν είχε τέτοια ισχύ, θα έπρεπε να το αναφέρει ρητά το Σύνταγμα. Ο δε δικαστικός έλεγχος της εξουσίας αυτής του νομοθέτη παύει να ενέχει οποιοδήποτε στοιχείο διαφάνειας και εναπόκειται ουσιαστικά στις περί "ουσιαστικού δεσμού με το έθνος" αντιλήψεις του εκάστοτε δικαστή (το ελληνόμετρο που λέγαμε χτες), πράγμα που μας οδηγεί σε σύγχυση μεταξύ νομοθετικής και δικαστικής εξουσίας, όπερ άτοπον επίσης.

Έχει κι άλλα σημεία η απόφαση που εγείρουν ενδιαφέροντα ζητήματα, και πιθανότατα θα χρειαστεί να ξανασχοληθούμε μαζί της. Για την ώρα, πάντως, και με βάση την παραπάνω επιχειρηματολογία, θεωρώ ότι στο ζήτημα των διατάξεων του Ν. 3838/2010 που τροποποιούν τον Κ.Ε.Ι., το Δ' Τμήμα έχει κάνει ένα εντυπωσιακό νομικό ακροβατικό, σαν αποτέλεσμα του οποίου οι προσωπικές περί "έθνους" και "συμφέροντος του έθνους" αντιλήψεις των συγκεκριμένων Συμβούλων προβάλλονται ως αυθεντική ερμηνεία του Συντάγματος. Και εύχομαι και ελπίζω η Ολομέλεια να αποκαταστήσει την συνταγματική τάξη.


.

Σανγκουίνια

"Έλληνες πολίτες είναι όσοι έχουν τα προσόντα που ορίζει ο νόμος. Επιτρέπεται να αφαιρεθεί η ελληνική ιθαγένεια μόνο σε περίπτωση που κάποιος απέκτησε εκούσια άλλη ιθαγένεια ή που ανέλαβε σε ξένη χώρα υπηρεσία αντίθετη προς τα εθνικά συμφέροντα, με τις προϋποθέσεις και τη διαδικασία που προβλέπει ειδικότερα ο νόμος".

Αυτά ορίζει το άρθρο 4 του Συντάγματος, το οποίο ούτε το jus sanguinis κατοχυρώνει, ούτε το jus soli, ούτε κανένα άλλο σύστημα απονομής της ιθαγένειας. Αφήνει αυτήν την αρμοδιότητα στον κοινό νομοθέτη, ο οποίος μέχρι χτες εφάρμοζε ένα άλφα σύστημα και σήμερα εφαρμόζει ένα άλλο, αναγνωρίζοντας ότι κάποια πράγματα έχουν αλλάξει και ότι ο νόμος οφείλει να προσαρμοστεί. Το αν μας αρέσουν ή όχι τα κριτήρια που έχει θεσπίσει ο νομοθέτης, αν είναι επαρκή ή όχι, αν είναι κατάλληλα ή όχι, είναι θέμα ακαδημαϊκής και πολιτικής συζήτησης, και τελικά πολιτικής απόφασης που καλείται να λάβει ο νομοθέτης -και που θα κληθεί να λογοδοτήσει γι' αυτήν. Το Σύνταγμα, μια φορά, την αρμοδιότητα του την παραχωρεί, μαζί και την ευθύνη.

Αλλά και επί της ουσίας: Οι σύμβουλοι Επικρατείας υπογραμμίζουν ακόμη ότι ο Ν. 3838/2010 εισάγει ένα νέο τρόπο κτήσης της ελληνικής ιθαγένειας. Όμως η «πολιτογράφηση αυτή γίνεται με βάση αμιγώς τυπικές προϋποθέσεις (χρόνος «νόμιμης» διαμονής του αιτούντος αλλοδαπού ή της οικογένειας του, φοίτηση σε ελληνικό σχολείο επί ορισμένο χρόνο, ανυπαρξία καταδίκης για ορισμένα σοβαρά ποινικά αδικήματα), χωρίς εξατομικευμένη κρίση περί της συνδρομής της ουσιαστικής προϋποθέσεως του δεσμού προς το ελληνικό έθνος του αιτούντος την πολιτογράφηση αλλοδαπού, δηλαδή την εκ μέρους εθελούσια αποδοχή των αξιών που συνάπτονται προς τον ελληνισμό και την εντεύθεν απόκτηση ελληνικής συνειδήσεως»."

Αμιγώς τυπικές προϋποθέσεις; Σοβαρά; Αντιγράφω το άρθρο 5Α του Κώδικα Ελληνικής Ιθαγένειας:

1. Ο αλλοδαπός που επιθυμεί να γίνει Έλληνας πολίτης με πολιτογράφηση πρέπει, πέραν των προϋποθέσεων του προηγούμενου άρθρου: α. Να γνωρίζει επαρκώς την Ελληνική γλώσσα, ώστε να εκπληρώνει τις υποχρεώσεις που απορρέουν από την ιδιότητα του Έλληνα πολίτη. β. Να έχει ενταχθεί ομαλά στην οικονομική και κοινωνική ζωή της Χώρας. Για τη διακρίβωση της ομαλής ένταξης του αιτούντος στην Ελληνική κοινωνία συνεκτιμώνται ιδίως τα εξής στοιχεία: η εξοικείωση με την Ελληνική ιστορία και τον Ελληνικό πολιτισμό, η επαγγελματική και εν γένει οικονομική δραστηριότητά του, τυχόν δημόσιες ή κοινωφελείς δραστηριότητές του, ενδεχόμενη φοίτησή του σε ελληνικούς εκπαιδευτικούς φορείς, η συμμετοχή του σε κοινωνικές οργανώσεις ή συλλογικούς φορείς μέλη των οποίων είναι Έλληνες πολίτες, τυχόν συγγενικός του δεσμός και εξ αγχιστείας με Έλληνα πολίτη, η εκ μέρους του σταθερή εκπλήρωση των φορολογικών του υποχρεώσεων, καθώς και των υποχρεώσεών του προς οργανισμούς κοινωνικής ασφάλισης, η κατά κυριότητα κτήση ακινήτου για κατοικία και η εν γένει περιουσιακή του κατάσταση. γ. Να έχει τη δυνατότητα να συμμετέχει ενεργά και ουσιαστικά στην πολιτική ζωή της Χώρας, σεβόμενος τις θεμελιώδεις αρχές οι οποίες τη διέπουν. Για τη δυνατότητα συμμετοχής στην πολιτική ζωή συνεκτιμώνται ιδίως τα εξής στοιχεία: η επαρκής εξοικείωση με τους θεσμούς του πολιτεύματος της Ελληνικής Δημοκρατίας και την πολιτική ζωή της Χώρας και η βασική γνώση της Ελληνικής πολιτικής ιστορίας, ιδίως της σύγχρονης. Ειδική βαρύτητα στην εκτίμηση περί υιοθέτησης της Ελληνικής πολιτικής ταυτότητας έχουν η συμμετοχή σε συλλογικούς φορείς, πολιτικές ενώσεις ή σωματεία όπου συμμετέχουν και Έλληνες πολίτες, καθώς και η προηγούμενη συμμετοχή στις εκλογές της πρωτοβάθμιας τοπικής αυτοδιοίκησης".

Εάν αυτές θεωρούνται "αμιγώς τυπικές προϋποθέσεις", τότε τι να πω. Δεν μένει παρά να περιμένουμε τον Βελόπουλο να εφεύρει το ελληνόμετρο...


.

Mur de la Peste

Αν κάνουμε μια πρόχειρη έρευνα στο διαδίκτυο, θα διαπιστώσουμε ότι η απόσταση από το Πακιστάν μέχρι την ανατολική όχθη του ποταμού Έβρου είναι, πολύ χοντρικά, γύρω στα πέντε χιλιάδες χιλιόμετρα. Για κάποιον περίεργο λόγο, εδώ στην Ελλάδα φαίνεται να πιστεύουμε ότι το να διασχίσει κανείς αυτά τα πέντε χιλιάδες χιλιόμετρα παράνομα, χωρίς ταξιδιωτικά έγγραφα, περπατώντας στα αφιλόξενα βουνά του Χίντου-Κους, κρυμμένος στον διπλό πάτο μιας νταλίκας ή στριμωγμένος στο αμπάρι κάποιου σαπιοκάραβου είναι μια λίγο-πολύ απλή διαδικασία, κάτι που μπορεί να πετύχει ο καθένας χωρίς πολλά-πολλά, αρκεί να διαθέτει ένα επαρκές κομπόδεμα σε δολάρια ή ευρώ. Κι επομένως, αρκεί να βρούμε έναν αποτελεσματικό τρόπο φύλαξης των συνόρων μας κι έχουμε ξεμπερδέψει με το πρόβλημα της παράνομης μετανάστευσης. Έτσι;

Πολύ φοβάμαι ότι δεν είναι ακριβώς έτσι. Κάποιος που είναι αρκετά απελπισμένος για να αναλάβει το εγχείρημα και αρκετά αποφασισμένος για να το ολοκληρώσει, είναι λίγο απίθανο να κολώσει μπροστά σε έναν φράχτη από συρματόπλεγμα, ακόμα κι αν είναι εξοπλισμένος με κάμερες υπερυψηλής τεχνολογίας και ψηφιακούς αισθητήρες ποδαρίλας.

Ένας ακόμη παράγοντας που περιπλέκει το πρόβλημα είναι ότι οι άνθρωποι αυτοί, όταν με τα πολλά βρεθούν στο κατώφλι της Ευρώπης, κατά κανόνα δεν αναλώνονται σε αυτοσχεδιασμούς. Απευθύνονται στους ειδικούς οι οποίοι υπάρχουν και θα υπάρχουν και από τις δύο πλευρές των συνόρων, σε πείσμα των νόμων και των μηχανισμών καταστολής, όσο η ροή της πελατείας τους παραμένει σταθερή και αδιάκοπη. Μέχρι να στηθεί ο περίφημος φράχτης στην περιοχή της Βύσσας, όπου καταγράφονται οι περισσότερες διελεύσεις, οι περατάρηδες κι απ' τις δυο μεριές των συνόρων θα έχουν εντοπίσει άλλα περάσματα, λίγο πιο βόρεια ή λίγο πιο νότια, και θα κάνουν τη δουλειά τους από εκεί. Και τι θα κάνει τότε ο Υπουργός Προστασίας του Πολίτη; Θα πάρει σβάρνα την ελληνοτουρκική μεθόριο, μ' ένα τόπι συρματόπλεγμα παραμάσχαλα, και θα στήνει φράχτες;

Ίσως να είναι κι αυτή μια κάποια λύσις. Να μετατοπίζουμε το πρόβλημα σιγά-σιγά προς τον βορρά, κάποια στιγμή μπορεί να περιφράξουμε όλο το μέτωπο της ελληνοτουρκικής μεθορίου και οι διακινητές να υποχρεωθούν να ψάξουν κατά Βουλγαρία μεριά. Στο κάτω κάτω και η Βουλγαρία Ευρωπαϊκή Ένωση είναι. Μακριά από εμάς κι όπου θέλουν ας πάνε. Μετά θα αναγκαστούν και οι Βούλγαροι να στήσουν φράχτες, η διακίνηση θ' αρχίσει να γίνεται μέσω Μαύρης Θάλασσας, και μετά το μόνο που μένει είναι να τσιμεντώσουν και οι Ρουμάνοι τα παράλιά τους και τελειώσαμε. Λίγο λίγο, το όραμα της Ενωμένης Ευρώπης θα μετατραπεί σε όραμα της Περιτειχισμένης Ευρώπης, που κρατάει αποφασιστικά έξω από την πόρτα της τα μιάσματα.

Κι έτσι θα λυθεί το πρόβλημα; Επιτρέψτε μου να αμφιβάλλω. Όχι, δεν είμαι αντίθετος με την ιδέα να περιφρουρούνται τα σύνορα, και ναι, θεωρώ ότι η ανεξέλεγκτη αθρόα μετανάστευση δημιουργεί ποικίλα προβλήματα -αλλά δεν πείθομαι ότι οι λύσεις τους είναι τόσο απλές όσο η κατασκευή ενός φράχτη, όσο χάι τεκ και να τον φκιάσουμε. Κάθε που ακούω μια τέτοια "λύση", στο μυαλό μου έρχονται τα πέντε χιλιάδες χιλιόμετρα που χωρίζουν το Πακιστάν από τον Έβρο, κι αμέσως σκέφτομαι ότι αν η Ευρώπη συνολικά (και η Ελλάδα ως μέρος της Ευρώπης) δεν αντιληφθεί ότι το πρόβλημα μπορεί να αντιμετωπιστεί μόνο στη ρίζα του, δηλαδή στις χώρες προέλευσης των μεταναστών, τότε απλώς θα συνεχίσει να κυνηγάει την ουρά της (την κουβέντα αυτή βέβαια την έχουμε ξανακάνει, με άλλη αφορμή).



ΥΓ: Για την αποτελεσματικότητα της ανέγερσης τειχών πάσης φύσεως, αρκετά διδακτική είναι και αυτή η ιστορία.


.

Φλωρίδη αντίλογος

(προσοχή, ακολουθεί σεντόνι. Proceed at own risk).


Ο κ. Φλωρίδης υποστήριξε στην ουσία ότι "η απόφαση για την απονομή ή μη της ιθαγένειας ανήκει στον σκληρό πυρήνα της κρατικής κυριαρχίας ως διοικητική πράξη. Επομένως, ως τέτοια, μπορεί να κρατήσει για τον εαυτό της το ανέλεγκτο".

Πρόσθεσε δε ότι "το κράτος δεν μπορεί να πει ενώπιον του δικαστηρίου γιατί δεν το κάνει", γιατί δεν χορηγεί δηλαδή την ιθαγένεια, διότι "εδώ έχουμε να κάνουμε με βασικά ζητήματα που αφορούν την υπόσταση ενός κράτους, με την έννοια του κράτους-έθνους".

Αυτά είπε ο κ. Φλωρίδης (τα είπε όντως) σε συνεδρίαση της Επιτροπής Θεσμών και Διαφάνειας της Βουλής, ενώπιον του Συνηγόρου του Πολίτη, υποστηρίζοντας (αν πιστέψουμε το ρεπορτάζ) ότι δεν θα πρέπει να απαιτείται αιτιολόγηση των διοικητικών πράξεων που θα αρνούνται την απονομή ιθαγένειας σε μετανάστες. Και, πάντα σύμφωνα με το ρεπορτάζ, έσπευσε να συνταχθεί με την άποψή του ο πρώην ΥΠΕΣ Προκόπης Παυλόπουλος, ο οποίος λέει "τάχθηκε σαφέστατα κατά της πλήρους αιτιολόγησης των διοικητικών πράξεων".

Και να που ώρες-ώρες η επικαιρότητα μας αναγκάζει να ανατρέξουμε στα παλιά μας συγγράμματα της Νομικής Σχολής. Ανοίγω λοιπόν το σκονισμένο βιβλίο του καθηγητή Δαγτόγλου, "Γενικό Διοικητικό Δίκαιο", και διαβάζω: "Η υποχρέωση προς αιτιολογία των ατομικών διοικητικών πράξεων δεν αναγράφεται ως γενικός κανόνας σε κανένα ελληνικό νομοθετικό κείμενο, προκύπτει όμως αφενός από διάφορες ειδικές νομοθετικές ρυθμίσεις, αλλά προπάντων από την συνταγματική επιταγή της έννομης προστασίας του ατόμου ενώπιον των δικαστηρίων και ιδίως της συνταγματικής κατοχυρώσεως της αιτήσεως ακυρώσεως των εκτελεστών πράξεων των διοικητικών αρχών ενώπιον του Συμβουλίου της Επικρατείας. Η αιτιολογία είναι απαραίτητη για την αποδοτική άσκηση του δικαστικού ελέγχου" (έμφαση δική μου).

Αυτά έγραφε ο καθηγητής Δαγτόγλου ήδη το μακρινό έτος 1992 (ίσως και από το 1977, εγώ έχω την τρίτη έκδοση του βιβλίου). Στο μεταξύ, από το 1999 τέθηκε σε ισχύ και ο Κώδικας Διοικητικής Διαδικασίας, ο οποίος στο άρθρο 17 ορίζει ρητά ότι η ατομική διοικητική πράξη πρέπει να περιέχει αιτιολογία, η οποία με τη σειρά της πρέπει να είναι σαφής, ειδική, επαρκής και να προκύπτει από τα στοιχεία του φακέλλου. Άρα λοιπόν ο κανόνας της αιτιολόγησης των (ατομικών) διοικητικών πράξεων τώρα πια αναγράφεται και σε ελληνικό νομοθετικό κείμενο, το οποίο στην ουσία απλώς ευθυγραμμίζεται όχι μόνο με τις απόψεις της θεωρίας, αλλά και της νομολογίας του Συμβουλίου της Επικρατείας από τη δεκαετία του '60 και δώθε.

Κανόνας που άλλωστε ανάγεται σε θεμελιώδεις αρχές του κράτους δικαίου, και ειλικρινά δεν καταλαβαίνω γιατί η χρηστή Διοίκηση θα αξίωνε για τον εαυτό της το δικαίωμα να εκδίδει αποφάσεις χωρίς αιτιολόγηση, ιδίως σε μια εποχή που όλες οι πολιτικές παρατάξεις της χώρας ανάβουν λαμπάδες στην Αγία Διαφάνεια.

Ο κ. Φλωρίδης φέρνει σαν επιχείρημα την άποψη ότι η απονομή (ή μη) της ιθαγένειας ανήκει στον σκληρό πυρήνα της κρατικής κυριαρχίας. Συζητήσιμη άποψη, θα έλεγα. Προσωπικά δυσκολεύομαι να κατανοήσω πώς μια ατομική διοικητική πράξη μπορεί να ανήκει στον σκληρό πυρήνα της κρατικής κυριαρχίας, εδώ δεν συζητάμε ούτε για παραχώρηση εδαφών της ελληνικής επικράτειας ούτε για παραχώρηση εξουσιών σε κάποιο ξένο σώμα. Ναι, θα αντιτείνουν οι ανησυχούντες, αλλά συζητάμε για αλλοίωση της εθνικής ταυτότητας, θέμα που -όπως το έθεσε ο κ. Φλωρίδης- "αφορά την υπόσταση ενός κράτους, με την έννοια του κράτους-έθνους".

Το επιχείρημα μου φαίνεται έωλο: θα μπορούσε ίσως να υποστηριχθεί αν η προτεινόμενη ρύθμιση προέβλεπε κάποια διαδικασία μαζικής απονομής ιθαγένειας σε μετανάστες, λίγο πολύ αυτοματοποιημένη και με μόνη τη συνδρομή κάποιων τυπικών προϋποθέσεων. Αυτό όμως δεν ισχύει, το νομοσχέδιο Ραγκούση προβλέπει μια απολύτως εξατομικευμένη (και χρονοβόρα και ακριβή) διαδικασία, η οποία περιλαμβάνει μεταξύ άλλων και προσωπική συνέντευξη του μετανάστη που ζητάει την ιθαγένεια ενώπιον επιτροπής που θα κρίνει "την επαρκή γνώση της ελληνικής γλώσσας, την ένταξή του στην ελληνική κοινωνία καθώς και τη δυνατότητά του να συμμετάσχει ενεργά και ουσιαστικά στην πολιτική ζωή της χώρας, σύμφωνα με τις θεμελιώδεις αρχές οι οποίες την διέπουν". Και ο μετανάστης καλείται να καταθέσει και ο ίδιος στοιχεία που να αποδεικνύουν "την ύπαρξη δεσμών με τη χώρα". Διαδικασία παρόμοια με αυτήν που ισχύει και σήμερα, πρέπει να πούμε.

Στο βαθμό λοιπόν που θα κρίνονται τέτοια ζητήματα (ένταξη στην κοινωνία, δεσμοί με τη χώρα κλπ.), δεν μιλάμε πλέον για αλλοίωση της εθνικής ταυτότητας: μιλάμε για de jure απόδοση πολιτικών δικαιωμάτων σε ανθρώπους που ήδη αποδεικνύουν την de facto ενσωμάτωσή τους στην ελληνική κοινωνία. Εκτός αν την εθνική ταυτότητα την εννοούμε με κριτήρια καθαρότητας του αίματος -σε μια τέτοια περίπτωση, εγώ τουλάχιστον αρνούμαι να συνεχίσω τη συζήτηση.

Και ακριβώς αυτό το σημείο είναι που καθιστά την αιτιολόγηση απαραίτητη. Εδώ η διοίκηση, η οποία έχει εξ ορισμού διακριτική ευχέρεια να απονείμει την ιθαγένεια ή όχι, δεν καλείται να κρίνει απλώς τη συνδρομή κάποιων τυπικών προϋποθέσεων που μπορούν εύκολα να διαπιστωθούν (όπως, π.χ., ο χρόνος νόμιμης παραμονής στη χώρα). Θα πρέπει να αποφασίσει, ας πούμε, και αν ο συγκεκριμένος μετανάστης έχει ή όχι τη δυνατότητα να συμμετάσχει ενεργά στην πολιτική ζωή της χώρας. Δεν είναι προφανές ότι μια τέτοια κρίση είναι εξόχως υποκειμενική; Δεν είναι προφανές ότι, αν η Διοίκηση δεν είναι υποχρεωμένη να αιτιολογήσει την κρίση της αυτή, αν η κρίση και τα κριτήρια παραμένουν αδιαφανή, ανοίγεται ένα τεράστιο πεδίο αυθαιρεσίας;

Η σχέση Κράτους-μετανάστη είναι εξ ορισμού ετεροβαρής, το Κράτος βρίσκεται πάντοτε σε θέση ισχύος. Και η απόφαση για απονομή ή μη της ιθαγένειας έχει εξ ορισμού σοβαρότερες συνέπειες για τον μετανάστη που τη ζητά παρά για το Κράτος που εξετάζει αν θα τη δώσει. Η υποχρέωση αιτιολόγησης της απόφασης αυτής, λοιπόν, είναι ένα θεσμικό αντίβαρο που προστατεύει το αδύναμο μέρος της σχέσης και ως τέτοια πρέπει να αντιμετωπιστεί, ιδίως -ξαναλέω- από τη στιγμή που μιλάμε για εξατομικευμένη διαδικασία.

Επιπλέον, κι αν ακόμα η απόφαση της Διοίκησης δεν είναι αιτιολογημένη, ο μετανάστης θα έχει το δικαίωμα να προσφύγει εναντίον της ενώπιον της Δικαιοσύνης (του ΣτΕ ή των τακτικών διοικητικών δικαστηρίων). Δεν θα το κάνουν όλοι, αλλά κάποιοι οπωσδήποτε θα βρεθούν να το κάνουν. Και η Διοίκηση θα κληθεί στα πλαίσια μιας δίκης να λογοδοτήσει για τον τρόπο με τον οποίον άσκησε τη διακριτική της ευχέρεια, μια που αυτό κυρίως θα ελέγξει το Δικαστήριο. Επομένως το "ανέλεγκτο" υπέρ του οποίου επιχειρηματολογεί ο κ. Φλωρίδης ουσιαστικά δεν υφίσταται, απλώς ο έλεγχος μετατίθεται ένα στάδιο μετά, και μειώνεται ο κύκλος των μεταναστών που θα μπορέσουν να τον επιδιώξουν λόγω κόστους της δικαστικής διαδικασίας.

Εκτός πια κι αν ο κ. Φλωρίδης (και ο συντασσόμενος μαζί του καθηγητής κ. Παυλόπουλος) υποστηρίζει αυτό το "ανέλεγκτο" κυριολεκτικά, προτείνει δηλαδή να μην δίνεται καν το δικαίωμα προσφυγής στη Δικαιοσύνη για τους μετανάστες που τους αρνούνται την απονομή ιθαγένειας. Σε μια τέτοια περίπτωση, αρκεί να πούμε ότι θα γίνουμε οι καλύτεροι πελάτες του Στρασβούργου και θα πληρώνουμε αποζημιώσεις μέχρι τον 23ο αιώνα.

Στην ουσία, και για να μην μακρηγορούμε άλλο, η άποψη Φλωρίδη-Παυλόπουλου μπορεί να συνοψιστεί στον παρακάτω φανταστικό διάλογο μεταξύ μετανάστη-Διοίκησης:

- Θα μου δώσετε την ελληνική ιθαγένεια;
- Όχι.
- Μα γιατί;
- Γιατί έτσι. Γιατί δεν γουστάρουμε τα μούτρα σου.

Ή μάλλον, ακόμα χειρότερα: "Γιατί έτσι. Τελεία. Κι άμα σου αρέσει, άμα δεν σου αρέσει τράβα στην πατρίδα σου". Επιχειρηματολογία -λέμε τώρα- που χρησιμοποιούν κάτι ξινισμένες γιαγιούλες στα τρόλεϋ. Και άντε, τις γιαγιούλες πες μπορείς να τις δικαιολογήσεις. Κοτζάμ βουλευτές όμως;


.

Τροπολογίες και ρήγματα

Με τροπολογία του σε (άσχετο) νομοσχέδιο του Υπουργείου Δικαιοσύνης, ο τρομερός και φοβερός αναπληρωτής υπουργός Μαρκογιαννάκης ζητάει την τροποποίηση του Ν. 3386/2005 που αφορά τους μετανάστες.

Η τροπολογία αυτή περιέχει δύο εξαιρετικά προβληματικές ρυθμίσεις: Πρώτον, προβλέπει ότι σε περίπτωση απέλασης αλλοδαπού, ο χρόνος κράτησής του μέχρι την εκτέλεση της απέλασης επιμηκύνεται από τρεις μήνες κατ' ανώτατο όριο, που ίσχυε μέχρι τώρα, στους έξι και -υπό προϋποθέσεις- στους δώδεκα.

Δεύτερον, στην ήδη υπάρχουσα πρόβλεψη ότι η διοικητική απέλαση αλλοδαπού επιτρέπεται εφόσον κρίνεται ότι η παρουσία του στη χώρα είναι επικίνδυνη για τη δημόσια τάξη ή ασφάλεια, διευκρινίζεται ότι "ο αλλοδαπός θεωρείται επικίνδυνος για τη δημόσια τάξη ή ασφάλεια ιδίως όταν σε βάρος του ασκηθεί ποινική δίωξη για αδίκημα που τιμωρείται με στερητική της ελευθερίας ποινή τουλάχιστον τριών μηνών".

Οι δύο αυτές ρυθμίσεις δημιουργούν σοβαρότατες ρωγμές σε θεμελιώδεις αρχές του κράτους δικαίου της χώρας μας. Στην πρώτη περίπτωση η Πολιτεία προσπαθεί να αντιμετωπίσει ένα πραγματικό πρόβλημα, ότι δηλαδή η διαδικασία της διοικητικής απέλασης είναι χρονοβόρα και ότι, αν ο υπό απέλαση αλλοδαπός αφεθεί ελεύθερος μέχρι την ολοκλήρωσή της, είναι λογικό να προσπαθήσει να ξεφύγει από τις αρχές ώστε τελικά να αποφύγει την απέλασή του (αν και η αιτιολόγηση του Μαρκογιαννάκη είναι άλλη, και είναι επιεικώς απαράδεκτη -διαβάστε την τροπολογία).

Από την άλλη, δεν πρέπει να ξεχνάμε ότι η κράτηση εν όψει απέλασης, μολονότι πρόκειται για διοικητικό μέτρο και όχι ποινή, δεν παύει να αποτελεί στέρηση της ελευθερίας χωρίς προηγούμενη δικαστική απόφαση. Είναι μια εξαίρεση στον κανόνα που προβλέπει ότι απαιτείται δικαστική απόφαση για να στερηθεί κάποιος την ελευθερία του, εξαίρεση που δικαιολογείται ακριβώς από την ιδιαιτερότητα της περίπτωσης. Και ακριβώς επειδή είναι εξαίρεση, ο χρόνος κράτησης θα πρέπει να περιορίζεται στον απολύτως αναγκαίο. Εδώ προβλέπεται η παράτασή του μέχρι τους δώδεκα μήνες αν (λέει η τροπολογία) "ο αλλοδαπός αρνείται να συνεργαστεί" (πώς να συνεργαστεί δηλαδή;) ή αν "καθυστερεί η λήψη των αναγκαίων για την απέλασή του εγγράφων από τη χώρα καταγωγής ή προέλευσής του". Ειδικά αυτό το τελευταίο είναι κάπως εξωφρενικό: θα παρατείνεται δηλαδή η κράτηση ενός ανθρώπου επειδή η χώρα προέλευσής του, που πιθανόν να είναι κάποιο κράτος υπό διάλυση ή υπό καθεστώς διαρκούς εμφυλίου, αδυνατεί ή αδιαφορεί να ασχοληθεί με τους πολίτες της που έφυγαν άρον άρον και να διευκολύνει τον επαναπατρισμό τους; Κι αν αύριο διαπιστωθεί ότι σε κάποια/πολλά/όλα αυτά τα κράτη δεν επαρκούν ούτε δώδεκα μήνες για να αποστείλουν τα "αναγκαία έγγραφα", τι θα κάνουμε; Θα παρατείνουμε εκ νέου τον χρόνο κράτησης, και πόσο; Στα δύο χρόνια; Στα τρία; Επ' αόριστον;

Αλλά βέβαια, ο Μαρκογιαννάκης στην εισήγησή του διαβεβαιώνει ότι η κράτηση θα γίνεται "σύμφωνα με τις ισχύουσες διατάξεις και με σεβασμό στα ατομικά δικαιώματα". Καλά, επ' αυτού ουδέν σχόλιον...

Στη δεύτερη περίπτωση, έχουμε μια ρύθμιση κατ' αρχήν άχρηστη στην πράξη. Ο νόμος προβλέπει τέσσερις λόγους διοικητικής απέλασης, και ένας εξ αυτών είναι η παραβίαση των διατάξεων του ίδιου του νόμου. Στην πράξη, όπως γνωρίζουν καλά οι δικηγόροι που έχουν ασχοληθεί με το θέμα, αυτός είναι και ο λόγος που χρησιμοποιείται από τους αστυνομικούς διευθυντές στη συντριπτική πλειονότητα των απελάσεων: πράγματι, αν ο οποιοσδήποτε αλλοδαπός βρίσκεται στη χώρα χωρίς νόμιμη άδεια διαμονής, αυτό από μόνο του αποτελεί επαρκή λόγο απέλασης και δεν χρειάζεται να ψαχουλεύεις το ποινικό του μητρώο για να δεις αν έχει ασκηθεί ποινική δίωξη σε βάρος του.

Συνεπώς, για τους παράνομους μεταναστες δεν υπήρχε έλλειψη λόγων απέλασης και η προσθήκη αυτή δεν πρόκειται να λύσει κανένα πρόβλημα ούτε να διευκολύνει σε τίποτα. Μπορεί όμως να δημιουργήσει προβλήματα στους νόμιμους, αφού πλέον θα επιτρέπεται η απέλασή τους αν βρεθούν απλώς κατηγορούμενοι για κάποιο αδίκημα. Κι εδώ έχουμε επίσης μια σοβαρή ρωγμή στο κράτος δικαίου: ίσως να μην μπορούμε να μιλήσουμε για άμεση και ευθεία παραβίαση του τεκμηρίου της αθωότητας, οπωσδήποτε όμως μπορούμε να μιλήσουμε για έμμεση, αφού η συγκεκριμένη ρύθμιση επιτρέπει τη δυσμενή διοικητική μεταχείριση ενός αλλοδαπού χωρίς αυτός να έχει προηγουμένως καταδικαστεί από τη δικαιοσύνη, μόνο και μόνο επειδή κατηγορείται.

Τα πράγματα είναι πολύ ζόρικα. Η κυβέρνηση βρίσκεται στο συνήθη πανικό που προκαλεί η επιπόλαιη και επικοινωνιακού χαρακτήρα αντιμετώπιση των προβλημάτων, και φαίνεται ότι νομοθετεί ακριβώς για να δείξει ότι κάτι κάνει, έστω κι αν στην πραγματικότητα κάνει μια τρύπα στο νερό. Όχι όμως μόνο στο νερό, αλλά και σε βασικές αρχές του κράτους δικαίου, που καλό θα ήταν πριν αρχίσουμε να τις σκαλίζουμε να το σκεφτούμε λίγο πιο σοβαρά το θέμα. Αν το κριτήριο για την άσκηση της κυβερνητικής πολιτικής είναι το πώς θα σταματήσουν οι ψηφοφόροι της ΝΔ να αλληθωρίζουν προς τον Καρατζαφέρη, τότε φοβάμαι πολύ πως έχουμε πάρει άσχημο δρόμο και θα έχουμε εξίσου άσχημη κατάληξη.

Ειδικά στον χώρο του δικαίου, αρχές που σήμερα τις θεωρούμε σχεδόν αυτονόητες δεν είναι καθόλου τέτοιες, δεν προέκυψαν από παρθενογένεση ούτε από επιφοίτηση, είναι αποτέλεσμα μιας μακράς πορείας εξέλιξης του πολιτισμού (συνολικά, όχι μόνο του δικαιικού). Είναι ανησυχητικό το πόσο πρόθυμα κάποιοι πολιτικοί δέχονται να υποχωρήσουν από αυτές τις αρχές με πρόσχημα το οποιοδήποτε πρόβλημα, υπαρκτό ή όχι. Και είναι ακόμα πιο ανησυχητικό το πόσο εύκολα μπορούμε εμείς, οι πολίτες, να δεχτούμε την απομάκρυνση από αυτές τις αρχές.

• Σχετική δήλωση της Διεθνούς Αμνηστίας εδώ.

ΥΓ: Με την ανάρτηση αυτή, το ιστολόγιο του χασοδίκη συμπληρώνει τις 300. Ωραίο νούμερο, στρογγυλό! Ο ίδιος ο χασοδίκης πάλι συμπληρώνει σήμερα τα 34. Ε, καλοκαιράκι έρχεται κιόλας, η δουλειά εξακολουθεί να πιέζει, ο ελεύθερος χρόνος είναι λίγος και καλύτερα να επενδυθεί μακριά από την οθόνη και το πληκτρολόγιο, σε παραλίες και σε βράχια, υπάρχει κι ένα σοβαρό ταξιδιωτικό πρότζεκτ στα σκαριά, είναι μια καλή ευκαιρία για ένα διάλειμμα από το ιστολογείν. Αν δεν προκύψει κάτι συνταρακτικό, λοιπόν, αυτή θα είναι η τελευταία ανάρτηση για την τρέχουσα περίοδο και θα επανέλθουμε μαζί με τα πρωτοβρόχια. Από την άλλη βέβαια, μέχρι τις αρχές Αυγούστου τουλάχιστον, όλο κάπου εδώ τριγύρω θα είμαστε και μπορεί να τα ξαναπούμε. Αν δεν, πάντως, καλό καλοκαίρι σε όλους και καλή αντάμωση!


.

Το καλσόν και το Κοράνι*

Μου προκαλεί πάντοτε εντύπωση ο τρόπος με τον οποίο διάφοροι δημοσίως ομιλούντες και γράφοντες δείχνουν να πέφτουν απ' τα σύννεφα όποτε προκύπτει κάποιο θέμα που προφανώς δεν είχαν οι ίδιοι στο μυαλό τους, χωρίς αυτό να σημαίνει ότι δεν ήταν υπαρκτό.

Πιο πρόσφατο παράδειγμα, η επεισοδιακή συγκέντρωση των μουσουλμάνων στο κέντρο της Αθήνας μετά το γνωστό περιστατικό με τον αστυνομικό και το Κοράνι. Ξαφνικά, ανήσυχες φωνές άρχισαν να μας προειδοποιούν για τους κινδύνους που διατρέχει η κοινωνία μας από τον ισλαμικό φονταμενταλισμό, και το φάντασμα του μουσουλμανικού τόξου που θα περικύκλωνε την Ελλάδα, φάντασμα που σέρνεται εδώ και είκοσι τουλάχιστον χρόνια, μεταφέρθηκε από εκτός των συνόρων, εντός.

Στην αναμπουμπούλα ο λύκος χαίρεται, και εν προκειμένω ο Καρατζαφέρης, που δεν έχασε την ευκαιρία να τονίσει ότι "οι λαθρομετανάστες ήρθαν απρόσκλητοι σε μια χριστιανική χώρα και πρέπει να σέβονται τους κανόνες και τους νόμους αυτής της χώρας. Αν δεν μπορούν να αφομοιωθούν η πόρτα είναι ανοιχτή, να πάνε από εκεί που ήρθαν".

Η δήλωση αυτή είναι πολλαπλώς άσχετη, irrelevant που λένε και οι αγγλοσάξωνες, με το ζήτημα. Ας προσπεράσουμε το αν και κατά πόσο είναι δόκιμο να ορίζεται η Ελλάδα ως "χριστιανική χώρα", και ας δεχτούμε την αυτονόητη διατύπωση περί σεβασμού στους νόμους. Η ρίζα του προβλήματος είναι αλλού: το αν οι μετανάστες μάς ήρθαν καλεσμένοι ή ακάλεστοι ελάχιστη σημασία έχει. Το θέμα είναι ότι ήρθαν, κι από τη στιγμή που ήρθαν πρέπει να δούμε τι θα τους κάνουμε.

Θα μπορούσε να πει κανείς, ο Καρατζαφέρης οπωσδήποτε αλλά όχι μόνο, να τους απελάσουμε -τουλάχιστον τους παράνομους. Μια κουβέντα είναι. Η απέλαση σαν διοικητική πράξη είναι πιο περίπλοκη απ' όσο φαντάζεται ο μέσος νους. Διαχρονικά, η Ελλάδα μπορούσε να απελαύνει εύκολα μετανάστες μόνο στις γειτονικές της χώρες, Αλβανία κυρίως και Βουλγαρία παλιότερα: τους φόρτωνε το Αλλοδαπών σε μια κλούβα για Κακαβιά ή Προμαχώνα κι όξω απ' την πόρτα (και μέσα σε μια βδομάδα επέστρεφαν...). Τώρα όμως το κύμα από τα Βαλκάνια έχει κοπάσει, ενώ έχει φουντώσει το κύμα από χώρες μακρινές, με τις οποίες η Ελλάδα δεν έχει όχι μόνο σύνορα, αλλά πολλές φορές ούτε καν απευθείας αεροπορική σύνδεση. Σε αυτές τις περιπτώσεις, η απέλαση συνήθως είναι απλώς ανέφικτη -όρος που χρησιμοποιείται κατά κόρον και από τις αρμόδιες αρχές¹, όταν υποχρεώνονται να ελευθερώνουν αλλοδαπούς που δεν μπορούν να απελάσουν.

Επιπλέον, ακόμα και αν δεν υπήρχε αυτό το πρόβλημα, η απέλαση έχει κι ένα κόστος που υποτίθεται ότι βαρύνει τον απελαυνόμενο, αλλά στο 100 % των περιπτώσεων το καταβάλλει το δημόσιο ταμείο². Χώρια το λειτουργικό κόστος των διοικητικών μηχανισμών που απασχολούνται. Όσοι προτείνουν αυτόν τον δρόμο, λοιπόν, ας κάτσουν να κάνουν και μια εκτίμηση του συνολικού κόστους, με δεδομένο ότι μιλάμε για περίπου 200.000³ παράνομους μετανάστες (χοντρική και μάλλον μετριοπαθής εκτίμηση).

Ας συνυπολογίσουμε ότι συζητάμε για ένα φαινόμενο παγκόσμιο και μεγάλης κλίμακας: όσους και να απελάσουμε, θα συνεχίσουν να έρχονται. Τι κάνεις σε αυτήν την περίπτωση; Να περιφρουρήσουμε τα σύνορα, θα πει ο Καρατζαφέρης (λέω τώρα ένα τυχαίο παράδειγμα). Μόνο που, όταν μιλάμε για τη συγκεκριμένη χώρα και τα συγκεκριμένα σύνορα, για να πετύχουμε κάπως αποτελεσματική περιφρούρηση θα έπρεπε να στείλουμε τον μισό πληθυσμό να τα φυλάει. Είναι μια λύση, δε λέω, και θα μείωνε και την ανεργία (μ' ένα σμπάρο δυο τρυγόνια), από την άλλη όμως, πέραν της αμφίβολης αποτελεσματικότητάς της, είναι και ελάχιστα cost effective.

Τέλος, ακόμα κι αν απελάσεις όλους τους παράνομους και σφραγίσεις ερμητικά τα σύνορα, και πάλι σου μένουν περίπου 700.000 νόμιμοι μετανάστες. Μ' αυτούς τι κάνεις;

Λέμε συχνά ότι η Ελλάδα δεν έχει σοβαρή μεταναστευτική πολιτική. Ας μην γελιόμαστε, όμως: μιλάμε για ολόκληρες καραβιές ανθρώπων, που για να φτάσουν στη χώρα μας περπάτησαν ατέλειωτα χιλιόμετρα μέσα από ορεινά μονοπάτια του χάρου, θάφτηκαν σε διπλούς πάτους νταλίκας, λίγο πιο άνετους από φέρετρο, και σκυλοπνίγηκαν σε κάθε είδους καρυδότσουφλο. Είναι αστείο να πιστεύουμε ότι άνθρωποι τόσο απελπισμένοι και τόσο αποφασισμένοι ταυτόχρονα θα φοβηθούν την όποια μεταναστευτική πολιτική ή νομοθεσία της Ελλάδας, όσο καλοσχεδιασμένη κι αν είναι.

Τούτου λεχθέντος, γεγονός παραμένει ότι η χώρα δεν έχει σοβαρή μεταναστευτική πολιτική, και είναι επείγουσα ανάγκη να αποκτήσει. Επείγει η χάραξη πολιτικών ένταξης και ενσωμάτωσης, που αναγκαστικά περνάνε μέσα από την εκπαίδευση και την επιμόρφωση. Επείγει ο περιορισμός της γραφειοκρατίας, που ξεκίνησε κάποτε (έχω σούρει τόσα πολλά στον Προκόπη Παυλόπουλο, αλλά οφείλω να του αναγνωρίσω ότι έκανε κάποια σωστά βήματα σε αυτήν την κατεύθυνση) αλλά έμεινε στη μέση. Επείγει η επίλυση του προβλήματος των μεταναστών δεύτερης γενιάς. Επείγει η έμπρακτη αναγνώριση του δικαιώματος αυτών των ανθρώπων να εκτελούν τις θρησκευτικές τους λειτουργίες σε επίσημους και αξιοπρεπείς χώρους.

Και, αν θέλουμε να το δούμε και ευρύτερα το θέμα, αναγνωρίζοντας ότι οι δυνάμεις της Ελλάδας δεν φτάνουν για την επίλυση ενός προβλήματος με παγκόσμιες διαστάσεις, είναι ανάγκη η χώρα μας να παλέψει σε όλα τα διαθέσιμα διεθνή φόρα, ώστε να επιδιωχθεί λύση εκεί που μπορεί ίσως να επιτευχθεί: στις χώρες προέλευσης των μεταναστών, με στοχευμένη αναπτυξιακή βοήθεια. Άλλη λύση δεν υπάρχει. Είναι πολύ να απαιτήσουμε από την κυβέρνηση γενικά και το Υπουργείο Εξωτερικών ειδικότερα να κάνουν αυτήν την προσπάθεια; Τώρα βέβαια, να έχεις τέτοιες απαιτήσεις από τη βαρώνη Ντόρα, ίσως είναι υπερβολικό...

Το μόνο βέβαιο είναι ότι οι μέχρι σήμερα ακολουθούμενες πολιτικές, βασισμένες στην καχυποψία και τη γραφειοκρατική αρτηριοσκλήρωση, έχουν οδηγήσει σε αδιέξοδα. Σε γκετοποίηση, σε αποκλεισμό, σε ξενοφοβικά σύνδρομα, και πάντως όχι στην ομαλή ένταξη των μεταναστών στην κοινωνία μας. Επίσης βέβαιο είναι ότι οι μετανάστες δεν θα εξαφανιστούν εν μία νυκτί, παρά τους ευσεβείς πόθους ορισμένων, και επομένως το να βρούμε τρόπους συμβίωσης είναι προς το συμφέρον της κοινωνίας συνολικά. Και τέλος, λίγη υπευθυνότητα από μερίδα των ΜΜΕ δεν θα έβλαπτε: υπερβολές, ανακρίβειες και σχοινοτενή συμπεράσματα, όπως αυτά που διατυπώνονται σε αυτό το άρθρο, καθόλου δεν βοηθάνε.



1: Δελτίο τύπου του Συνηγόρου του Πολίτη από 7-1-2008 με τίτλο "Διαδοχικές απελάσεις με κενό νόμου", αρχείο .pdf.
2: Άρθρο 80 του Ν. 3386/2005.
3: Έκθεση-μελέτη του ΙΜΕΠΟ με τίτλο "Εκτίμηση του όγκου των αλλοδαπών που διαμένουν παράνομα στην Ελλάδα", 2008, αρχείο .pdf.

Στα site του Συνηγόρου και του Ινστιτούτου υπάρχει πολύ και ενδιαφέρον υλικό για διάφορες πτυχές του μεταναστευτικού.


*Ο τίτλος είναι εμπνευσμένος από το άρθρο της Λώρης Κέζα, βλ. λινκ στην τελευταία παράγραφο.


.

Η καθαρότητα του αίματος

Έχουν γεννηθεί εδώ, ή έχουν έρθει σε μικρή ηλικία στη χώρα.
Έχουν μεγαλώσει εδώ.
Έχουν ζήσει εδώ όλα τους τα χρόνια ή σχεδόν.
Έχουν παρακολουθήσει ελληνικό σχολείο.
Έχουν κάνει παρέα με ελληνόπουλα.
Έχουν γλώσσα την ελληνική.
Έχουν πατρίδα την Ελλάδα, και άλλη πατρίδα δεν έχουν γνωρίσει.

Δεν έχουν όμως καμία ελπίδα να γίνουν και επισήμως Έλληνες. Γιατί; Γιατί έτσι. Γιατί δεν τους θέλουμε, βρε αδερφέ. Άντε το πολύ πολύ, άμα ενηλικιωθούν, και άμα έχουν βγάλει το σχολείο, και άμα είναι καλά παιδιά και δεν μιλάνε στην τάξη, και άμα οι γονείς τους έχουν τα χαρτιά τους εντάξει, και άμα προσκομίσουν επίσημη αίτηση σε δύο αντίτυπα, πιστοποιητικό γεννήσεως, πιστοποιητικό οικογενειακής καταστάσεως, απολυτήριο γυμνασίου και λυκείου, τέσσερις φωτογραφίες, παράβολα, χαρτόσημα, τρεις υπεύθυνες δηλώσεις και δέκα φωτοτυπίες του διαβατηρίου τους όλεςτιςσελίδεςμπροςπίσω,

το πολύ πολύ, λοιπόν, να τους δώσουμε μια άδεια μακράς διαμονής στη χώρα. Και να λένε κι ευχαριστώ.

Για να μην πω ότι βάζω και στοίχημα πως στην πορεία όλο και κάποια εξαίρεση θα εφευρεθεί, όλο και κάποιος υποπροϊστάμενος βήτα θα κάνει την ερμηνεία πως η δεκαοκταετής παραμονή πρέπει να είναι "αδιάλειπτη", και αν το παιδί έχει λείψει τρεις μήνες στο εξωτερικό δεν πληροί τις προϋποθέσεις, και "κάντε μια αίτηση θεραπείας, περάστε από το πρωτόκολλο, θα σας απαντήσουμε σε δύο μήνες, χαίρετε".

Κατά τα άλλα, το Υπουργείο Εσωτερικών "προωθεί την ενίσχυση της κοινωνικής συνοχής". Ναι αμέ. Το βλέπουμε. Λέγοντας στη δεύτερη γενιά των μεταναστών, δηλαδή σε παιδιά μεταναστών που όλη τους η ζωή είναι συνυφασμένη με την Ελλάδα, ότι θα αντιμετωπίζονται ως ξένοι στον αιώνα τον άπαντα, θα έχουν πάντα τον βραχνά του πρωτοκόλλου, του παραβόλου, του πιστοποιητικού, και γιατί;

Μήπως γιατί υπάρχει κάποια ανάγκη προς τούτο; Ανάγκη κοινωνική, οικονομική, πολιτική, νομική;

Όχι. Καμία ανάγκη δεν υπάρχει.

Το μόνο που υπάρχει είναι μικροκομματική σκοπιμότητα. Μια φοβισμένη κυβέρνηση, που βλέπει μπροστά της το φάσμα της επερχόμενης εκλογικής ήττας, την πλάτη του ΠΑΣΟΚ, την αποσυσπείρωση της βάσης των ψηφοφόρων της, και δεν θέλει να ρισκάρει, δεν θέλει να δυσαρεστήσει τα πιο συντηρητικά τμήματα των οπαδών της, αυτά που γλυκοκοιτάζουν κατά τον Καρατζαφέρη, τους διάφορους λαϊκιστές Βελόπουλους, τους Άνθιμους και τους λοιπούς εμποράκους του φόβου, που ευκαιρία ψάχνουν για να πουλήσουν την πραμάτεια τους, το μεγαλείο του έθνους και τη φυλετική καθαρότητα που απειλείται από τον μικρό μαύρο Μουαμάρ από την Κένυα.

Κρίμα και πάλι κρίμα, κυρίως για τον καθηγητή Προκόπη Παυλόπουλο, που του τα έχω σούρει πολλές φορές από τούτη δω τη γωνίτσα του διαδικτύου ακριβώς γιατί περίμενα από αυτόν περισσότερα και καλύτερα πράγματα, γιατί έχει δώσει αφορμές που δεν έπρεπε να δώσει, γιατί θεωρούσα ότι από άποψη πολιτικής συγκρότησης και σκέψης είναι τουλάχιστον μία κλάση παραπάνω από την πλειοψηφία του υπουργικού συμβουλίου. Όμως, αρχή άνδρα δείκνυσι, και την ώρα της αλήθειας ο καλός κύριος καθηγητής προτιμά να κλείσει το μάτι στα σταγονίδια.

Δανείζομαι για τον επίλογο τα λόγια του κ. Μίλτου Παύλου από εδώ: "Η μετανάστευση δίνει και ικανοποιεί υποσχέσεις κοσμογονίας: για τη συμβίωση, την ανάπτυξη, τη δημοκρατία των πολιτών και των δικαιωμάτων. Αλλά για να μπορεί κανείς να διακρίνει και να αδράξει τις ιστορικές της ευκαιρίες χρειάζονται δύο πράγματα: αφ' ενός να μην είναι τυφλωμένος από την άγνοια, την ημιμάθεια και τις προκαταλήψεις και αφ' ετέρου να ξεκινά από το υποκείμενο των δικαιωμάτων ως κέντρο του συλλογισμού του και να καταλήγει στο συλλογικό συμφέρον, δηλαδή υπέρ των κοινωνών σε παραγωγική και ειρηνική συμβίωση και όχι ενός αυθαίρετα προσδιορισμένου εθνικού συμφέροντος των πατριδοκάπηλων και των σφετεριστών του".


.

Τιμημένη αγροτιά

Την είδηση για τον Έλληνα τσιφλικά που κρατούσε έξι Βούλγαρους μετανάστες στην Πιερία, "φιλοξενούμενους" σε στάβλο, "απασχολούμενους" στα καπνοχώραφα επί δεκαπέντε ώρες ημερησίως, με μεροκάματο 1,66 € ευρώ (ολογράφως: ένα ευρώ και εξήντα έξι λεπτά), με όλα τα έξοδα δικά τους, και τους είχε κρατήσει και τα διαβατήρια μην πάνε και του φύγουν, και τους ζητούσε κι από 600 ευρώ για τα "έξοδα που έκανε" για να τους φέρει στην Ελλάδα, την άκουσα την Παρασκευή το βράδυ στα δελτία ειδήσεων.

Τίποτα πρωτότυπο μέχρις εδώ: ούτε ο πρώτος έξυπνος Έλληνας που το σκέφτηκε ήταν, ούτε ο τελευταίος. Ανάλογη ιστορία θυμάμαι προ τετραετίας περίπου με θύματα Κινέζους μετανάστες στον Έβρο, ενώ τη δεκαετία του '90 -κατά τη διάρκεια του πρώτου μεγάλου κύματος λαθρομετανάστευσης- είχαν καταγραφεί αρκετά περιστατικά με Έλληνες αγρότες που απασχολούσαν λαθρομετανάστες, κυρίως Αλβανούς, σε εποχικές αγροτικές εργασίες, και που όταν ερχόταν η ώρα της πληρωμής ειδοποιούσαν το Αλλοδαπών να τους μαζέψει.

Ο συγκεκριμένος, όμως, της Πιερίας, φαίνεται ότι το είχε φιλοσοφήσει το πράγμα: όταν τον ρωτήσανε οι δημοσιογράφοι για τα μεροκάματα, (αντί να βγάλει το σκασμό) απάντησε ότι τόσο τους πλήρωνε γιατί τόσο αποδίδανε στην εργασία τους!

Εφαρμοσμένος καπιταλισμός: εργασία ανάλογα με τις ανάγκες (της επιχείρησης), αμοιβή ανάλογα με την απόδοση (του εργαζομένου). Υποθέτω ότι και το δεκαπεντάωρο ωράριο εργασίας ημερησίως το θεωρούσε "υπερεντατικό πρόγραμμα εκπαίδευσης", προσφορά της επιχείρησης στους εργαζομένους για να μάθουν τη δουλειά, ενώ για τον ίδιο λόγο θα τους είχε κρατήσει και τα διαβατήρια, μην τυχόν οι τεμπελχανάδες Βούλγαροι, απρόθυμοι να παρακολουθήσουν τα σεμινάρια και ανίκανοι να καταλάβουν το συμφέρον τους, παραιτηθούν από τη σχολή.

Ένα μεγάλο μπράβο στον πρωτοπόρο Έλληνα αγρότη, λοιπόν, που από το άπαρτο κάστρο των κοινοτικών επιδοτήσεων ευθυγραμμίζεται με τις επιταγές της ελεύθερης αγοράς, ανταποκρίνεται στις σύγχρονες προκλήσεις του 21ου αιώνα και προσαρμόζει δημιουργικά τις παραδόσεις της δουλοπαροικίας στο ανταγωνιστικό περιβάλλον της Νέας Οικονομίας. 'Οπως όλοι οι πρωτοπόροι, βέβαια, πληρώνει το τίμημα του να προηγείσαι της εποχής σου, γι' αυτό και τον μπουζουριάσανε. Αλλά είμαι βέβαιος ότι στο τέλος του δρόμου τον περιμένει η Δικαίωση.


.

Πουτανασγιοί

Θυμάσαι, Μοναδικέ μου Αναγνώστη, τον περασμένο Οκτώβριο που κάτι ελληναράδες κουραδόμαγκες έκαναν έφοδο στου Ρέντη, σε μια συνοικία όπου μένουν Πακιστανοί μετανάστες, και τους πήραν στο κυνήγι και στις πέτρες;

Θυμάσαι τι είχαν πει στον πρόεδρο της Πακιστανικής κοινότητας, Τζαβέντ Ασλάμ, οι πραίτωρες του Αστυνομικού Τμήματος του Ρέντη; "Αφού δεν έχετε σπασμένα χέρια, πόδια, τι μήνυση να κάνεις;"

Ε λοιπόν, οι ίδιοι κουραδόμαγκες ξαναβγήκαν από τις τρύπες τους την περασμένη εβδομάδα και επανέλαβαν τις επιχειρήσεις, στην ίδια περιοχή, αυτή τη φορά με στόχο ένα τζαμί.

(ανοίγει παρένθεση: προφανώς αυτοσχέδιο τζαμί, στεγασμένο σε κανένα συνεργείο ή κανέναν ερειπωμένο ημιώροφο, μια και η ελληνορθόδοξη δημοκρατική κοινωνία μας δεν καταδέχεται να επιτρέψει στους χιλιάδες μουσουλμάνους της Αθήνας να αποκτήσουν έναν κανονικό χώρο λατρείας. Κλείνει παρένθεση)

Κάποια στιγμή βέβαια επενέβη η αστυνομία και οι κουραδόμαγκες εξαφανίστηκαν. Αλλά εννοείται ότι δεν έγινε ούτε μία σύλληψη.

Σύμπτωση που επαναλαμβάνεται παύει να είναι σύμπτωση: Είναι σκανδαλώδες ότι αυτά τα επαναλαμβανόμενα επεισόδια συμβαίνουν σε απόσταση πέντε λεπτών από την Ομόνοια; Ασφαλώς και είναι. Βέβαια οι κουραδόμαγκες, σαν έμπειροι θρασύδειλοι, δεν έχουν επιλέξει τυχαία τον στόχο τους -πέντε λεπτά από την Ομόνοια, ναι, αλλά προς τη σωστή κατεύθυνση: Στου Ρέντη, όπου δεν υπάρχουν κόζι μπαράκια με τρέντυ φατσούλες, και ως εκ τούτου σε κανέναν δεν καίγεται καρφάκι αν πέφτει ξύλο, αν πέφτουν πέτρες, αν αύριο πέσουν και πυροβολισμοί.

Και η στάση της ένδοξης Ελληνικής Αστυνομίας δικαιώνει την επιλογή τους, αφού απ' ό,τι φαίνεται τα ανώτερα κλιμάκια της ΕΛΑΣ δεν θεωρούν σκόπιμο να λάβουν οποιοδήποτε προληπτικό μέτρο. Ποιος τους γαμεί τους Πακιστανοί; Στο κάτω κάτω της γραφής, δεν σκοτώθηκε και κανένας. Ακόμα.

Όσο όμως αυτοί οι κουραδόμαγκες αφήνονται ανενόχλητοι να αλωνίζουν, τόσο θα αποθρασύνονται. Αργά ή γρήγορα, το πράγμα θα χοντρύνει και θα έχουμε θύματα. Και τότε θα βγει ο διευρυμένος υπουργός Προκόπης να εκφράσει τη λύπη του.

Ε λοιπόν, να τη χέσω τη λύπη του.

Σε χαιρετώ

Χασοδίκης


.

Και κάτι δικηγορικό...

...που δεν αφορά μόνο δικηγόρους. Αφού όμως πιάσαμε -θέλοντας και μη- το κεφάλαιο "αστυνομία", να κάνουμε και μια μικρή αναφορά σε ένα πρόσφατο περιστατικό που έγινε την Κυριακή, 27 Ιανουαρίου, και το κατάπιε η επικοινωνιακή μαρμάγκα.

Το θέμα έχει ως εξής: την περασμένη Κυριακή, πέντε δικηγόροι-μέλη της Ομάδας Δικηγόρων για τα Δικαιώματα των Προσφύγων επισκέφτηκαν το κτίριο της Διεύθυνσης Αλλοδαπών Αττικής (το και "αλλοδαπάδικο" καλούμενο), στην οδό Πέτρου Ράλλη. Εκεί απευθύνονται όσοι θέλουν να ζητήσουν πολιτικό άσυλο στη χώρα μας, αλλά η διαδικασία δεν είναι και τόσο απλή: πρέπει πρώτα να πάνε κάποια Κυριακή για να κλείσουν "ραντεβού" με την αρμόδια υπηρεσία -και βέβαια να ξαναπάνε την ημέρα του ραντεβού για να υποβάλλουν την αίτηση με τα σχετικά δικαιολογητικά.

Όπως καταλαβαίνεις, Μοναδικέ μου Αναγνώστη, κάθε Κυριακή δημιουργούνται ουρές χιλίων και βάλε ατόμων, που ξεροσταλιάζουν με τις ώρες για να εξυπηρετηθούν τελικά καμιά τρακοσαριά, που παίρνουν το "μαγικό χαρτάκι" με εντελώς αυθαίρετα κριτήρια, όπως λένε οι γνωρίζοντες.

Φρονίμως ποιούντες οι αρμόδιοι της Αστυνομίας, έχουν προβλέψει η είσοδος της υπηρεσίας να είναι από πίσω (με το συμπάθειο), στην οδό Σαλαμίνας, ώστε να μη φαίνεται η ουρά του αίσχους από την Πέτρου Ράλλη.

Οι συνάδελφοι λοιπόν που πήγαν εκεί την περασμένη Κυριακή είχαν την φαεινή ιδέα να τραβήξουν φωτογραφίες από όσα έβλεπαν. Τι το ήθελαν; Οι πραίτωρες-φρουροί της υπηρεσίας εξαγριώθηκαν, επιτέθηκαν στους δικηγόρους, ζήτησαν τις ταυτότητές τους για έλεγχο (ενώ βέβαια οι ίδιοι δεν έφεραν διακριτικά στις στολές τους, όπως καταγγέλλουν οι δικηγόροι), και ένας εξ αυτών, προφανώς ο πιο βαρύμαγκας, άρπαξε από τα μαλλιά μια συνάδελφο, την έσυρε επί πολλά μέτρα και της ζητούσε να του παραδώσει τη φωτογραφική μηχανή.

Η είδηση και η καταγγελία της Ομάδας δημοσιεύτηκε στον Τύπο, ο Συνασπισμός εξέδωσε ανακοίνωση διαμαρτυρίας και ο βουλευτής Φώτης Κουβέλης κατέθεσε σχετική ερώτηση στη Βουλή προς τον αρμόδιο Υπουργό Προκόπη Παυλόπουλο (που τυχαίνει να είναι και δικηγόρος). Υποθέτω ότι ακόμη περιμένει την απάντηση... Όσο για τον Δικηγορικό Σύλλογο Αθηνών, διαβάζω ότι εξέδωσε κι' αυτός κάποια ανακοίνωση διαμαρτυρίας, δεν τη βλέπω όμως στο site του, ούτε την είδα τοιχοκολλημένη στα γραφεία: Ίσως γιατί οι "αλλοδαπάδες" θεωρούνται κατώτερο δικηγορικό είδος, είμαστε και σε προεκλογική περίοδο, ποιος να ασχολείται τώρα...

Για να μην παρεξηγηθώ, Μοναδικέ μου Αναγνώστη, διευκρινίζω το εξής: δεν θεωρώ πως οι δικηγόροι δικαιούνται καλύτερης μεταχείρισης των μη δικηγόρων, από τους αστυνομικούς ή από οποιαδήποτε άλλη αρχή. Είναι όμως γεγονός πως η συγκεκριμένη επαγγελματική κατηγορία αντιμετωπίζεται συνήθως με περισσότερη προσοχή, ακριβώς γιατί τα μέλη της γνωρίζουν -κατά τεκμήριο- τα δικαιώματά τους και μπορούν να "τυλίξουν σε μια κόλλα χαρτί" τον κάθε αρκουδόμαγκα.

Όταν λοιπόν οι πραίτωρες νιώθουν αρκετά ασύδοτοι ώστε να προπηλακίζουν δικηγόρους, προφανώς χωρίς φόβο τιμωρίας, αναρωτιέμαι τι άλλο μπορούν να κάνουν στους υπολοίπους. Και ξαναθυμάμαι ιστορίες με ζαρντινιέρες που γρονθοκοπούν φοιτητές, όπλα που εκπυρσοκροτούν κατά τύχη -τύχη αγαθή για τον οπλοφόρο, όχι και τόσο αγαθή γι' αυτόν που τρώει τη σφαίρα κατάστηθα-, προσαχθέντες για εξακρίβωση που καταλήγουν στην εντατική, και πάει λέγοντας...

Μήπως έχω άδικο;

Σε χαιρετώ

Χασοδίκης

(Φωτογραφίες από το site της "Ελευθεροτυπίας")

Άνθρωπος στη θάλασσα

"Περισσότερα από 120 άτομα (παράνομοι μετανάστες που επιχείρησαν να περάσουν στην Ελλάδα) έχασαν μόνο μέσα στο 2007 τη ζωή τους στα νερά του ανατολικού Αιγαίου. Από το 2005 έως και τον Αύγουστο του 2007, σε Έβρο, Χίο, Σάμο και Λέσβο, συνελήφθησαν περίπου 55.000 λαθρομετανάστες. Οι περισσότεροι στοιβάχθηκαν και απελάθηκαν με συνοπτικές διαδικασίες." (μικρό απόσπασμα από το ρεπορτάζ της "Ελευθεροτυπίας" της περασμένης Τρίτης).

Χαρακτηριστικοί αριθμοί από την έκθεση της μη-κυβερνητικής οργάνωσης "PRO ASYL", που είδε το φως της δημοσιότητας την περασμένη εβδομάδα και στηρίζεται μεταξύ άλλων στις καταθέσεις πάνω από εκατό μεταναστών -που κάνουν λόγο για βασανιστήρια, κακομεταχείριση, εικονικές εκτελέσεις, με πρωταγωνιστές τα πρωτοπαλίκαρα του ένδοξου Λιμενικού Σώματος.

Αποκαλυπτικό το ρεπορτάζ, Μοναδικέ μου Αναγνώστη, και μου έφερε στη μνήμη κάποια περιστατικά, λιγότερο ακραία, που έχω δει όμως με τα ίδια μου τα μάτια:

Μου θύμισε τον τραχανά υπάλληλο της Νομαρχίας που, στα παλιά γραφεία της Λιοσίων, προσπαθούσε να βάλει σε τάξη τους μετανάστες που περίμεναν στην ουρά για να ανανεώσουν την άδεια εργασίας τους, και στους οποίους συνήθως απευθυνόταν με την τρυφερή αποστροφή "γαμώ την Παναγία σας, ζώα".

Μου θύμισε τον χαραμοφάη (αν κρίνω από το μέγεθος της μπάκας του) υπάλληλο του Δήμου Αθηναίων, στο (ευτυχώς καταργηθέν) άντρο του αίσχους -κατά κόσμον "Διεύθυνση Αλλοδαπών"- στη Σοφοκλέους, που ενώπιον είκοσι τουλάχιστον δικηγόρων πήρε κυριολεκτικά με τις κλοτσιές τον ταλαίπωρο Αλβανό που τόλμησε να μπει να ρωτήσει "αν πέρασε το νούμερό του".

Μου θύμισε τον αρκουδόμαγκα ελεγκτή του ΟΑΣΑ που τσίμπησε κάποτε έναν νεαρό μαύρο στο τρόλλεϋ 11 χωρίς εισιτήριο -και που, όταν ο παραβάτης τόλμησε να ψελλίσει κάποιες δικαιολογίες, όχι χειρότερες από αυτές που μηρυκάζουν οι συνέλληνες σε ανάλογες περιπτώσεις, τον επανέφερε στην τάξη με αυστηρό ύφος και με την επωδό "αν δε σου αρέσει, να πας στην πατρίδα σου, κατάλαβες;".

Ντρέπομαι που το ομολογώ, Μοναδικέ μου Αναγνώστη, αλλά σε καμία από αυτές τις περιπτώσεις δεν τόλμησα να τα βάλω με τον κομπλεξικό εκπρόσωπο της έννομης τάξης που, κρυπτόμενος πίσω από την γελοία μικροεξουσία του, βρήκε το εύκολο θύμα για να κάνει επίδειξη δύναμης: τον ταλαίπωρο μετανάστη. Είμαι λοιπόν κι εγώ συνυπεύθυνος για το γεγονός ότι τέτοια περιστατικά επαναλαμβάνονται και διαιωνίζονται -ίσως και περισσότερο από άλλους: στο κάτω κάτω, αν ο εκάστοτε ψευτόμαγκας μου απηύθυνε τη γνωστή παπαριά "κι εσένα ρε φίλε τι σε νοιάζει, δικηγόρος είσαι;", θα μπορούσα να απαντήσω "ναι"!

Θα μου πεις ότι συγκρίνω ανόμοιες καταστάσεις: κι όμως, έτσι εξαπλώνεται η βαρβαρότητα, σε ομόκεντρους κύκλους. Αν τέτοια περιστατικά λαμβάνουν χώρα μέρα-μεσημέρι στο κέντρο της Αθήνας, χωρίς να σημειώνεται καμία αντίδραση, γιατί να μας εκπλήσσει η συμπεριφορά των λιμενικών στην παραμεθόριο -εκεί που δεν υπάρχουν μάρτυρες, ανεπιθύμητα μάτια, έλεγχος, παρά μόνο η βεβαιότητα της ατιμωρησίας;

"Σοκ υπέστη η Κοινή Γνώμη" από την έκθεση της φρίκης -όπως ακριβώς οι αγαθοί άρειοι πολίτες της ναζιστικής Γερμανίας που "δεν ήξεραν" τι γινόταν στο Νταχάου, στο Άουσβιτς, δίπλα στα σπίτια τους. Έτσι κι εμείς, βγάζουμε ξαφνικά το κεφάλι από την άμμο και το κουνάμε με αποτροπιασμό.

Σύμφωνα με το ρεπορτάζ, ο Υπουργός Αιγαίου και Νησιωτικής Πολιτικής, κ. Βουλγαράκης, εξέφρασε τον "προβληματισμό" του και διέταξε ΕΔΕ για να διερευνηθούν οι καταγγελίες. Καλά, για την τύχη της ΕΔΕ, Μοναδικέ μου Αναγνώστη, μπορείς να διαβάσεις αυτό -απλώς άλλαξε τα ονόματα και προσάρμοσε ανάλογα τα περιστατικά, και θα έχεις την εικόνα. Από την άλλη, η κ. Ντόρα Μπακογιάννη έσπευσε να δηλώσει ότι "η Ελλάδα δεν αντέχει άλλους παράνομους λαθρομετανάστες" -παρέλειψε να συμπληρώσει βέβαια ότι, όσους επιμένουν να έρχονται, θα τους πετάμε στη θάλασσα.

Συμπέρασμα της ιστορίας, Μοναδικέ μου Αναγνώστη; Δεν είμαστε εμείς ρατσιστές -αυτοί είναι σκυλάραπες/βρωμοαλβανοί/σκατοπακιστανοί και πάει λέγοντας. Και δεν φτάνει αυτό, είναι και επίμονοι από πάνω! Καλά να πάθουν.

Σε χαιρετώ

Χασοδίκης




Ολόκληρη η έκθεση της "PRO ASYL" (αγγλικό κείμενο, αρχείο .pdf) εδώ, και ένα εύστοχο, αν και κάπως διφορούμενο, σχόλιο του Old Boy εδώ).

Το αυγό του φιδιού

"Εφτασαν στις 7 μ.μ. με μηχανάκια χωρίς πινακίδες", μας λέει η κ. Βασιλική. "Τους προειδοποίησαν απειλώντας: 'Βρωμοπακιστανοί, θά 'ρθουμε το βράδυ και θα σας γ....'. Ηρθαν μετά τις 11 το βράδυ. Ολόκληρος στρατός. Φορούσαν στρατιωτικά, μαύρα ρούχα και μπότες, κρατούσαν μαχαίρια, ξύλα, σίδερα. Αρχισαν να πετάνε πέτρες στα σπίτια, να σπάνε. Οι τέσσερις Πακιστανοί που ήταν μέσα ξέφυγαν από την ταράτσα, τους έκρυψα στο σπίτι μου να μην τους σκοτώσουν. Προχθές ξαναήρθαν, τρεις φορές αυτή την εβδομάδα". (πηγή: Ελευθεροτυπία 9/10/07).

Έτσι απλά, λοιπόν, κάτι λεβέντες κουραδόμαγκες και (προφανώς) Ελληνάρες αποφάσισαν να καθαρίσουν την πόλη μας από τα μελαμψά μιάσματα.

Έτσι απλά συγκρότησαν στρατό και ξεκίνησαν οργανωμένες επιθέσεις με στόχο καμιά σαρανταριά μεροκαματιάρηδες που μένουν σε παραπήγματα.

Όχι, Μοναδικέ μου Αναγνώστη, όλα αυτά δεν γίνονται στη Γερμανία ούτε στον Αμερικάνικο Νότο. Γίνονται στον Άγιο Ιωάννη Ρέντη -δέκα λεπτά από την Ομόνοια.

Δεν μπορώ να μην σκέφτομαι ότι, αν προχτές το βράδυ είχαν μαζευτεί καμιά σαρανταριά κουκουλοφόροι στο Κολωνάκι και είχαν σπάσει τη βιτρίνα κανενός κοσμηματοπωλείου, σήμερα θα είχαν τοποθετηθεί πρωί-πρωί στην πλατεία του Άη Διονύση δυο κλούβες γεμάτες ΜΑΤατζήδες -και οι περαστικοί θα είχαν την ευχαρίστηση να χαζεύουν τις φαιοπράσινες στολές τους, το αθλητικό τους παράστημα και τον εξεζητημένο τους εξοπλισμό.

Δεν μπορώ να μην σκέφτομαι ότι όλο τον χειμώνα ο Συνασπισμός εγκαλούνταν από τον κ. Πολύδωρα -και όχι μόνο- γιατί δεν έπαιρνε επαρκείς (κατά τη γνώμη τους) αποστάσεις από τις πράξεις βίας των κουκουλοφόρων.

Τώρα, πλήρης σιωπή. Η παραπάνω είδηση αξιώθηκε τη μισή σελίδα 53 της χθεσινής "Ελευθεροτυπίας" -και αυτό ήταν όλο.

"Αφού δεν έχετε σπασμένα χέρια, πόδια, τι μήνυση να κάνεις;": Αυτήν την απάντηση έλαβε ο πρόεδρος της Πακιστανικής κοινότητας, Τζαβέντ Ασλάμ, όταν πήγε στο Αστυνομικό Τμήμα του Ρέντη να καταγγείλει το γεγονός.

Μήπως έχει κάτι να πει επ' αυτού ο αξιότιμος -και διευρυμένος πλέον- Υπουργός των Εσωτερικών, ο καλοχτενισμένος καθηγητής κ. Παυλόπουλος;

Μήπως ο Υφυπουργός-αρμόδιος για θέματα Δημοσίας Τάξεως, ο ευθυτενής κ. Χηνοφώτης;

Ίσως ο κ. Γιώργος Ιωακειμίδης, Δήμαρχος Ρέντη, που εκλέγεται συνεχώς από το 1994 με μεγάλα ποσοστά, υποστηριζόμενος τόσο από ΠΑΣΟΚ όσο και από Συνασπισμό;

Κι ο κωλόκαιρος, Μοναδικέ μου Αναγνώστη, εξακολουθεί να μη θέλει να βρέξει -και η σκουριά στην καμπούρα μας εξακολουθεί να αυξάνεται.

Σε χαιρετώ

Χασοδίκης

(φωτογραφία από την ταινία "American History X")

Emigre (μέρος ΙΙΙ)

Πριν από μερικούς μήνες, σε μία συνέντευξή της στη Lifo (αν δε με απατά η μνήμη μου), η Μάγια Τσόκλη είχε εκφράσει την άποψη ότι οι μετανάστες δεν εμπλουτίζουν την ελληνική κοινωνία, γιατί δεν βλέπουν την Ελλάδα σαν μόνιμη κατοικία τους αλλά σαν τόπο προσωρινής διαμονής -απ' όπου κάποτε ευελπιστούν να φύγουν.

Δεν ξέρω από πού έβγαλε αυτό το συμπέρασμα η καλή δημοσιογράφος -αλλά διαφωνώ κάθετα, Μοναδικέ μου Αναγνώστη. Προσωπικά, θεωρώ τους μετανάστες ένα μεγάλο κέρδος και μία μεγάλη ευκαιρία για την ελληνική κοινωνία: ακόμη κι αν δεν θέλει κανείς να επικαλεστεί ανθρωπιστικούς ή άλλους συναισθηματικούς λόγους για να δικαιολογήσει γιατί θα έπρεπε να τους υποδεχτούμε και να τους κάνουμε τη ζωή ευκολότερη, ας δούμε τι πρακτικά οφέλη αποκομίζουμε από αυτούς.

Οφέλη δημογραφικά: Οι μετανάστες αυξάνουν τον πληθυσμό της χώρας, τον οποίο εμείς οι γηγενείς δεν μπορούμε πια, απ' ό,τι φαίνεται, να αυξήσουμε επαρκώς -οι στατιστικές δείχνουν ότι η Ελλάδα σταδιακά "γερνάει". Οι περισσότεροι μετανάστες είναι σε παραγωγική ηλικία, εργάζονται, κάνουν παιδιά -και επομένως βοηθούν παρεμπιπτόντως και στην αντιμετώπιση του ασφαλιστικού προβλήματος, αυξάνοντας την αναλογία ασφαλισμένων προς συνταξιούχους. Με την προϋπόθεση, βέβαια, ότι είναι ασφαλισμένοι -άρα νόμιμοι.

Οφέλη οικονομικά: οι μετανάστες είναι συνήθως πρόθυμοι να εργαστούν σε τομείς που οι Έλληνες πια αποφεύγουν, όπως η οικοδομή και οι αγροτικές εργασίες. Προσοχή: λέω "να εργαστούν", όχι "να γίνουν αντικείμενο εκμετάλλευσης" -που σημαίνει ότι πρέπει να απολαμβάνουν ίδια δικαιώματα και ίδιες αμοιβές με τον Έλληνα εργαζόμενο. Όποιος έχει επαφή με την επαρχία -την όποια επαρχία- γνωρίζει πόσα σπίτια έχουν αναστηλωθεί και πόσα χωράφια καλλιεργούνται χάρη στους μετανάστες, τα οποία διαφορετικά θα ήταν ερείπια και χερσοτόπια.

Περαιτέρω, οι μετανάστες μέσα στις πόλεις δημιουργούν καινούργια οικονομική δραστηριότητα: ανοίγουν μαγαζιά, χρησιμοποιούν (πολύ) τραπεζικές και τηλεπικοινωνιακές υπηρεσίες, δημιουργούν ζήτηση για κατοικία. Όλα αυτά είναι τζίρος, που το Κράτος έχει κάθε λόγο να θέλει να είναι εμφανής και φορολογούμενος...

Οφέλη πολιτισμικά: η εγκατάσταση στη χώρα μας ανθρώπων από διαφορετικές κουλτούρες και με διαφορετικές πολιτιστικές προσλαμβάνουσες μπορεί να εμπλουτίσει σημαντικά τη μέχρι πρόσφατα κλειστή ελληνική κοινωνία -οι προσμείξεις δίνουν συνήθως ενδιαφέροντα αποτελέσματα.

Για να απολαύσει αυτά τα οφέλη η ελληνική κοινωνία, όμως, απαραίτητη προϋπόθεση είναι η ουσιαστική ένταξη των μεταναστών σε αυτήν. Απαιτούνται επομένως διαφορετικές πολιτικές από αυτές που έχουν εφαρμοστεί μέχρι τώρα -ή μάλλον, για να ακριβολογούμε, απαιτείται κάποια πολιτική και όχι αυτό το συνονθύλευμα τυχαίων ρυθμίσεων που υπάρχει τώρα και παρουσιάζεται σαν πολιτική.

Κατά την ταπεινή μου άποψη, Μοναδικέ μου Αναγνώστη, το ζήτημα "μετανάστευση" πρέπει να χωριστεί σε δύο σκέλη: ένταξη των ήδη υπαρχόντων αλλοδαπών στην κοινωνία μας, και διαμόρφωση μελλοντικής πολιτικής με ορίζοντα τουλάχιστον εικοσαετίας. Ας τα πάρουμε χωριστά.

Πρώτα απ' όλα, και για να τελειώνουμε με τα τυπικά: θα πρέπει να δοθεί η δυνατότητα άμεσης νομιμοποίησης όλων των παρανόμως διαβιούντων στην Ελλάδα αλλοδαπών, με συνοπτικές διαδικασίες, με τα ευρύτερα δυνατά κριτήρια και χωρίς εξαιρέσεις. Εκτός από όσους αποδεδειγμένα αποτελούν απειλή για τη δημόσια τάξη και ασφάλεια (πράγμα που μπορεί εύκολα να διαπιστωθεί μέσω ποινικού μητρώου), οι υπόλοιποι πρέπει να νομιμοποιηθούν -περίπου όπως έγινε πριν δύο χρόνια στην Ισπανία. Να καταγραφούν, να ξέρουμε πόσοι είναι και τι κάνουν στη χώρα μας.

Δεύτερον, να παραχωρηθεί η ελληνική υπηκοότητα στα παιδιά των μεταναστών που γεννιούνται στη χώρα μας και παραμένουν συνεχώς για κάποιο διάστημα -ας πούμε, μέχρι να πάνε στο σχολείο. Και παράλληλα, να αποκλειστεί η δυνατότητα απέλασης των γονιών τους, παρεκτός για σοβαρούς λόγους δημοσίας τάξεως.

Τρίτον, να εφαρμοστεί μια ρεαλιστική πολιτική χορήγησης ασύλου: από το 2003 μέχρι το 2006, επί συνόλου περίπου 34.000 αιτήσεων, το Ελληνικό Κράτος χορήγησε πολιτικό άσυλο σε μόλις 410 πρόσφυγες (ποσοστό περίπου 1 %, μόλις το ένα δέκατο του ευρωπαϊκού μέσου όρου).

Από εκεί και πέρα, χρειάζονται συγκεκριμένα μέτρα και πολιτικές ένταξης στην κοινωνία: εκμάθηση γλώσσας, σεμινάρια για τα δικαιώματά τους ως εργαζομένων, απλοποίηση των διαδικασιών ανανέωσης άδειας διαμονής, διευκολύνσεις στην επαφή με τις δημόσιες υπηρεσίες -και διάφορα άλλα, που μπορεί να βρεθούν σε συνεργασία και με τις ενώσεις μεταναστών, και με κοινωνικές ΜΚΟ που ασχολούνται με αυτά τα ζητήματα.



Μπορεί να διαφωνείς, Μοναδικέ μου Αναγνώστη, να θεωρείς ότι η χώρα δεν μπορεί να γίνεται ξέφραγο αμπέλι. Δεν έχεις άδικο, αλλά τουλάχιστον για μια δεκαετία ήταν -και αυτό διαμόρφωσε μια κατάσταση μπροστά στην οποία δεν μπορούμε να κλείνουμε τα μάτια. Η πολιτική του "όσοι μπήκανε μπήκανε, οι υπόλοιποι απέλαση" είναι εκ προοιμίου αποτυχημένη -είδαμε εχθές το γιατί. Η παρούσα κατάσταση δεν μπορεί να συνεχιστεί -δεν ωφελεί κανέναν και δημιουργεί όλο και περισσότερα κοινωνικά προβλήματα. Επομένως, κάτι πρέπει να αλλάξει.

Από εκεί και πέρα, απαιτείται να γίνει και ένας σχεδιασμός για το μέλλον. Σχεδιασμός ρεαλιστικός, χωρίς αγκυλώσεις, που θα ξεκινά από δύο δεδομένα: πρώτον, ότι η μετανάστευση δεν πρόκειται να σταματήσει. Αν επαληθευτούν οι ζοφερές προβλέψεις των επιστημόνων για την κλιματική αλλαγή, στους ήδη υπάρχοντες οικονομικούς μετανάστες και πολιτικούς πρόσφυγες σύντομα θα προστεθούν πολλά εκατομμύρια περιβαλλοντικών προσφύγων. Για την ανακοπή του ρεύματος χρειάζονται πολιτικές παγκόσμιας κλίμακας που δεν φαίνονται στον ορίζοντα, επομένως πρέπει να προετοιμαστούμε σαν χώρα για να αντιμετωπίσουμε το μερίδιο που μας αναλογεί από το επερχόμενο κύμα μεταναστών. Δεύτερον, ότι η λαθρομετανάστευση δεν μπορεί να αντιμετωπιστεί πλήρως, ακόμα κι αν περιφραχτούν τα σύνορα με συρματόπλεγμα και διοριστούν άλλες διακόσιες χιλιάδες συνοριοφύλακες: πάντα θα υπάρχουν άνθρωποι αρκετά απελπισμένοι ώστε να βρουν τον τρόπο να μπουν στη χώρα, ακόμη και με κίνδυνο της ζωής τους.

Υπάρχουν όμως πολλοί περισσότεροι που θα ήθελαν να έρθουν στην Ελλάδα για να εργαστούν νόμιμα, χωρίς να είναι πρόθυμοι να παίζουν κυνηγητό με την αστυνομία. Ξέρεις, Μοναδικέ μου Αναγνώστη, τι μαθαίνουν αυτοί οι άνθρωποι για την Ελλάδα; "Νόμιμα δεν μπορείς να έρθεις. Έλα παράνομα, και βλέπουμε...". Αυτό είναι που πρέπει να αλλάξει: να δοθεί η δυνατότητα να έρχονται νόμιμα -και ελεγχόμενα. Όχι βέβαια με επιτροπές-φαντάσματα και λίστες του Σίντλερ. Χίλιες φορές καλύτερα να γίνεται μία κλήρωση, και να δίνονται π.χ. δύο χιλιάδες visa το χρόνο.

Όσο για το πρόβλημα της λαθρομετανάστευσης, εφόσον δεν μπορεί να λυθεί, θα πρέπει και εκεί η Πολιτεία να κάνει κάποιες παραχωρήσεις. Να αναγνωρίσει, για παράδειγμα, ότι το δικαίωμά της να περιφρουρεί τα σύνορα και να απελαύνει όσους μπαίνουν παράνομα δεν μπορεί να επεκτείνεται απεριόριστα: μετά από ένα χρονικό διάστημα συνεχούς διαμονής, π.χ. μία τριετία, θα ήταν σκόπιμο ο παράνομος αλλοδαπός να μπορεί να νομιμοποιηθεί.

Στα δύο άκρα του πολιτικού φάσματος κυριαρχούν αντιδιαμετρικά αντίθετες απόψεις για το θέμα. Οι μεν απαιτούν την εκδίωξη των μεταναστών, οι δε διεκδικούν μία Ελλάδα χωρίς σύνορα. Και οι μεν και οι δε πάσχουν -αν μη τι άλλο- από έλλειψη ρεαλισμού. Ένα δημοφιλές σύνθημα της άκρας αριστεράς λέει: "Οι μετανάστες δεν είναι πρόβλημα -έχουν προβλήματα". Οι μετανάστες μπορεί να μην είναι πρόβλημα, το φαινόμενο "μετανάστευση" όμως είναι, και μάλιστα πρόβλημα παγκόσμιας κλίμακας. Και δεν πρόκειται να λυθεί ούτε με πολιτικές στρουθοκαμηλισμού, αλλά ούτε και με μαξιμαλιστικές διεκδικήσεις.

Κλείνω κάπου εδώ, Μοναδικέ μου Αναγνώστη -το θέμα δεν εξαντλείται. Ελπίζω τουλάχιστον ότι ακουμπήσαμε κάποιες από τις πιο σημαντικές πτυχές του. Προσωπικά, σαν άνθρωπος που κατοικεί και δουλεύει στο κέντρο της Αθήνας, χαίρομαι αυτό το πολύχρωμο πλήθος που βλέπω τα τελευταία χρόνια στους δρόμους της πόλης. Χαίρομαι με τις διαφορετικές γλώσσες που ακούω, τις μυρωδιές από τις ημιυπόγειες κουζίνες, τα μαγαζάκια με τις ταμπέλες τις γραμμένες σε παράξενες γραφές. Έτσι για αλλαγή, Μοναδικέ μου Αναγνώστη, είπα να αφήσω για το τέλος αυτήν την αισιόδοξη εικόνα. Και την ευχή να αποδειχθεί ότι η Μάγια Τσόκλη έχει άδικο...

Σε χαιρετώ

Χασοδίκης

Emigre (μέρος ΙΙ)

Συνεχίζουμε σήμερα, Μοναδικέ μου Αναγνώστη, για να δούμε πώς αντιμετώπισε το μέγα ζήτημα της μετανάστευσης η κυβέρνηση της Νέας Δημοκρατίας που ανέλαβε τον Μάρτιο του 2004 -και πού βρισκόμαστε σήμερα.



Αν και τα μεταναστευτικά θέματα αποτελούν αρμοδιότητα πολλών υπουργείων, κατεξοχήν αρμόδιο θεωρείται το Υπουργείο Εσωτερικών. Όταν λοιπόν ανέλαβε η Νέα Διακυβέρνηση, έλαχε στον καθηγητή Προκόπη Παυλόπουλο ο κλήρος να βάλει τάξη στα ζητήματα της μεταναστευτικής πολιτικής της χώρας -αν θεωρήσουμε ότι υπάρχει τέτοιο πράγμα.

Ο νέος Υπουργός ξεκίνησε ελπιδοφόρα: με απόφασή του κατήργησε την υποχρέωση των μεταναστών να υποβάλλουν δύο φορές τα ίδια δικαιολογητικά για την έκδοση των αδειών εργασίας και διαμονής, περιορίζοντας έτσι σε ένα βαθμό τη γραφειοκρατία και την ταλαιπωρία, και άνοιξε πάλι το παράθυρο νομιμοποίησης, αναδρομικής κιόλας, για κάποιους από τους μετανάστες που έμειναν εκτός της διαδικασίας τον Ιούνιο του 2003. Παράλληλα, προετοίμαζε ένα καινούργιο νομοσχέδιο για τα θέματα αυτά που θα αντικαθιστούσε και θα συμπλήρωνε τον νόμο 2910/01.

Το νομοσχέδιο αυτό έγινε νόμος του κράτους τον Σεπτέμβριο του 2005 -ο νόμος 3386/05. Όσοι έτρεφαν πολλές ελπίδες για ριζική αντιμετώπιση του ζητήματος διαψεύστηκαν: ο νέος νόμος προέβλεπε άλλη μία διαδικασία νομιμοποίησης, αλλά με τόσο στενά κριτήρια ώστε να αποκλείεται η συντριπτική πλειονότητα των μεταναστών που διέμεναν ακόμη παράνομα στη χώρα. Από την άλλη, έγινε ένα βήμα στην κατεύθυνση περιορισμού της γραφειοκρατίας με την κατάργηση της άδειας εργασίας, αλλά ήταν το μόνο. Η αρμοδιότητα για τις άδειες διαμονής παρέμεινε στις Περιφέρειες, οι συναρμοδιότητες υπηρεσιών δεν περιορίστηκαν, το σύστημα προσέλευσης μεταναστών στο μέλλον δεν άλλαξε ουσιαστικά. Πολλές προσδοκίες, φτωχό -για άλλη μία φορά- αποτέλεσμα.

Δεν ξέρω, Μοναδικέ μου Αναγνώστη, πώς θα μπορούσε να περιγράψει κανείς την κατάσταση που επικρατεί σήμερα -εγώ πάντως θα τη χαρακτήριζα τραγελαφική. Σε όποιον παρακολουθεί τα θέματα της μετανάστευσης, δημιουργείται αβίαστα η εντύπωση ότι η ελληνική Πολιτεία, ανεξαρτήτως του κόμματος που ασκεί τη διακυβέρνηση της χώρας, δεν έχει ακόμη καταλήξει στη διαμόρφωση μιας συνεκτικής μεταναστευτικής πολιτικής. Με άλλα λόγια, ακόμη δεν ξέρουμε σαν Κράτος και σαν κοινωνία τι θέλουμε να κάνουμε με τους μετανάστες.

Φαινομενικά, η κεντρική ιδέα του συστήματος είναι η εξής: όσοι μπήκανε μπήκανε, όσοι νομιμοποιήθηκαν νομιμοποιήθηκαν, οι υπόλοιποι θα απελαθούν. Στην πράξη, η πολτική αυτή είναι ανεφάρμοστη. Οι παράνομοι μετανάστες στη χώρα μας μετρώνται σήμερα σε εκατοντάδες χιλιάδες, κάποιοι από αυτούς διαμένουν χρόνια στην Ελλάδα. Οι περισσότεροι εργάζονται -είτε νόμιμα, είτε παράνομα.

Στοιχεία από την τελευταία επίσημη έκθεση της Ελληνικής Ένωσης για τα Δικαιώματα του Ανθρώπου και του Κέντρου Ερευνών Μειονοτικών Ομάδων λένε ότι ο αριθμός των μεταναστών στη χώρα μας εκτιμάται ανάμεσα στις 800.000 και το 1.200.000. Από αυτούς, άδεια διαμονής διαθέτουν γύρω στις 285.000 (ολόκληρη η έκθεση, στα αγγλικά και σε αρχείο .pdf, εδώ). Ακόμη και αν τα στοιχεία δεν είναι πολύ ακριβή, ακόμη κι αν θεωρήσουμε ότι οι κατέχοντες σήμερα νόμιμη άδεια είναι σχεδόν διπλάσιοι από τον πιο πάνω αριθμό, και πάλι η μετριοπαθέστερη εκτίμηση μας δίνει έναν αριθμό 300.000 παρανόμως διαβιούντων στην Ελλάδα αλλοδαπών. Τα τελευταία τρία χρόνια, ο αριθμός συλλήψεων με σκοπό την απέλαση κυμαίνεται γύρω στις 30.000 ετησίως: με απλά μαθηματικά, διαπιστώνουμε ότι, για να απελαθούν όλοι οι παράνομοι μετανάστες που βρίσκονται σήμερα στη χώρα, απαιτείται μία δεκαετία -με την προϋπόθεση ότι δεν θα προσφύγουν στα δικαστήρια, ή κι αν προσφύγουν δεν θα δικαιωθούν, και ότι δεν θα μπουν άλλοι στη χώρα.



(Παρένθεση: αν καθήσει κάποιος να λογαριάσει το κόστος της τρέχουσας πολιτικής για το Ελληνικό Δημόσιο, που συνίσταται σε ανθρωποώρες των αστυνομικών οργάνων, έξοδα απελάσεων, έξοδα κράτησης -σε άθλιες συνθήκες- των συλληφθέντων αλλοδαπών, απώλεια εσόδων από φόρους και ασφαλιστικές εισφορές, επιβάρυνση των διοικητικών Δικαστηρίων από προσφυγές και ούτω καθεξής... θα του έρθει ίλιγγος...)

Την ίδια στιγμή, το ελληνικό Κράτος αρνείται να χορηγήσει υπηκοότητα στα τέκνα των μεταναστών που γεννιούνται και μεγαλώνουν στην Ελλάδα. Με τον τρόπο αυτό, ετοιμάζεται μία δεύτερη γενιά παρανόμων μεταναστών, οι οποίοι αυτοί τη στιγμή υπόκεινται σε ένα εντελώς ασαφές νομικό καθεστώς, αφού πολλοί δεν πληρούν τις προϋποθέσεις ούτε για να πάρουν την υπηκοότητα του κράτους καταγωγής των γονιών τους. Οι άνθρωποι αυτοί θα βρεθούν στα 18 τους κυριολεκτικά έρμαιοι: πιθανόν ανιθαγενείς, μεγαλωμένοι σε μία χώρα που δεν τους αναγνωρίζει δικαιώματα και χωρίς κανένα έρεισμα για να πάνε κάπου αλλού.

Αν προσθέσουμε και την ολοωσδιόλου παράλογη και χωροφυλακίστικη πολιτική χορήγησης ασύλου και αναγνώρισης προσφύγων που εφαρμόζει η χώρα μας, έχουμε την πλήρη εικόνα... Πλήρη; Όχι ακριβώς: Να μιλήσουμε και για προγράμματα ένταξης έστω όσων έχουν νομιμοποιηθεί; Για προγράμματα εκμάθησης της ελληνικής γλώσσας σε ενήλικους μετανάστες; Για τους στρυφνούς νομοθετικούς περιορισμούς που δυσκολεύουν την οικογενειακή συνένωση; Για τα ένσημα που απαιτεί ο νόμος να πραγματοποιούν ετησίως -και, αν δεν τα συμπληρώνουν (συνήθως γιατί οι εργοδότες τους δεν τα καταβάλλουν), για την "ευκαιρία" που τους παρέχει ο νόμος να τα εξαγοράζουν, δημιουργώντας μία καινούργια κατηγορία ασφαλισμένων-ανασφάλιστων;

Απ' όπου και να το πιάσει κανείς, το θέμα μπάζει. Στην πραγματικότητα, μεταναστευτική πολιτική δεν υπάρχει -υπάρχει μόνο μεταναστευτικό ζήτημα, ή πρόβλημα αν θέλεις, Μοναδικέ μου Αναγνώστη, και από εκεί και πέρα μια σειρά από ρυθμίσεις παράλογες, αποσπασματικές, αναποτελεσματικές, ανακόλουθες, που το διαιωνίζουν. Ένα εκατομμύριο άνθρωποι υπό καθεστώς διαρκούς ομηρίας, που κρατάει χρόνια. Το απόλυτο αδιέξοδο.

Κι όμως, Μοναδικέ μου Αναγνώστη, στις δημοκρατίες δεν υπάρχουν αδιέξοδα -έτσι δεν λέει το περίφημο ρητό; Αύριο πάλι εδώ θα είμαστε, να δούμε αν υπάρχουν λύσεις για το πρόβλημα, ή έστω προτάσεις. Για σήμερα,

Σε χαιρετώ

Χασοδίκης

Emigre

Σήμερα, Μοναδικέ μου Αναγνώστη, θα ασχοληθούμε με άλλη μία πονεμένη ιστορία της σύγχρονης ελληνικής πραγματικότητας: το μεγάλο κεφάλαιο που λέγεται "μετανάστευση". Και επειδή το κεφάλαιο είναι πράγματι μεγάλο, θα το κόψουμε σε μικρότερα κομμάτια και θα προσπαθήσουμε να εξετάσουμε μερικές παραμέτρους του ζητήματος, χωρία να φιλοδοξούμε να το εξαντλήσουμε και χωρίς να παραθέσουμε ατελείωτα αριθμητικά δεδομένα.



Για πολλές δεκαετίες, η Ελλάδα ήταν μία χώρα προέλευσης μεταναστών και όχι υποδοχής τους -λαϊκά τραγούδια για τον καημό της ξενιτιάς γράφονταν μέχρι και τα μέσα της δεκαετίας του '70. Η τάση αυτή αντιστράφηκε από τις αρχές της δεκαετίας του '90 και μετά: η εκκωφαντική κατάρρευση του Ανατολικού Μπλοκ και οι συνέπειές της (άνοιγμα των συνόρων στις χώρες της Ανατολικής Ευρώπης και ραγδαίες οικονομικές και κοινωνικές ανακατατάξεις, όχι μόνο στις χώρες αυτές, αλλά και σε πολλές του Τρίτου Κόσμου που βρίσκονταν υπό την ομπρέλλα της πρώην ΕΣΣΔ) δημιούργησαν κύματα οικονομικών μεταναστών που κατευθύνονταν προς τη Δυτική Ευρώπη. Την ίδια στιγμή, η Ελλάδα είχε ήδη καταστεί μέλος του κλαμπ των ανεπτυγμένων δυτικών κρατών και -χάρη και στη γεωγραφική της θέση- έγινε πέρασμα αλλά και προορισμός για πολλές χιλιάδες ανθρώπους που αναζήτησαν ένα καλύτερο μέλλον.

Η εξέλιξη αυτή θα έπρεπε να είναι εν πολλοίς αναμενόμενη, ωστόσο το αθάνατο ελληνικό Κράτος πιάστηκε -όπως συνήθως- στον ύπνο, με αποτέλεσμα να βρεθεί μέσα σε λίγα χρόνια αντιμέτωπο με ένα μείζον και δυσεπίλυτο κοινωνικό πρόβλημα: την εγκατάσταση στην Ελλάδα εκατοντάδων χιλιάδων μεταναστών, παράνομων στη συντριπτική τους πλειοψηφία, τους οποίους δεν είχε προβλέψει πώς θα διαχειριστεί.

Για τουλάχιστον έξι-εφτά χρόνια η επίσημη Πολιτεία περιορίστηκε να παρακολουθεί το φαινόμενο, χωρίς να κάνει την οποιαδήποτε προσπάθεια να το ρυθμίσει. Ήταν εμφανές ότι τα νομοθετικά εργαλεία που υπήρχαν στα μέσα της δεκαετίας του '90, αποτελεσματικά μέχρι τότε για τη ρύθμιση της νόμιμης διαμονής λίγων χιλιάδων μεταναστών, ήταν πλέον εντελώς ανεπαρκή για την αντιμετώπιση της νέας κατάστασης. Παρόλα αυτά, μέχρι το 1997 δεν είχε γίνει απολύτως καμία προσπάθεια για την αναβάθμιση ή αντικατάστασή τους.

Κατά το ίδιο χρονικό διάστημα, η κοινωνία αντιμετώπισε το φαινόμενο με διφορούμενο τρόπο. Αρχικά, υποδέχθηκε τους μετανάστες με κάποια συμπάθεια: είτε επρόκειτο για πρόσφυγες, είτε για οικονομικούς μετανάστες, οι περισσότεροι τους έβλεπαν σαν αναξιοπαθούντες που χρειάζονταν βοήθεια -ξυπνώντας και μνήμες από το παρελθόν. Επιπλέον, επωφελήθηκε από την παρουσία τους: βρέθηκαν πρόθυμα χέρια για τις βαριές χειρωνακτικές εργασίες (οικοδομή, γεωργική παραγωγή) και μάλιστα φτηνά. Σιγά σιγά, όμως, η ανεξέλεγκτη μετανάστευση μετατράπηκε για το συλλογικό κοινωνικό υποσυνείδητο σε απειλή: χάρη και στις κανιβαλικές διαθέσεις ορισμένων ΜΜΕ, οι μετανάστες αναγορεύτηκαν σε βασικό παράγοντα αύξησης της ανεργίας και της εγκληματικότητας -ασχέτως του ότι τα επίσημα στοιχεία ουδέποτε επιβεβαίωσαν την εικόνα που σχημάτισε ο κόσμος. Η ξενοφοβία και ο ρατσισμός εξαπλώθηκαν στην ελληνική κοινωνία σαν πανούκλα.

Η πρώτη επίσημη προσπάθεια να ρυθμιστεί κάπως η κατάσταση έγινε το 1997 -ήταν όμως αποσπασματική και ως εκ τούτου αναποτελεσματική. Στην ουσία, το Ελληνικό Κράτος περίμενε μέχρι το 2001 για να αποπειραθεί να αντιμετωπίσει το πρόβλημα ριζικά: ο νόμος 2910/01 αποτέλεσε ένα φιλόδοξο εγχείρημα νομιμοποίησης των μέχρι τότε παρανόμως διαβιούντων στη χώρα μεταναστών και θέσπισης ξεκάθαρων κανόνων για το μέλλον -θα θυμάσαι, Μοναδικέ μου Αναγνώστη, τη διαφημιστική καμπάνια με τον συμπαθή Χασάν.



Μολονότι οι προθέσεις του νομοθέτη ήταν καλές, οι επιλογές που έγιναν δεν ήταν οι καλύτερες. Ο νόμος 2910/01 κινήθηκε σε μία γραφειοκρατική λογική και καθιέρωσε ένα δύσκαμπτο και περίπλοκο διοικητικό σχήμα, που αποδείχθηκε στην πράξη ότι ξεπερνούσε τις δυνατότητες της Διοίκησης. Τα κύρια αρνητικά του σημεία ήταν δύο: η καθιέρωση ενός συστήματος διπλών αδειών (διαμονής και εργασίας), που δεν προσέφερε τίποτα άλλο παρά ταλαιπωρία για τους εμπλεκόμενους (οι οποίοι στέκονταν δύο φορές σε ατελείωτες ουρές για να καταθέσουν τα ίδια δικαιολογητικά) και η εμπλοκή των Περιφερειών στο εγχείρημα -επιλογή που αποδείχθηκε εντελώς ατυχής, λόγω της τραγικά ελλειπούς στελέχωσης των συγκεκριμένων υπηρεσιών, και που είχε σαν αποτέλεσμα να προκαλούνται απερίγραπτες καθυστερήσεις στην έκδοση των αδειών.

Μία τρίτη και μακροπρόθεσμα πιο σοβαρή ανεπάρκεια του καινούργιου συστήματος ήταν η διαδικασία που θέσπισε για τη νόμιμη προσέλευση μεταναστών στο μέλλον: χωρίς να μπούμε σε πολλές λεπτομέρειες, θα δώσουμε μια γενική περιγραφή για να γίνει κατανοητό το γκροτέσκο του εγχειρήματος: υποτίθεται ότι, με βάση τον νόμο, θα έπρεπε να συσταθούν ειδικές επιτροπές ανά περιφέρεια, που θα έκαναν καταγραφή των διαθεσίμων θέσεων εργασίας. Κατόπιν, θα κατάρτιζαν λίστες ανά νομό και ανά ειδικότητα, θα τις έστελναν στα κατά τόπους προξενεία της Ελλάδας στο εξωτερικό, οι ενδιαφερόμενοι αλλοδαποί θα έκαναν αίτηση για συγκεκριμένη θέση και οι αιτήσεις θα προωθούνταν στην Ελλάδα, όπου οι υποψήφιοι εργοδότες θα επέλεγαν και θα προσελάμβαναν εξ αποστάσεως, για να μπορέσει μετά να έρθει στη χώρα ο μελλοντικός εργαζόμενος!

Εξυπακούεται ότι το σύστημα αυτό, όχι μόνο δεν λειτούργησε ποτέ, αλλά δεν έγινε καν προσπάθεια να εφαρμοστεί. Οι περίφημες επιτροπές δεν συστάθηκαν καν, και οι μετανάστες συνέχισαν να έρχονται ανεξέλεγκτα και βέβαια παράνομα στην χώρα.

Ας επιστρέψουμε όμως στο πρόβλημα όσων βρίσκονταν ήδη εδώ: η όλη επιχείρηση καταγραφής και νομιμοποίησής τους υποτίθεται ότι θα έπρεπε να ολοκληρωθεί μέσα σε ένα εξάμηνο περίπου. Εξαιρετικά φιλόδοξη πρόβλεψη, η οποία ασφαλώς διαψεύστηκε: άρχισε λοιπόν ένα γαϊτανάκι παρατάσεων των λεγόμενων "μεταβατικών" διατάξεων του νόμου, δηλαδή της διαδικασίας νομιμοποίησης, που κράτησε μέχρι το καλοκαίρι του 2003, οπότε το παράθυρο έκλεισε υποτίθεται οριστικά (για να ξανανοίξει αργότερα από τη νέα κυβέρνηση).

Ο νόμος 2910/01, παρά τις καλές προθέσεις, έδωσε φτωχά αποτελέσματα: εξαιτίας των παράλογων διατάξεών του, η "ένταξη" των μεταναστών στην ελληνική κοινωνία ξεκίνησε με την ταχύρρυθμη εκμάθηση της νοοτροπίας του ελληνικού Δημοσίου. Οι μετανάστες έμαθαν γρήγορα ότι καμία προθεσμία δεν είναι δεσμευτική, ότι πάντα θα δίνεται κάποια παράταση ή θα γίνεται κάποια αναθεώρηση -και προσαρμόστηκαν ανάλογα. Επιπλέον, το δαιδαλώδες γραφειοκρατικό σύστημα που καθιερώθηκε είχε σαν αποτέλεσμα τη δημιουργία κυκλωμάτων εκμετάλλευσης των μεταναστών, που αναλάμβαναν με το αζημίωτο τη γρήγορη έκδοση των αδειών τους -σε σύντομο χρόνο η πιάτσα κατακλύστηκε από ακριβοπληρωμένες πλαστές άδειες και βεβαιώσεις, για τις οποίες ακόμη και σήμερα δικάζεται κόσμος.

Ανακεφαλαιώνοντας, Μοναδικέ μου Αναγνώστη, έχουμε φτάσει περίπου στα τέλη του 2003 και η μέχρι τότε διαμορφωμένη κατάσταση είχε ως εξής: μια πολύχρονη αδιαφορία του Ελληνικού Κράτους, που οδήγησε σταδιακά στη δαιμονοποίηση των μεταναστών, αντικαταστάθηκε από την καθιέρωση ενός περίπλοκου και αναποτελεσματικού συστήματος καταγραφής και νομιμοποίησής τους, που άφησε πολλά προβλήματα άλυτα. Την ίδια στιγμή, απουσίαζε οποιαδήποτε προσπάθεια ουσιαστικής ένταξης, ενσωμάτωσης, όπως θες πες το, των ανθρώπων αυτών στην ελληνική κοινωνία και υιοθετούνταν μία μελλοντική προσέγγιση του ζητήματος από την οποία έλειπε κάθε στοιχείο ρεαλισμού.

Πάρε ανάσα τώρα, και θα συνεχίσουμε αύριο: θα δούμε τι έκανε η Νέα Διακυβέρνηση και πού βρισκόμαστε σήμερα. Είπαμε, το θέμα είναι τεράστιο και χρειάζεται προσεκτική προσέγγιση. Για την ώρα,

Σε χαιρετώ

Χασοδίκης