Μεγκάλο πινγκ-πονγκ

Πινγκ:

Επειδή ορισμένοι -περιλαμβανομένου του Γραφείου Τύπου του ΣΥΡΙΖΑ- συνεχίζουν να υποστηρίζουν ότι το Μega ζήτησε και πήρε τραπεζικό δάνειο 98 εκατομμυρίων ευρώ, ας επαναλάβουμε την αλήθεια, με την ελπίδα ότι θα γίνει αντιληπτή, αυτή τη φορά. Η ΤΗΛΕΤΥΠΟΣ ΑΕ ζήτησε δάνειο 10 εκατομμυρίων και πήρε 8,5 εκατομμύρια, καθώς το υπόλοιπο 1,5 αποτέλεσε την τραπεζική προμήθεια.

Πονγκ:

H εταιρεία Τηλέτυπος Α.Ε. ανακοινώνει τη σύναψη κοινού ομολογιακού δανείου ύψους 98 εκατ. ευρώ. Το προϊόν του ομολογιακού δανείου θα χρησιμοποιηθεί για την αναχρηματοδότηση του συνολικού υφιστάμενου τραπεζικού δανεισμού καθώς και για τη χρηματοδότηση γενικών επιχειρηματικών σκοπών της εταιρείας. 

Διευκρινιστικό πονγκ:

Επί της από 3 Ιανουαρίου 2013 ανακοινώσεως της εταιρείας Τηλέτυπος Α.Ε. διευκρινίζεται ότι εκ των 98 εκατ. ευρώ μόνο τα 10 εκατ. ευρώ αφορούν αύξηση του δανεισμού, τα υπόλοιπα 88 εκατ. ευρώ αφορούν αναχρηματοδότηση του προϋφιστάμενου ισόποσου τραπεζικού δανεισμού της εταιρείας. 

Απορία: δηλαδή άμα τα λεφτά τα παίρνεις για αναχρηματοδότηση προϋφιστάμενου δανεισμού δεν λογίζονται για δανεικά; Χρωστούσα 88 τα οποία έπρεπε να ξοφλήσω, δεν είχα να τα ξοφλήσω, μου δώσαν οι τράπεζες 88 με τα οποία ξόφλησα εκείνα που χρωστούσα. Αυτά τα τελευταία 88, αν δεν λέγονται "δάνειο", πώς λέγονται;

Επιστρέφουμε στο παιχνίδι μας. Πινγκ:

Η αλήθεια είναι ότι ο σταθμός ζητούσε δάνειο 10 εκατομμυρίων εδώ και ενάμισυ χρόνο και, τελικά, πήρε 8,5. Το υπόλοιπο 1,5 εκατομύριο κρατήθηκε ως προμήθεια από τις πέντε τράπεζες. 

Πονγκ:

Υπάρχει άλλη εταιρεία -στην Ελλάδα και στον κόσμο ολάκερο- που να πληρώνει 15% (!!!) προμήθεια για να πάρει ένα δάνειο; ΔΕΚΑΠΕΝΤΕ ΤΟΙΣ ΕΚΑΤΟ; Και που το ΔΣ της εταιρείας να είναι ακόμα στη θέση του;

Πινγκ:

Για να δώσουν αυτά τα 8,5 εκατομμύρια οι πέντε συνολικά τράπεζες απαίτησαν ως εγγύηση το μυθικό ποσό των 140 εκατομμυρίων ευρώ! 

Πονγκ:

Ξανά: υπάρχει άλλη εταιρεία που να δίνει εγγυήσεις δεκαεξήμισι (!!!) φορές το ύψος του κεφαλαίου που δανείζεται, και που οι μέτοχοί της να μην έχουν εκτελέσει ακόμη τα μέλη του ΔΣ;

(ενώ, λέω εγώ τώρα, εγγυήσεις 140 εκατομμυρίων για δάνειο 98 είναι πολύ πιο κοντά στη συνήθη τραπεζική πρακτική, μια που οι εγγυήσεις δεν ασφαλίζουν μόνο το κεφάλαιο αλλά και τους τόκους)

Πινγκ:

Το Μega έδωσε τις εγγυήσεις αυτές, υποθηκεύοντας ακόμη και την ταινιοθήκη του -η αξία της οποίας αποτιμάται σε πάνω από 120 εκατομμύρια ευρώ. 

Πονγκ:

Θα ήθελα πάρα μα πάρα πολύ να διαβάσω την έκθεση των τραπεζικών στελεχών που αποτίμησαν την αξία της ταινιοθήκης του μεγάλου καναλιού. Εναλλακτικά, θα ήθελα να μου σφυρίξει κάποιος τα ονόματα των στελεχών των τραπεζών που την υπογράφουν για να τα ρωτήσω: άμα δώσω ως εγγύηση το περιεχόμενο αυτού εδώ του ιστολογίου, ας πούμε, πόσο δάνειο δικαιούμαι; Δεν έχω βλέψεις για τα απιθανομμύρια του μέγκα, καμιά διακοσιαριά χιλιαρικάκια μου φτάνουν.

(έχω πάντως μια ελαφριά υποψία ότι τα στελέχη των τραπεζών που έκαναν αυτήν την αποτίμηση δεν πρέπει να κοιμούνται και πολύ ήσυχα τα βράδυα).

Πινγκ:

Φανταζόμαστε ότι τουλάχιστον τώρα θα σταματήσει η προπαγάνδα περί δήθεν χαριστικού δανείου 98 εκατομμυρίων σε μια εταιρεία με θετικό EBIDTA 41.364.912, που σήμερα (αλλά και εδώ και 24 χρόνια) εξυπηρετεί κανονικότατα τις τραπεζικές της -και άλλες- υποχρεώσεις. 

Πονγκ:

...Στο εννεάμηνο του 2012, ο κύκλος εργασιών της Τηλέτυπος (Mega Channel) υποχώρησε από τα 74,4 στα 64,4 εκατ. ευρώ, τα λειτουργικά αποτελέσματα (EBIT) ήταν ζημιογόνα (από το -1,5 στα -7 εκατ. ευρώ) και οι καθαρές ζημίες διευρύνθηκαν από τα 12,5 στα 15,6 εκατ. ευρώ. Αρνητικές κατά περίπου 10 εκατ. ευρώ ήταν και οι ελεύθερες ταμειακές ροές της περιόδου, οι οποίες ωστόσο καλύφθηκαν από περίπου ισόποση αύξηση κεφαλαίου με καταβολή μετρητών. Παρά την προαναφερόμενη φετινή αύξηση κεφαλαίου από τους μετόχους, ο ορκωτός ελεγκτής επισημαίνει το ενδεχόμενο ανεπάρκειας του κεφαλαίου κίνησης μέσα στους επόμενους δώδεκα μήνες.

Κι άλλο πονγκ:

Πάντως, να σημειώσουμε ότι όποιος διάβασε το δελτίο των αποτελεσμάτων είχε αναμφίβολα μια σαφή εικόνα των προβλημάτων που παρουσίαζε η εισηγμένη (θέματα ρευστότητας, μεγάλες ζημίες που θα ήταν μεγαλύτερες αν δεν άλλαζε ο τρόπος λογιστικού χειρισμού, ζητήματα επισφαλών απαιτήσεων κ.λπ.). 

Και ξανά πονγκ:

Σε μείωση του κύκλου εργασιών της (από 112,1 το 2010 σε 90,5 εκατ. ευρώ πέρυσι) και σε ζημιογόνο αποτέλεσμα (-20,4 εκατ. έναντι -27,4 εκατ. ευρώ το 2010) υποχρεώθηκε η Τηλέτυπος, ως αποτέλεσμα της βαθιάς κρίσης που πλήττει τον κλάδο των μέσων μαζικής ενημέρωσης....Οι συγκρινόμενες ζημίες μάλιστα της Τηλέτυπος ήταν το 2011 σαφώς μεγαλύτερες από εκείνες του 2010. Απλά, η υποχώρηση των λογιστικών ζημιών οφείλεται σε αλλαγή λογιστικού χειρισμού.

Και λίγο πονγκ ακόμα:

Η βαθιά κρίση που πλήττει τον κλάδο των media δεν άφησε ανεπηρέαστη την πορεία της Τηλέτυπος (Mega Channel), η οποία το πρώτο φετινό τρίμηνο υποχρεώθηκε σε υποχώρηση κύκλου εργασιών και σε ζημιογόνο αποτέλεσμα. Συγκεκριμένα, ο κύκλος εργασιών του πρώτου φετινού τριμήνου μειώθηκε στα 25,3 εκατ. ευρώ από 36,17 εκατ. κατά την αντίστοιχη περυσινή περίοδο, τα λειτουργικά αποτελέσματα (EBIT) διαμορφώθηκαν στα -3,5 εκατ. (έναντι +2,2 εκατ. ευρώ) και τα καθαρά αποτελέσματα σε -6,6 εκατ. ευρώ (έναντι κερδών 429 χιλ. ευρώ).

Συμπληρωματικό πονγκ:
Μα τι είναι πάλι αυτό το ΕΒΙΤDA τέλος πάντων; Εδώ:

Consequently, EBITDA is often used as an accounting gimmick to dress up a company's earnings. When using this metric, it's key that investors also focus on other performance measures to make sure the company is not trying to hide something with EBITDA.

Και στα ελληνικά:

Σύμφωνα με τον κ. Nικόλαο Hρ. Γεωργιάδη υπευθύνου ανάλυσης αγοράς και μετοχών του Investment Research Analysis (www.irag.gr), "οι εταιρείες που αποτελούν τους ένθερμους οπαδούς της λειτουργικής κερδοφορίας (EBITDA) είτε βρίσκονται σε ένα μεταβατικό στάδιο υψηλών επενδύσεων, προκειμένου να εμφανίσουν στο μέλλον ισχυρότερη τελική κερδοφορία (καθαρά κέρδη μετά από φόρους) είτε υποφέρουν από χρόνια προβλήματα υψηλών χρεωστικών τόκων, αρνητικών υπεραξιών και αποσβέσεων, τα οποία δεν καθίσταται εφικτό να επιλυθούν με επωφελή τρόπο στο προσιτό μέλλον". 

Και λίγο ακόμα:

Eίναι ενδεικτικό ότι το οικονομικό έτος 2000, από τις 147 εταιρείες που υπέπεσαν στην αντίληψη του διεθνούς οίκου αξιολόγησης Moody's να έχουν κηρύξει πτώχευση στις αμερικανικές αγορές, οι περισσότερες εξ αυτών αποδείχθηκε, εκ των υστέρων, ότι δανείσθηκαν κεφάλαια με κριτήριο τις επιδόσεις τους σε επίπεδο EBITDA.

ΟΚ. Καταλάβαμε. Επίλογος με καλό χιούμορ:

Εκτός πια και αν ο ΣΥΡΙΖΑ ή κάποιος άλλος θα ήθελαν να κλείσει το Μega, διότι τους δυσαρεστεί η κριτική φωνή του.  

The potato connection

Είναι πια κοινός τόπος: όταν ένα θέμα σκάει από το πουθενά, σαν φωτοβολίδα, αυτόματα σχεδόν δημιουργούνται δύο παρατάξεις στο δημόσιο διάλογο: από τη μία οι ενθουσιώσεις θιασώτες, από την άλλη οι συνοφρυωμένοι σκεπτικιστές. Η ιστορία με τις πατάτες από το Νευροκόπι που φτάσανε στην Κατερίνη με 2,5 ευρώ το δεκάκιλο δεν αποτέλεσε εξαίρεση. Βρέθηκαν κι εκείνοι που τη χαιρέτισαν με ενθουσιασμό προαναγγέλοντας τον θάνατο των μεσαζόντων, βρέθηκαν κι οι άλλοι που άρχισαν τη μουρμούρα: Μήπως όμως οι πατάτες δεν είναι πρώτης ποιότητας; Μήπως είναι μικρές; Μήπως είναι πρασινισμένες ή μεταλλαγμένες; Και καλά με τις πατάτες, αλλά μπορεί να γίνει το ίδιο με το γάλα; Με το κρέας; Με τα καύσιμα και το πετρέλαιο θέρμανσης; (!)

Ειλικρινά δεν βλέπω γιατί πρέπει να πάμε είτε στο ένα είτε στο άλλο άκρο. Κατά την ταπεινή μου γνώμη, η ιστορία αυτή με τις πατάτες είναι σημαντική όχι γιατί ανακαλύψαμε εκ νέου τον τροχό, αλλά για έναν άλλο, τελείως διαφορετικό λόγο: διότι μπορούμε να συγκρίνουμε τι κατάφεραν μια χούφτα άνθρωποι με το τι δεν κατάφεραν, τριάντα χρόνια τώρα, δυο ντουζίνες υπουργοί Εμπορίου, Ανάπτυξης, Ανταγωνιστικότητας ή όπως διάλο λέγεται αυτήν την εβδομάδα. Μεμονωμένο επίτευγμα ναι, αποσπασματικό ναι, ανεπαρκές ναι, ό,τι θέλεις, αλλά σκέψου ότι από τη μια μεριά έχεις μια κίνηση πολιτών (από τις αναρίθμητες που υπάρχουν σε όλα τα μέρη της χώρας) με μόνα εφόδια μια καλή ιδέα, μια ιστοσελίδα κι ένα τηλέφωνο, κι από την άλλη έχεις κοτζάμ υπουργείο, με όλους τους ελεγκτικούς μηχανισμούς του Κράτους στη διάθεσή του, με παρατηρητήρια τιμών, αγορανομίες, υπουργικές αποφάσεις και γκεστ σταρ τον Κίμωνα Κουλούρη, να παιδεύονται τριάντα χρόνια με αποτέλεσμα μηδέν εις το πηλίκο.

Ε, δεν μπορείς να μην αναρωτηθείς αν τελικά αυτός ο δράκος που σχηματικά αποκαλούμε Μεσάζοντες, που απ' τη μια ρίχνει τους παραγωγούς δίνοντάς τους ψίχουλα κι απ' την άλλη αισχροκερδεί με τους καταναλωτές φουσκώνοντας τις τιμές στο ράφι, αν είναι τελικά τόσο δράκος όσο μας τον ζωγραφίζουν τόσα χρόνια, αν είναι τόσο δράκος που κανένας Αη-Γιώργης, υπουργός ή υφυπουργός ή γενικός γραμματέας, ούτε καν ο Κίμωνας Κουλούρης, να μην μπορεί να τα βάλει μαζί του. Ή αν δεν είναι παρά ένα κουνάβι ντυμένο δράκος, που βρήκε άμμο και κυλιέται επειδή κανείς δεν θέλησε ποτέ να ασχοληθεί στ' αλήθεια με το πρόβλημα, είτε από ανικανότητα, είτε από αδιαφορία, είτε επειδή και σε αυτήν την περίπτωση υπάρχουν συμφέροντα που κανείς δεν θέλησε ποτέ να αγγίξει.

Προφανώς το ζήτημα του ελέγχου των τιμών σε μία (υποτίθεται) ελεύθερη αγορά είναι πιο σύνθετο απ' όσο φαίνεται εκ πρώτης όψεως, προφανώς τριάντα ή σαράντα ή εκατό τόνοι πατάτες που διατέθηκαν χωρίς διαμεσολάβηση δεν είναι πανάκεια. Όμως η απλή αυτή κίνηση βοηθάει αν μη τι άλλο να ανέβει κάπως ο πήχυς, από εκεί που τον τοποθετούσαν τόσα χρόνια οι αρμόδιες αρχές (δηλαδή κατάχαμα), βοηθάει να μην αρκούμαστε στις φαφλατάδικες εξαγγελίες του κάθε Χρυσοχοΐδη και να απαιτήσουμε μεγαλύτερη αποτελεσματικότητα έχοντας πια ένα χειροπιαστό παράδειγμα ότι κάτι μπορεί να γίνει.

Αν το καλοσκεφτείς, δεν είναι και λίγο.

.

Μια ακραιφνώς Ελληνική ιστορία

Πόσα χρόνια πάνε που το αεροδρόμιο του Ελληνικού έπαψε να λειτουργεί; Αν δεν κάνω λάθος, δέκα γεμάτα. Λοιπόν, οποιοδήποτε σοβαρό κράτος τούτου του κόσμου, γνωρίζοντας ότι όπου νά 'ναι θα πάρει στα χέρια του ένα τεράστιο ακίνητο-φιλέτο μερικών χιλιάδων στρεμμάτων, θα μάζευε πολεοδόμους, χωροτάκτες, συγκοινωνιολόγους, αρχιτέκτονες, τραπεζίτες, πανεπιστημιακούς και δεν ξέρω τι άλλο, θα τους κάθιζε σ' ένα τραπέζι και θα τους ζητούσε τέσσερα-πέντε σχέδια για τη μελλοντική αξιοποίηση του χώρου, παίρνοντας υπ' όψη τις ανάγκες όχι μόνο της συγκεκριμένης περιοχής, αλλά του ευρύτερου μητροπολιτικού-πολεοδομικού συγκροτήματος που λέγεται Αθήνα.

Θα έπαιρνε επίσης υπ' όψη ότι την εποχή εκείνη, αρχές της προηγούμενης δεκαετίας, οι αξίες της γης βρίσκονται σε φάση απογείωσης, οι τιμές των ακινήτων αυξάνονται 15-20 % τον χρόνο κάθε χρόνο και για μια εξαετία-οκταετία περίπου, και η αγελάδα της ιδιωτικής κατασκευής είναι πιο παχιά παρά ποτέ, έστω κι αν την ταΐζουν με δανεικό χορτάρι.

Μελέτες σκοπιμότητας, δημόσιος διάλογος, αξιολόγηση εναλλακτικών λύσεων, αναλύσεις κόστους-ωφέλειας θα έπρεπε να έχουν γίνει πριν ακόμα από τη μεταφορά του αεροδρομίου, έτσι ώστε την επομένη της μεταφοράς να μπορεί να ξεκινήσει ένα μεγάλο σχέδιο αστικής ανάπλασης του χώρου με κριτήριο τη μέγιστη δυνατή ωφέλεια για όλο το λεκανοπέδιο. Αυτά όμως είναι για τους κουτόφραγκους. Εμείς εδώ αγαπάμε πολύ δύο πράγματα: το λαρτζ και το ραχάτι.

Όταν λέω λαρτζ, εννοώ ότι εμείς εδώ δεν αρκούμαστε να φτιάξουμε ένα οποιοδήποτε παρκάκι, θέλουμε το μεγαλύτερο μητροπολιτικό πάρκο της Ευρώπης, κι αν γίνεται να έχει και ελέφαντες μέσα. Και δεν κάθεται κανείς να σκεφτεί ότι, βρε αδερφέ, μήπως είναι λιγουλάκι υπερβολικό ένα πάρκο έξι χιλιάδων στρεμμάτων και μάλιστα σε μια περιοχή που δεν είναι πια και τόσο υποβαθμισμένη περιβαλλοντικά, μήπως πρέπει να βάλουμε άλλες προτεραιότητες, μήπως να δοθούν για εκμετάλλευση, ας πούμε τα τέσσερις χιλιάδες στρέμματα, και το χρήμα που θα μαζευτεί να πάει σε έναν πράσινο κουμπαρά για να γίνουν πέντε, δέκα, είκοσι χώροι πρασίνου σε άλλες περιοχές, όπου υπάρχει πιο πολλή ανάγκη; Α μπα, ψιλικατζίδικα πράματα, είπαμε εμείς είμαστε λαρτζ και θέλουμε να γίνει το Ελληνικό Σερενγκέτι, να το καμαρώνουμε παρέα με το ψηλότερο χριστουγεννιάτικο δέντρο της Ευρώπης, νά 'ρχεται ο Λοντρέζος ο τουρίστας και να σκάει απ' το κακό του.

Κι έτσι το "Μητροπολιτικό Πάρκο Ελληνικού" έγινε πολιτική δέσμευση και των δύο μεγάλων κομμάτων εξουσίας, γιατί, αφού τό 'ταξε ο ένας, έπρεπε μετά να υπερθεματίσει και ο άλλος, και μην τάξεις του άγιου κερί -το δέσαμε όλοι κόμπο ότι το πρώην αεροδρόμιο θα γίνει όλο πάρκο, πάει και τελείωσε, και οποιαδήποτε συζήτηση για ανοικοδόμηση εκεί μέσα έγινε ταμπού.

Κι επειδή, όπως είπαμε πριν, αγαπάμε και το ραχάτι, το αφήσαμε το πράγμα να ωριμάσει και τα σχέδια έμειναν σχέδια, κι έχουν περάσει χρόνοι δέκα και το πρώην αεροδρόμιο εξακολουθεί να είναι αυτό, πρώην αεροδρόμιο, ούτε πάρκο έγινε ούτε τίποτα. Μόνο που στα δέκα αυτά χρόνια οι παχιές αγελάδες της οικοδομής αδυνάτισαν, η ατμομηχανή της ελληνικής οικονομίας ξέμεινε από κάρβουνο, προφανώς από κανενός το μυαλό δεν πέρασε ότι οι τιμές της γης μπορεί και να μην συνεχίσουν να ανεβαίνουν στον αιώνα τον άπαντα, κι όπως είναι σήμερα η αγορά, το Ελληνικό σαν αξία γης μπορεί και να μην πιάνει ούτε τα μισά απ' όσα έπιανε πριν δέκα χρόνια. Κι έτσι τό 'χει πάρει η προσωπικότητα Παμπούκης και κάνει τεμενάδες σε κάτι μυστήριους σεΐχηδες απ' το Κατάρ, μπας και ρίξουν τίποτα πετροδολάρια στο πρότζεκτ, ποιο πρότζεκτ ένας θεός ξέρει, ενώ την ίδια στιγμή παίζει κρυφτό με την Κομισιόν και πεντόβολα με τον ΑσεΜπήλιω Τσουκαλά.

Πριν δέκα χρόνια το Ελληνικό ήταν μια μεγάλη ευκαιρία για την Αθήνα. Τη χάσαμε γιατί είμαστε ανίκανοι να βάλουμε προτεραιότητες, να σκεφτούμε μακροπρόθεσμα, να αναγνωρίσουμε τις ανάγκες μας, τη χάσαμε γιατί πιανόμαστε εύκολα από την πρώτη μαξιμαλιστική μαλακία που θα ξεστομίσει ο κάθε πολιτικάντης και την κάνουμε σημαία. Πριν δέκα χρόνια το Ελληνικό θα μπορούσε να αξιοποιηθεί με κάποιον τρόπο που θα άφηνε όφελος για ολόκληρο το λεκανοπέδιο. Τώρα πια όχι. Τώρα πια το πιθανότερο είναι ότι θα δοθεί κοψοχρονιά σε κάποιον επενδυτή ή "επενδυτή" που θα επιβάλλει τους όρους που τον βολεύουν, κι αν προκύψει κάποιο όφελος θα πάει να μπαλώσει καμιά τρύπα από τον προϋπολογισμό-σουρωτήρι του Παπακωνσταντίνου. Μην περιμένουμε ούτε πράσινους κουμπαράδες, ούτε πράσινα άλογα. Με τις υγείες μας.


.

Σιωπηλή ανοχή

Ψαρεύοντας στα ψιλά της εφημερίδας πέφτεις και σε κάτι λαυράκια όπως το παρακάτω:

Οι μικροπωλητές της λαϊκής αντέδρασαν έντονα καθώς, όπως ανέφεραν, πίστευαν ότι υπάρχει μια σιωπηλή ανοχή από τους αρμόδιους για τις ταμειακές μηχανές που θα έπρεπε να είχαν εγκαταστήσει από τις 15.10.2010.

Και καταλαβαίνεις ότι υπάρχει πάντα και η άλλη όψη της άλλης όψης. Διότι, εντάξει, ένα κάποιο δίκιο το έχουν όσοι λένε ότι καλά βρε αδερφέ, τον μικροπωλητή της λαϊκής βρήκε το ΣΔΟΕ για να εξαντλήσει την αυστηρότητά του;

Αλλά απ' την άλλη, κι αυτό το "πίστευαν ότι υπάρχει μια σιωπηλή ανοχή" τι ακριβώς σημαίνει; Γιατί το πίστευαν; Γιατί να υπάρχει σιωπηλή ανοχή, και μέχρι πότε; Για δέκα μέρες, να το καταλάβω, για δεκαπέντε μέρες θες, άντε καλά, για έναν μήνα, άντε να πάει στα κομμάτια. Εδώ μιλάμε για σαράντα μέρες και βάλε.

Έχουμε τόσο πολύ εθιστεί στο να τα κάνουμε όλα στο περίπου, έλα μωρέ, δεν βαριέσαι τώρα, πέντε πάνω πέντε κάτω, σιγά και τι έγινε, που όταν κάποια στιγμή σταματάει το συνένοχο κλείσιμο του ματιού και αρχίζουν να γίνονται τα προβλεπόμενα, μας φαίνεται εξωπραγματικό.

Σε δεύτερη σκέψη, κι αν θέλουμε να το αμπελοφιλοσοφήσουμε το πράμα, ίσως το μεγάλο πρόβλημα τούτης της χώρας να είναι ακριβώς αυτή η σιωπηλή ανοχή: από πάνω προς τα κάτω κι από κάτω προς τα πάνω.


.

Ντισκλέιμερ

Αγαπητέ διευθυντή πωλήσεων της Vodafone/της Hellas OnLine/της Εθνικής Ασφαλιστικής

Καταλαβαίνω ότι η κρίση σού έχει δυσκολέψει τη ζωή -και τη δική μου, και ολωνών. Είναι αλήθεια ότι τα πράγματα έχουν σφίξει, ότι τα καβούρια έχουν μπει σε όλες τις τσέπες, ότι ο κόσμος το σκέφτεται δύο φορές πριν αγοράσει ο,τιδήποτε. Και αντιλαμβάνομαι ότι αυτή η κατάσταση σε αγχώνει, σε κάνει να αμφιβάλλεις για το αν θα πιάσεις τον ετήσιο στόχο παραγωγικότητας που σου έχει θέσει η μαμά εταιρεία, μπας και τσεπώσεις εκείνο το μπόνους και μπορέσεις να πας τα παιδάκια σου ένα τετραήμερο στην Αράχωβα τα Χριστούγεννα -όμως...

...όμως, πρέπει κι εσύ να με καταλάβεις. Ήταν ήδη αρκετά ενοχλητικό όταν οι υφιστάμενοί σου, ξέρεις δα ποιους λέω, εκείνα τα κακόμοιρα τα παιδιά με τις συμβάσεις, που δεν έμπαινες καν στον κόπο να μάθεις τα ονόματά τους γιατί το πολύ σε ένα τρίμηνο είχαν φύγει και αντικατασταθεί από άλλους, ήταν ήδη -λέω- ενοχλητικό όταν με έπαιρναν στο τηλέφωνο και επέμεναν να μου πουλήσουν το νέο πακέτο σύνδεσης με τον απεριόριστο χρόνο ομιλίας/τις υψηλές ταχύτητες και την αξιόπιστη σύνδεση/το προνομιακό πρόγραμμα ασφάλισης κατά κινδύνου πυρός, όποια ώρα της ημέρας, χωρίς να τους νοιάζει αν εκείνη τη στιγμή με διέκοπταν από τη δουλειά μου, από ένα σοβαρό ραντεβού με πελάτη ή από τον μεσημεριανό μου υπνάκο.

Ωστόσο είχα κι εγώ τη δυνατότητα να αμυνθώ. Είχα τη δυνατότητα να τους κλείσω το τηλέφωνο χωρίς πολλές-πολλές αβρότητες, στο κάτω-κάτω it's not personal, you know, και να συνεχίσω ό,τι έκανα προηγουμένως, έστω και μετά από κανα-δυο κατεβασμένα καντήλια.

Τώρα όμως έχεις αρχίσει να παίζεις βρώμικα. Τώρα μου στέλνεις αυτά τα ίδια παιδιά, ντυμένα με φτηνά κοστούμια και γραβάτες απ' το πανέρι, να μου χτυπάνε την πόρτα μες στο μεσημέρι και να μου ζητάνε μετ' επιτάσεως τον λογαριασμό του ΟΤΕ για να δουν αν μπορούν να με απαλλάξουν απ' το πάγιο (δε θέλω βρε αδερφέ, μπα σε καλό σου, γούστο μου θα γίνεις; Μπορεί να είμαι μερακλής και χουβαρντάς, ή μπορεί να έχω μετοχές του ΟΤΕ και να τα παίρνω σε μέρισμα, εσύ τι ζόρι τραβάς τώρα;). Τις άλλες, ένας απ' αυτούς που είχε την κακή έμπνευση να διακόψει τη μεσημεριανή μου σιέστα, λίγο έλειψε να αυτοπροσκληθεί και για καφέ, και είδα κι έπαθα να τον ξεφορτωθώ. Ξέρεις, το να κλείνεις στον άλλο την πόρτα κατάμουτρα δεν είναι το ίδιο εύκολο με το να του κλείνεις το τηλέφωνο, για μας τουλάχιστον που έχουμε και κάποιους στοιχειώδεις τρόπους, άσε που μπορεί να προκαλέσεις και κανένα ατύχημα αν ο άλλος είναι λιγουλάκι παραπάνω ενθουσιώδης και τον πετύχεις στη μύτη, την ώρα που πάει να περάσει το κατώφλι.

Λοιπόν, για να εξηγούμστε. Όπως σου έλεγα και προηγουμένως, σε καταλαβαίνω και συμπάσχω -αλλά ρε φίλε, αυτό το στυλ "επιθετικού μάρκετινγκ" ή όπως αλλιώς το λέτε στις συγκεντρώσεις των Μεσαίων Στελεχών της εταιρείας με εκνευρίζει. Και ξέρεις γιατί; Επειδή βασίζεται στην υπόθεση ότι εγώ δεν ξέρω τις πραγματικές μου ανάγκες, εσύ τις ξέρεις καλύτερα από μένα -κι όχι μόνο αυτό, αλλά έχεις και την κατάλληλη λύση για ένα πρόβλημα που εγώ δεν ήξερα καν ότι υπάρχει. Δηλαδή απ' όξω απ' όξω, και με ομολογουμένως διακριτικό τρόπο, δεν λέω, με αποκαλείς ψιλομαλάκα που δεν ξέρω τι μου γίνεται. Ε, να με συμπαθάς, αλλά υπ' αυτές τις συνθήκες δυσκολεύομαι να αγοράσω ό,τι κι αν πουλάς.

Για να το καταλάβεις καλύτερα, για να μπεις και λίγο στη θέση μου, θα σου δώσω ένα παράδειγμα. Σκέψου ότι κάθεσαι ήσυχα-ήσυχα στο σαλόνι του σπιτιού σου και διαβάζεις την εφημερίδα σου ή βλέπεις μουντιάλ στην τιβί ή ξύνεις απολαυστικά τ' αρχίδια σου, δεν έχει σημασία. Ξαφνικά χτυπάει το κουδούνι κι εμφανίζεται στο κατώφλι ένας μυστήριος με γραβάτα και χαρτοφύλακα, και σ' αρχίζει στις ερωτήσεις:

"Μήπως το αφεντικό σας δεν σας πληρώνει τις υπερωρίες; Μήπως έχετε μετανιώσει που παντρευτήκατε τη γυναίκα σας; Μήπως ο κακομούτσουνος γείτονας παρκάρει το αμάξι του στην πιλοτή στη δική σας θέση; Μήπως έχετε κανέναν μπαταξή νοικάρη; Μη σας νοιάζει! Εγώ έχω τη λύση στο πρόβλημά σας -αξιοπιστία, εχεμύθεια, αποτελεσματικότης, τιμαί λογικαί!" -και τσουπ, να σου χώνει στη μούρη μια καρτούλα, "δικηγορικό γραφείο Χασοδίκης και Συνεργάτες".

Μη μου πεις ότι θα σου άρεσε. Κι αν θες να στο κάνω ακόμα πιο χάρντκορ, σκέψου αντί για δικηγόρο να σου εμφανιζόταν στο κατώφλι γιατρός, και ν' άρχιζε να σε ρωτάει αν έχεις πονάκια στην πλάτη, δυσκολίες στο χέσιμο ή καούρες στην ουρήθρα. Όχι, σε παρακαλώ, για σκέψου το ένα λεπτάκι.

Βέβαια εσύ είσαι καβατζωμένος, γιατί κάπου έχεις ακούσει ότι στους δικηγόρους απαγορεύεται η διαφήμιση. Λοιπόν, αυτά που ξέρεις να τα ξεχάσεις. Τώρα με το μνημόνιο, την τρόικα, το δάνειο, όλα αυτά θα αλλάξουν, τώρα θα γίνουμε κι εμείς Ευρώπη γαμώτο, θα αρθούν οι περιορισμοί και θα εναρμονιστούμε με τα ευρωπαϊκά στάνταρντς. Όπου νά 'ναι η διαφήμιση των δικηγόρων θα επιτραπεί, δεν ξέρω μήπως και των γιατρών, και να ξέρεις ότι σού 'χω πολλά μαζωμένα. Θα γυρίσει ο τροχός, θα γαμήσει κι ο φτωχός. Γι' αυτό λοιπόν καθάρισε τη θέση σου μ' αυτή σου την κατάσταση/μην κάνω επανάααα-στααααα-ση.

Ελπίζω ότι συνεννοηθήκαμε. Μη μου το ξαναστείλεις το παλικαράκι μεσημεριάτικα να με απαλλάξει από το πάγιο του ΟΤΕ, να χαρείς. Θα χαλάσουμε τις καρδιές μας κι είναι κρίμα.

Ειλικρινά δικός σου

Χασοδίκης


.

Αφού δεν σου βγαίνει, μην το παιδεύεις

Περπατάω στους δρόμους και βλέπω σκορπισμένα φέιγ-βολάν με το σύνθημα: "Έλληνας δεν γίνεσαι με μια υπογραφή".

Αν δεν απατώμαι, η αρχική μορφή του συνθήματος ήταν "Έλληνας δεν γίνεσαι, γεννιέσαι", όμως προέκυψαν κάτι ζητηματάκια ορθογραφικής φύσεως κι έτσι τα χρυσά αυγά κατέφυγαν σε τούτη την εναλλακτική εκδοχή που αποφεύγει, με κομψό τρόπο είναι η αλήθεια, το σκόπελο των διπλών συμφώνων.

(αν και, εδώ που τα λέμε, δεν θα με παραξένευε να έβλεπα την "υπογραφή" γραμμένη με δύο πι. Είναι πιο μπέικο).

Κι όπως (δεν) έχει πει και ο Ισοκράτης, "ρεντίκολο δεν γεννιέσαι, γίνεσαι".


.

Χωρίς ασπίδα

Προχτές το βράδυ στον τηλεοπτικό ΣΚΑΪ ο Άρης Πορτοσάλτε παρουσίασε μια έκτακτη εκπομπή αφιερωμένη στο "σκάνδαλο ΑΣΠΙΣ" -όπως το βάφτισε το κανάλι. Φιλοξενούμενος της εκπομπής ήταν μεταξύ άλλων και ο πρόεδρος της Ένωσης Ασφαλιστικών Εταιρειών Ελλάδος, κ. Δούκας Παλαιολόγος. Η συζήτηση είχε ενδιαφέρον γιατί παρουσίαζε κάποιες πλευρές της ασφαλιστικής αγοράς, όχι ιδιαίτερα γνωστές στο ευρύ κοινό, ωστόσο κατέληξε στη γνωστή και μόνιμη επωδό στην οποία καταλήγουν όλες οι συζητήσεις που αφορούν οποιοδήποτε ελληνικό πρόβλημα: τι κάνει το Κράτος;

Ας τα πάρουμε από την αρχή: ασφαλιστικές εταιρείες στη χώρα μας λειτουργούν πολλές, ίσως πάρα πολλές σε σχέση με το μέγεθος της αγοράς. Σε έναν κατάλογο του Δικηγορικού Συλλόγου Αθηνών, εκδόσεως 2003, μετράω πάνω από 80 ελληνικές εταιρείες, συν καμιά δεκαπενταριά αλλοδαπές -και λείπουν και μερικές. Από τότε βέβαια έχουν κλείσει καμιά ντουζίνα, άλλες έχουν συγχωνευτεί μεταξύ τους ή απορροφηθεί από μεγαλύτερες, γενικά ο κλάδος παρουσιάζει μια κινητικότητα.

Το να βάζουν λουκέτο ασφαλιστικές εταιρείες δεν είναι κάτι πρωτόγνωρο, ούτε ασυνήθιστο. Μάλιστα η αγορά είχε και παλιότερα την τάση να οδηγείται περιοδικά σε κάποιο ξεκαθάρισμα, μέσα από το οποίο έκλειναν μαζεμένες σε σύντομο χρονικό διάστημα μερικές εταιρείες. Συνήθως οι εταιρείες αυτές δραστηριοποιούνταν κυρίως (ή αποκλειστικά) στον κλάδο αυτοκινήτου: ασφάλιζαν δηλαδή την αστική ευθύνη (= κίνδυνος πρόκλησης ζημιών σε τρίτους) των ιδιοκτητών πάσης φύσεως οχημάτων, ασφάλιση που είναι υποχρεωτική για όλα τα οχήματα που κυκλοφορούν στους ελληνικούς δρόμους. Και συνήθως ο λόγος που έκλειναν ήταν πολύ απλός: χτυπούσαν τον ανταγωνισμό προσφέροντας πολύ χαμηλό ασφάλιστρο, πουλούσαν ας πούμε για 7 ευρώ ένα ασφαλιστήριο που η αγορά γενικώς το κοστολογεί με 10, κι έτσι με την πάροδο του χρόνου έπεφταν έξω.

Σε αυτές τις περιπτώσεις τη ζημιά από το κλείσιμο μιας εταιρείας την φορτώνονταν κυρίως: α) οι εργαζόμενοι που έχαναν τις δουλειές τους, β) οι ασφαλισμένοι που έχαναν τα λεφτά που είχαν πληρώσει για την ασφάλιση των αυτοκινήτων τους και γ) οι τρίτοι, που είχαν αξιώσεις κατά της εταιρείας -δικαστικές ή εξώδικες. Σε γενικές γραμμές, οι ασφαλισμένοι κατέβαζαν μερικά καντήλια και στη συνέχεια ξαναπλήρωναν για να ασφαλιστούν εκ νέου σε κάποια άλλη εταιρεία. Η ζημιά τους ήταν το ασφάλιστρο ενός εξαμήνου ή ενός χρόνου -όχι ασήμαντο ποσό, αλλά πάντως δεν ήταν και προς θάνατο. Όσο για τους τρίτους, αυτοί είχαν πάντοτε την κάλυψη του "Επικουρικού Κεφαλαίου", ενός μηχανισμού ασφαλείας που προβλέπει ο νόμος ακριβώς γι' αυτές τις περιπτώσεις: κάτι σαν κουμπαράς που τροφοδοτείται κυρίως από τις ασφαλιστικές εταιρείες, που αναλαμβάνει όλες τις υποχρεώσεις (αλλά και τα δικαιώματα) της εταιρείας που κλείνει, (αλλά προσοχή:) τα οποία έχουν να κάνουν με τον κλάδο υποχρεωτικής ασφάλισης αυτοκινήτου -και μόνο.

Η ιδιαιτερότητα της ΑΣΠΙΣ, που έβαλε λουκέτο τον περασμένο Σεπτέμβριο, είναι ότι δεν δραστηριοποιούνταν μόνο στον κλάδο αυτοκινήτου αλλά είχε φτιάξει κι ένα αξιόλογο χαρτοφυλάκιο ασφαλίσεων ζωής, προγραμμάτων νοσοκομειακών, επενδυτικών κ.τ.τ. Κι εδώ αρχίζουν τα δύσκολα.

Φαντάσου να πληρώνεις επί δέκα-δεκαπέντε χρόνια ένα ποσό ετησίως σε μια ασφαλιστική εταιρεία, με την προοπτική να πάρεις ένα έξτρα εφάπαξ στα 65, ας πούμε, ή μια έξτρα σύνταξη. Ή να πληρώνεις για να έχεις κάποιες παροχές σε περίπτωση τοκετού, νοσηλείας, σοβαρού ατυχήματος κλπ. Ξαφνικά η εταιρεία κλείνει και μένεις ξεκρέμαστος. Πρόβλημα, έτσι δεν είναι; -και μάλιστα ευθέως ανάλογο με τον αριθμό των ασφαλισμένων.

Γιατί στην περίπτωση αυτή δεν υπάρχει κανένα Επικουρικό Κεφάλαιο να μπει μπροστά και να αναλάβει τις υποχρεώσεις της εταιρείας που έκλεισε. Ελεύθερη αγορά δεν έχουμε; Προαιρετικές δεν είναι αυτές οι ασφαλίσεις; Ε, στην ελεύθερη αγορά συμβαίνει καμιά φορά να κλείνουν και εταιρείες -τι να κάνουμε;

Βέβαια οι εταιρείες δεν κλείνουν έτσι, από τη μια στιγμή στην άλλη. Κατά κανόνα, αρκετούς μήνες πριν το οριστικό λουκέτο αρχίζουν να εκπέμπουν προειδοποιητικά σήματα: καθυστερήσεις στις πληρωμές, αδικαιολόγητες αντιρρήσεις σχετικά με τους όρους κάλυψης, "πάρτε τηλέφωνο από Δευτέρα" και πάει λέγοντας. Τα προβλήματα συσσωρεύονται σιγά σιγά, η ρευστότητα σταδιακά μειώνεται, η εταιρεία βάζει χέρι στα αποθεματικά της -κι εκεί έρχεται ο κρατικός έλεγχος και βάζει χέρι στην εταιρεία: της δίνει μια προθεσμία να αποκαταστήσει το αποθεματικό της.

Αυτό μπορεί να γίνει είτε με δανεισμό, είτε με αύξηση του μετοχικού κεφαλαίου. Όμως σε αυτό το σημείο ήδη η πιάτσα έχει πληροφορηθεί ότι η εταιρεία πάει για φούντο, και δύσκολα θα βρεθεί τράπεζα που να δανείσει ή επενδυτής που να βάλει τα λεφτά του. Σε αυτό το σημείο επίσης είναι που κυκλοφορούν συνήθως τα σενάρια για ζάπλουτους σεΐχηδες από Σαουδική Αραβία μεριά, που καταφτάνουν από μέρα σε μέρα με ένα καράβι πετροδολάρια, να το ρίξουν στην αναξιοπαθούσα εταιρεία και να τη σώσουν. Αλλά η ρημάδα η πραγματικότητα συστηματικά διαψεύδει τα σενάρια, οι σεΐχηδες γίνονται καπνός και η εταιρεία πάει περίπατο.

Κάπως έτσι έγινε και στην περίπτωση της ΑΣΠΙΣ: ήδη πριν από το καλοκαίρι η πιάτσα ήξερε ότι το λουκέτο πλησιάζει ολοταχώς. Και βρέθηκε κάποιος από την προηγούμενη κυβέρνηση που μυρίστηκε την καταιγίδα και προσπάθησε να την προλάβει: ντάλα καλοκαίρι, Ιούλιο μήνα, με την πατροπαράδοτη μέθοδο της τροπολογίας σε άσχετο νομοσχέδιο ("περί σκαφών αναψυχής", for crying out loud!), πέρασε μια διάταξη που προβλέπει (μέσες άκρες) ότι ο κλάδος ζωής μιας εταιρείας που κλείνει μπορεί να μεταβιβαστεί σε άλλη εταιρεία με την εγγύηση του ελληνικού Δημοσίου.

Φυσικά, όταν αυτές οι δουλειές γίνονται στο πόδι τα αποτελέσματα συνήθως δεν είναι και πολύ αξιόλογα. Και πράγματι, η διάταξη αυτή περιέχει τόσες πολλές νομικές περικοκλάδες που ουσιαστικά αυτοακυρώνεται, άσε που ο συνδυασμός "εγγύηση του ελληνικού Δημοσίου" και "ιδιωτική επιχείρηση" έχει ξυπνήσει και κάτι ευαίσθητες ψυχές στας Βρυξέλλας, οι οποίες μυρίζονται νόθευση του ανταγωνισμού (και με το δίκιο τους).

Ωστόσο, και για να γυρίσουμε στην εκπομπή του ΣΚΑΪ από την οποία ξεκινήσαμε, η διάταξη αυτή δίνει πάτημα στον κόσμο να απαιτεί από το Κράτος την επίλυση του προβλήματος. Να απαιτεί δηλαδή στην ουσία την κοινωνικοποίηση της ζημιάς που προκάλεσε η εταιρεία: βάρεσε κανόνι, άφησε τους ασφαλισμένους της ξεκρέμαστους, και οι ξεκρέμαστοι τώρα ζητάνε να πληρώσουμε τα κερατιάτικα όλοι μας, και όχι μόνον αυτοί.

Και το αιτιολογούν κιόλας: διότι, σου λένε, αν το Κράτος είχε ελέγξει αποτελεσματικά την εταιρεία, δεν θα είχαμε φτάσει σε αυτό το σημείο. Έτσι δεν είναι;

Έλα ντε. Είναι όντως έτσι; Η ΑΣΠΙΣ δεν ήταν καμιά εταιρεία-πυροτέχνημα, εξήντα χρόνια πορεία είχε και μέχρι κάποιο σημείο ήταν (ή τέλος πάντων έδειχνε) σοβαρή και εύρωστη εταιρεία. Ενδεχομένως θα μπορούσε "το Κράτος" να ανακαλέσει την άδειά της μερικούς μήνες νωρίτερα, ίσως ένα χρόνο. Θα λυνόταν το πρόβλημα; Όχι -απλώς θα ήταν κατά τι μικρότερο. Και, υπενθυμίζω, το μεγάλο πρόβλημα δεν το έχουν όσοι ασφαλίστηκαν τα τελευταία ένα-δυο χρόνια λειτουργίας της εταιρείας. Και αυτοί χάνουν, δεν λέω, αλλά χάνουν λίγα. Το μεγάλο πρόβλημα το έχουν όσοι είναι παλιοί ασφαλισμένοι, που χάνουν πολλά και που, προσέξτε, δεν είναι πολύ εύκολο να βρουν αλλού να ασφαλιστούν ("γέρικα άλογα" τους κωδικοποίησαν οι συνομιλητές του ΣΚΑΪ, όχι πολύ κομψά είναι η αλήθεια).

Τι μπορεί να γίνει γι' αυτούς; Φοβάμαι, όχι και πολλά πράγματα. Υποτίθεται ότι αυτή τη στιγμή που μιλάμε συνεχίζεται η αποτίμηση της εταιρείας, ώστε να διαπιστωθεί το ύψος του ενεργητικού και του παθητικού της και να αρχίσει κάποια διαδικασία διακανονισμού των εις βάρος της απαιτήσεων. Πόσο θα κρατήσει αυτό, αμφιβάλλω αν μπορεί να μας ενημερώσει κανείς. Ακόμα χειρότερα, κανείς δεν μπορεί να είναι σίγουρος για το αποτέλεσμα του ελέγχου.

Όπως και νά 'χει, ακόμα και με κρατική εγγύηση (που θα μας βάλει σε μπελάδες με την Κομισιόν, σε μια εποχή που έχουμε ήδη αρκετούς), είναι μάλλον απίθανο να βρεθεί εταιρεία που θα θελήσει να αναλάβει το χαρτοφυλάκιο κλάδου ζωής της ΑΣΠΙΣ "ως έχει". Και δεν συζητάμε καν για επενδυτικά, νοσοκομειακά και λοιπά προγράμματα. Προσωπικά, σε όσους πελάτες μου έχουν έρθει με τέτοιες υποθέσεις, προσπαθώ να τους συμφιλιώσω σιγά σιγά με την ιδέα ότι έχουν χάσει τα λεφτά τους και ότι, αν σταθούν πολύ τυχεροί, ίσως να περισώσουν κάτι, αλλά ας μην το πολυπιστεύουν κιόλας.

Και για το μέλλον; Ο κ. Παλαιολόγος έριξε την ιδέα, και μάλλον δεν είναι η πρώτη φορά, να δημιουργηθεί κάτι ανάλογο με το Επικουρικό Κεφάλαιο και για τις ασφάλειες ζωής. Σε κάποιες χώρες του εξωτερικού υπάρχει ήδη, σε άλλες όχι. Είναι μια ιδέα συζητήσιμη, αλλά εφόσον μιλάμε για έναν κουμπαρά που θα χρηματοδοτείται βασικά από τις εταιρείες, είναι προφανές ότι το κόστος θα μετακυλιστεί στους καταναλωτές, δηλαδή τους ασφαλισμένους. Κι αν στα αυτοκίνητα το χαράτσι το μοιραζόμαστε πολλοί, στις ασφάλειες ζωής θα το μοιράζονται σαφώς λιγότεροι. Που σημαίνει ακριβότερα ασφάλιστρα. Που σημαίνει πιθανή συρρίκνωση της αγοράς. Που σημαίνει ότι και άλλες εταιρείες μπορεί να πέσουν έξω. Φαύλος κύκλος (;)

Τα συμπεράσματα από αυτή την ιστορία μπορεί να είναι πολλά, και διαφορετικά για τον καθένα, ανάλογα κι από ποια πλευρά το εξετάζει κανείς το θέμα. Για μένα, ας πούμε, το προφανές συμπέρασμα είναι ότι καθίσταται ακόμα πιο επιτακτική η σωτηρία και η ενίσχυση του συστήματος κοινωνικής ασφάλισης, το οποίο σε καμία περίπτωση δεν μπορεί να το αντικαταστήσει αποτελεσματικά η ελεύθερη αγορά και η ιδιωτική ασφάλιση. Κι αυτό δεν είναι καινούργιο -στα εξωτερικά, έχουν βάλει λουκέτο εταιρείες πολύ μεγαλύτερες, που μπροστά τους η ΑΣΠΙΣ ήταν περίπτερο. Το εγχώριο παράδειγμα απλώς μας το υπενθυμίζει.

Από την άλλη, και για να τελειώνουμε με αυτό το μαραθώνιο ποστ, πάντοτε μου κάνει εντύπωση το πώς αρνούμαστε να παραδεχτούμε ότι στην ελεύθερη αγορά καμιά φορά σκάνε και κανόνια. Κι ότι το Κράτος δεν μπορεί να το εμποδίσει αυτό. Κι ότι δεν γίνεται να είμαστε χωριστά στα κέρδη και συνεταίροι στις ζημιές.


.

Τσαπατσουλιές

Είναι πραγματικά αξιοθαύμαστο το πώς κατάφερε η κυβέρνηση να χαντακώσει επικοινωνιακά ένα μέτρο που όχι μόνο το είχε εξαγγείλει από καιρό, αλλά είναι και επί της ουσίας σωστό από όποια πλευρά και να το δει κανείς.

Ο λόγος για τη φορολόγηση δωρεών, κληρονομιών και γονικών παροχών. Μέτρο κοινωνικά δίκαιο, στηρίζεται στην κεντρική ιδέα ότι όποιος τα βρίσκει έτοιμα πρέπει να τσοντάρει και το κατιτίς του στο δημόσιο ταμείο. Κι όσο πιο πολλά είναι τα έτοιμα, τόσο πιο πολλά θα πρέπει να τσοντάρει. Η ενιαία φορολόγηση με μόνο 1 % που είχε περάσει η Νέα Δημοκρατία και ίσχυσε τα τελευταία δύο χρόνια (για γονικές παροχές και κληρονομιές), μπορεί να ωφέλησε μεν αρκετούς μικρομεσαίους που έσπευσαν να τακτοποιήσουν τα περιουσιακά τους, ωφέλησε όμως πολύ περισσότερο τους μεγαλομεγάλους που έκαναν το ίδιο γλιτώνοντας χιλιάδες ευρώ σε φόρους, ενώ στέρησε από τον δημόσιο κορβανά σημαντικά ποσά. Ένα σωστό αφορολόγητο όριο είναι ό,τι χρειάζεται για να εξασφαλιστεί η κοινωνική δικαιοσύνη του μέτρου, από εκεί και πέρα προοδευτική κλίμακα -και τέλος.

Το κουμπί της ιστορίας είναι ότι αυτοί οι φόροι ακουμπάνε κυρίως την ακίνητη περιουσία.

Οπότε, για να έχεις σωστό αφορολόγητο και προοδευτική κλίμακα, πρέπει να κάνεις τους λογαριασμούς σου πάνω στις αντικειμενικές αξίες των ακινήτων.

Τις οποίες η κυβέρνηση έχει σκοπό να αυξήσει.

Αλλά για να τις αυξήσει χρειάζεται μια κάποια σχετική μελέτη και ο ανάλογος χρόνος.

Που προφανώς δεν είναι και λίγος, ιδίως όταν το οικονομικό επιτελείο και οι σχετικές υπηρεσίες ασχολούνται ταυτόχρονα με χίλια δύο άλλα πράγματα.

Ενώ την ίδια ώρα οι ενδιαφερόμενοι, βέβαιοι ότι επίκειται αύξηση των αντικειμενικών αξιών και του φόρου, σπεύδουν να τακτοποιηθούν με το ισχύον ευνοϊκό καθεστώς, αναιρώντας εν μέρει τη χρησιμότητα του μελλοντικού μέτρου.

Φαύλος κύκλος.

Και τι σκέφτηκαν οι πράσινοι φωστήρες για να σπάσουν τον κύκλο; Περνάνε μια τροπολογία σε άσχετο νομοσχέδιο και σου λένε, κύριε, μέχρι εδώ ήτανε, όποιος πρόλαβε πρόλαβε, από δω και πέρα αλλάζουν τα κόζια. Αλλά μέχρι να τα αλλάξουμε οριστικώς, θα φορολογηθείτε προσωρινώς και κατόπιν θα σας έλθει και το εκκαθαριστικό μπουγιουρντί. Από Μάιο και βλέπουμε (η τροπολογία εδώ, σε .pdf).

Το οποίον, όπως και να το κάνουμε, είναι τρομερή χοντροκοπιά. Πρώτον, γιατί διαιωνίζει την επάρατη τακτική των (ν)τροπολογιών που περνάνε νύχτα σε άσχετα νομοσχέδια, τακτική που το ΠΑΣΟΚ υποτίθεται θα έκοβε μαχαίρι. Δεύτερον, γιατί φωνάζει ότι το οικονομικό επιτελείο έχει πάθει πανικό. Τρίτον, και σημαντικότερο μάλλον, γιατί δημιουργεί καθεστώς ανασφάλειας δικαίου για απροσδιόριστο χρονικό διάστημα: αν υποθέσουμε ότι το νέο φορολογικό νομοσχέδιο θα κατατεθεί τον Μάρτιο, μεσολαβούν σχεδόν δύο μήνες μέσα στους οποίους οι φορολογούμενοι καλούνται να κάνουν τις συναλλαγές τους στα τυφλά, χωρίς να ξέρουν τι φόρο θα πληρώσουν.

Δεν είναι περίεργο λοιπόν το κράξιμο που έπεσε από τα ΜΜΕ, αν και εν μέρει είναι υπερβολικό: αναδρομική φορολόγηση δεν επιβάλλεται, όπως ανακριβώς αναφέρουν οι εφημερίδες, ενώ και κάποιες νύξεις περί αντισυνταγματικότητας που ακούγονται δώθε-κείθε δεν έχουν τεκμηριωθεί επαρκώς (και μάλλον δεν πολυστέκουν, μου φαίνεται). Όμως η επικοινωνιακή ζημιά έχει γίνει, αφού το ΠΑΣΟΚ παρουσιάζεται (και όχι άδικα) ανακόλουθο, ενώ όσοι δεν πρόλαβαν να... τακτοποιηθούν παρουσιάζονται σαν αδικημένοι, πράγμα που είναι μάλλον λιγουλάκι ειρωνικό.

Αναρωτιέμαι λοιπόν: αντί γι' αυτήν την χοντροκομμένη μεθόδευση, που δίνει λαβές για αρνητική κριτική (εν μέρει δίκαιη, εν μέρει άδικη), μήπως θα ήταν καλύτερα να έχει ψηφιστεί -από τον Νοέμβριο ακόμα- ένα μίνι φορολογικό νομοσχέδιο, με το οποίο θα επανέρχονταν σε ισχύ οι κλίμακες και οι φορολογικοί συντελεστές που ίσχυαν μέχρι το Δεκέμβριο του 2007; Με παράλληλη δέσμευση της κυβέρνησης ότι το καθεστώς φορολόγησης γονικών παροχών κλπ. παραμένει υπό αναθεώρηση και θα ξαναλλάξει όταν ολοκληρωθεί η διαβούλευση και όταν διαμορφωθούν οι νέες αντικειμενικές αξίες;

Δεν θα ήταν η τέλεια λύση, δεν θα ήταν εξαιρετικά κομψή, πάλι γκρίνια θα υπήρχε -αλλά νομίζω ότι θα ήταν καλύτερη από τη λύση που τελικά δόθηκε. Η οποία κατέληξε επικοινωνιακό αυτογκόλ...


.

Μεγάλη φτωχομάνα

Νωρίς το πρωί, με τον πρώτο καφέ της ημέρας, ξεφυλλίζω τη χτεσινή Athens Voice. Αφιέρωμα στη Θεσσαλονίκη. Μάλιστα. Δεν το λες και πολύ πρωτότυπο, κάθε αθηναϊκό έντυπο που σέβεται τον εαυτό του φιλοξενεί τουλάχιστον ένα κάθε χρόνο, συνήθως με αφορμή το Φεστιβάλ Κινηματογράφου ή τη Διεθνή Έκθεση.

Γυρίζω τις σελίδες αδιάφορα. Αυτά τα αφιερώματα έχουν ένα κοινό στοιχείο, σχεδόν πάντοτε είναι γραμμένα για τους Αθηναίους. Ως εκ τούτου, η εικόνα της Θεσσαλονίκης που παρουσιάζουν οφείλει να συμπίπτει λίγο-πολύ με τα εκάστοτε κλισέ που έχουμε στο μυαλό μας εμείς εδώ για τη νύφη του Θερμαϊκού: παλιά το κλισέ ήταν η ερωτική πόλη, πιο μετά η φραπεδούπολη και το χαλλλαρά, και διαχρονικά είναι η πόλη όπου συμβαίνουν πράγματα και που υπόγεια ρεύματα ξεβγάζουν ακατέργαστα διαμάντια και καλά κρυμμένα μυστικά, που ο οξυδερκής δημοσιογράφος ανακαλύπτει και φέρνει στο φως.

Τη Θεσσαλονίκη τη γνώρισα φοιτητής. Φεύγαμε τότε από Κομοτηνή, με το ΚΤΕΛ ή με το μουτζούρη, και κατεβαίναμε σε φίλους, φίλους φίλων και συγγενείς που σπούδαζαν στη συμπρωτεύουσα. Στρωματσάδες, ατέλειωτες τσάρκες για καφέ, τάβλι-σκάκι-τρίβιαλ, ρετσίνες, χάζι στις βιτρίνες, σάντουιτς με γύρο και μπουγάτσες με τυρί. Αστειάκια, τον είπα και με είπε, μου πήρε τηλέφωνο, να σε φέρω κιμά να με κάνεις κεφτέδες. Αθώα, χιλιοειπωμένα, ένα ακόμα κλισέ, η κόντρα μεταξύ καρντάσηδων και χαμουτζήδων. Στο μεταξύ, απολαμβάναμε την ανοιχτωσιά της πόλης προς τη θάλασσα, τα κάστρα, την άπλα της Αριστοτέλους και τις καβάτζες στη Ναυαρίνου. Λάιβ στον Μύλο, αυτοσχέδιες μαζώξεις με κιθάρες, πειρατικές κασέτες (ναι, κασέτες!) στην Πανεπιστημιούπολη, τσουρέκια Τερκενλή.

Με δυο λόγια, ήμασταν κάτι σαν τουρίστες. Ειδικά εμείς, Αθηναίοι μεν αλλά που ερχόμασταν από το ηρωικό ΔουΠουΘου, Δημοκρίτειο Πανεπιστήμιο Θράκης ("Δεν Περάσαμε Θεσσαλονίκη", κατ' άλλη εκδοχή).

Διαβάζοντας αυτά τα αφιερώματα, μου φαίνεται σαν να μην έχει αλλάξει τίποτα. Οι περισσότεροι Αθηναίοι βλέπουν ακόμα τη Θεσσαλονίκη σαν μέρος για ρέμπελο τουρισμό, χαλάρωμα, οφθαλμόλουτρο στις καφετέριες της παραλίας. Αλλάζουν λίγο τα ονόματα και τα στέκια, Λαδάδικα, Μοδιάνο, Μπιτ μπαζάρ, κατά τα άλλα μία από τα ίδια. Βλέπω στις σελίδες της AV γνώριμες φάτσες. Ο Σταρόβας, ο Στάθης Παναγιωτόπουλος, ο Χρήστος Πορτοκάλογλου. Χαμογελάω, την πρώτη φορά που άκουσα το όνομα "Χρήστος Πορτοκάλογλου" ήταν κατά σύμπτωση, όταν η αδερφή μου νοίκιασε το διαμέρισμα όπου προηγουμένως έμενε αυτός, σ' ένα στενό κοντά στη Ναυαρίνου. "Έμενε ένας ντι-τζέι που είχε βάψει μαύρους τους τοίχους!". Τότε, στα μέσα της δεκαετίας του '90, όλοι αυτοί ήταν new entries για τους Αθηναίους. Σήμερα έχουν αναβαθμιστεί, τα έντυπα τους χαρακτηρίζουν πατριάρχες. Πατριάρχες του αλτέρνατιβ, ή κάτι τέτοιο, θα σας γελάσω.

Αλτέρνατιβ; Καλά, λέμε τώρα. Μάλλον λατέρνατιβ θα έπρεπε να το λέμε. Το αφιέρωμα περιλαμβάνει και συνέντευξη του Νίκου Καρατζά, του κυρίου "Ιανός". Ο οποίος "Ιανός" μπορεί κάποτε να ξεκίνησε σαν μικρό, ψαγμένο βιβλιοπωλείο με το μεράκι του βιβλιόφιλου ιδιοκτήτη του, αλλά σήμερα είναι γκράντε επιχείρηση, με μαγαζί στη Σταδίου πρώτη μούρη, προσωπικό που φοράει στολές και υποκατάστημα στο Golden Hall. Αύριο μεθαύριο μπορεί να μπει και στο χρηματιστήριο, που λέει ο λόγος, γιατί έτσι είναι η ζωή και τα πράγματα αλλάζουν, αλλά αυτά τα αφιερώματα τέτοιες λεπτομέρειες τις προσπερνούν, στη γενική εικόνα της Θεσσαλονίκης που θέλουν να παρουσιάζουν ο ρομαντικός βιβλιοπώλης ταιριάζει, ο πετυχημένος επιχειρηματίας ίσως όχι και τόσο, άρα εκεί θα εστιάσουμε.

Τέλος πάντων, μ' έχει πιάσει η γκρίνια και μπορεί να γίνομαι και άδικος, όμως αυτό το καλλιεργούμενο hype περί Θεσσαλονίκης έχει αρχίσει και με κουράζει. Δεν είναι ρε παιδιά ούτε Βαρκελώνη, ούτε Βερολίνο (με παχύ λάμδα), τι να κάνουμε τώρα, με το ζόρι δηλαδή; Εντάξει, συμβαίνουν πράγματα, αλλά σε κάθε πόλη αυτού του μεγέθους "συμβαίνουν πράγματα". Δεν είναι αυτό το θέμα, ή πάντως όχι μόνο αυτό. Γιατί, εκτός που συμβαίνουν πράγματα, η Θεσσαλονίκη είναι και η πόλη που ανέχεται τόσα χρόνια δήμαρχο τον Παπαγεωργόπουλο, που βγάζει νομάρχη τον Ψωμιάδη, που την εγκαταλείπει κόσμος για νά 'ρθει να ζήσει στην Αθήνα. Πού; Στην Αθήνα, for crying out loud. Ξέρω τουλάχιστον τρεις-τέσσερις περιπτώσεις, συμφοιτητές μου στη σχολή, λαμπρά παιδιά, μια χαρά μυαλά, που ζουν και δουλεύουν εδώ. Ε, για κάποιον λόγο έφυγαν, έτσι δεν είναι; Αλλά αυτά είναι στενάχωρα πράγματα, δεν χωράνε στα αφιερώματα των αθηναϊκών περιοδικών. Καλύτερα να μας δίνουν μικρά μυστικά, πού θα φάμε τον καλύτερο γύρο και το πιο φρέσκο καζάν ντιπί, κόζυ μπαράκια, τρέντυ φατσούλες και φάνκυ καταστάσεις.

Εν πάση περιπτώσει. Το κόβω εδώ, όχι άλλη γκρίνια, έξω έχει λιακάδα κι έρχεται Σαββατοκύριακο. Γιατί να χαλάμε τις καρδιές μας; Ας διαβάσουμε για την άλλη Θεσσαλονίκη, την ωραία, κι ας αγνοήσουμε την καθαυτό Θεσσαλονίκη. Ας κάνουμε πως δεν τη βλέπουμε, βρε αδερφέ.

Είναι κι αυτή μια άποψη.


.

Μυρωδιά από Ελλάδα

Ανεβαίνοντας την οδό Πανδρόσου από το Μοναστηράκι προς την πλατεία της Μητρόπολης και καθώς σε πολιορκούν τσολιαδάκια χαντρούλες όλων των χρωμάτων και των μεγεθών σπαρτιάτικες περικεφαλαίες μπλουζάκια Ouzo Power πιατάκια με αναπαραστάσεις της Ακρόπολης και άλλα πολλά αυθεντικά ελληνικά σουβενίρ made in China

και καθώς στριμώχνεσαι να περάσεις ανάμεσα από τουρίστες όλων των φυλών με τις φωτογραφικές μηχανές τα ψάθινα καπελάκια τα γυαλιά ηλίου τις σαγιονάρες τα ροδαλά μάγουλα και τα κάτασπρα πόδια

το δροσερό αεράκι που σου φυσάει την πλάτη
φέρνει μαζί του αδιάκοπα κι επίμονα
την ατέλειωτη οσμή της σουβλακίλας.


.

Κατακαημένε πρόεδρε...

Έγραφα χτες στο τελείωμα του ποστ για την Κωνσταντίνα Κούνεβα "ας μην νομίζουν ορισμένοι ότι τρώμε και κουτόχορτο", και με διόρθωσε σωστά ο φίλος Γεράσιμος στα σχόλια: "πολλοί νομίζουν ότι τρώμε κουτόχορτο".

Ένας από τους πολλούς, ο πρόεδρος της Ελληνικής Ολυμπιακής Επιτροπής και γνωστός επιχειρηματίας, κ. Μίνως Κυριακού με τ' όνομα. Έδωσε συνέντευξη στην Ελευθεροτυπία που δημοσιεύτηκε προχτές, εν όψει των επερχόμενων εκλογών στην Ε.Ο.Ε., και αφού παραπονέθηκε ότι παίζεται σε βάρος του βρώμικο παιχνίδι από συγκεκριμένα κέντρα, που "μετέρχονται διάφορες μεθόδους, προκειμένου να βγάλουν τον εκλεκτό κάποιου υπουργού" (λέγε με Ισίδωρο Κούβελο-σύζυγο Ντόρας), κάποια στιγμή ο -πολύ διακριτικός θα έλεγα- δημοσιογράφος που έπαιρνε τη συνέντευξη, Ανδρέας Μπέτσης, δεν μπόρεσε να αποφύγει να τον ρωτήσει και για τα αυθαίρετά του στον Άγιο Αιμιλιανό Αργολίδας. Προσέξτε τη στιχομυθία:

- Θα θέλατε, κύριε πρόεδρε, να αναφερθείτε στην υπόθεσή σας, που αφορά τις παραβάσεις στο σπίτι σας στον Αγιο Αιμιλιανό; [σ.σ.: αν θα θέλατε, αν δεν θα θέλατε δεν χάθηκε ο κόσμος, για να σας στενοχωρούμε είμαστε τώρα, άλλωστε τα μήντια είναι ένα μεγάλο χωριό και κανείς δεν ξέρει ποια πόρτα μπορεί να χρειαστεί να χτυπήσει αύριο για να βρει ένα μεροκάματο]
- Τι να πω; Και αστεία και ντροπές... Δεν τα θεωρώ ηθικά. Οι συνεταίροι και οι φίλοι του Κούβελου εκμεταλλεύονται το θέμα. Είχα μια ιστορία με τη Δικαιοσύνη, δεν καταδικάστηκα. Η καταδίκη ισχύει στον ανώτατο βαθμό. Δεν έχω κάτι τέτοιο. Δεν θέλω να σας πω ότι με την Πολεοδομία όλοι οι Ελληνες κάτι έχουν κάνει. Οχι. Μου το κάνανε μάλλον, γιατί είναι σε μια περιοχή που πηγαίνω ένα μήνα το καλοκαίρι. Ο επιστάτης μου εκεί πέρα... Πριν γίνει το δικαστήριο, όταν το ανακάλυψα, τα κατεδάφισα. Δεν υπάρχουν αυτά. Αλλά εντάξει... Δεν πρόκειται να μεταχειριστώ μεθόδους που μεταχειρίζονται άλλοι.

Δεν λέω, έχει και ο Κυριακού όπως και κάθε πολίτης το δικαίωμα να επικαλείται το τεκμήριο της αθωότητας, αλλά όχι και "δεν καταδικάστηκα", κ. Πρόεδρε. Καταδικαστήκατε, πρωτοδίκως μεν, αλλά καταδικαστήκατε, και με βαρύτατη ποινή μάλιστα. Κι αν δεν σας λέγανε Μίνωα Κυριακού αλλά Βρασίδα Κυριακού, σήμερα θα ήσασταν μάλλον στη μπουζού, αφού το Δικαστήριο έκρινε ότι η έφεσή σας δεν έπρεπε να έχει ανασταλτικό αποτέλεσμα. Για να μη θυμηθούμε ότι, εκτός από τα τέσσερα χρονάκια σε πρώτο βαθμό για το αυθαίρετο λιμάνι, έχετε αρπάξει και έξι μηνάκια από το Εφετείο, παναπεί σε δεύτερο βαθμό, για έναν αυθαίρετο τοιχαλάκο. Και να μη θυμηθούμε και την ιστορία με τα αυθαίρετα του Πανελληνίου, που έχουν κηρυχθεί κατεδαφιστέα αλλά άπαντες κάνουν το κορόδιο για να μην τα κατεδαφίσουν, προσπαθώντας να τα βαφτίσουν Ολυμπιακό προπονητήριο και να τα νομιμοποιήσουν από το παράθυρο. Άλλωστε, όπως λέει και ο πράσινος δήμαρχος κ. Κακλαμάνης "προτιμώ ένα αθλητικό σωματείο που έχει καταπατήσει πέντε στρέμματα παρά να τα πάρουμε και να τα κάνουμε στα χάλια που είναι το Πεδίο του Άρεως". Αλίμονο.

Αλλά όχι κ. Πρόεδρε να θέλετε να τα φορτώσετε και στον επιστάτη. Θα πέσει φωτιά και θα σας κάψει. Δηλαδή τι μας λέτε, ότι ο επιστάτης της βίλλας σας, στον ελεύθερό του χρόνο από τα καθήκοντα της επιστασίας, είπε να φτιάξει κι ένα λιμανάκι για να αράζει το κότερό του; Και το έφτιαξε κι εσείς δεν είχατε ιδέα, αφού πηγαίνατε μόνο το καλοκαίρι για κανένα μήνα; Δηλαδή, εντάξει, κι εμείς λέμε μαλακίες στο ακροατήριο για να υπερασπιστούμε τους πελάτες μας, αλλά όχι και μέχρις αυτού του σημείου.

Και καλά, ότι μας θεωρείτε όλους κάφρους το έχουμε καταλάβει τόσα χρόνια, κρίνοντας από το τηλεοπτικό πρόγραμμα του Αντένα. Αλλά τόσο κάφρους πια;


.

Η ανάπλαση της μπουρδολογίας

Ένας από τους αγαπημένους του παρόντος ιστολογίου, ο πολύς Γιάννης Πρετεντέρης, ξαναχτυπά εδώ -και νομίζω ότι τα όσα λέει αξίζουν να απαντηθούν, μια που στο άρθρο του οι ανακρίβειες και οι σοφιστείες είναι περισσότερες από τις λέξεις. Πάμε, παράγραφο-παράγραφο:

Δεν πιστεύω να υπάρχει κανείς στην Ελλάδα που να πιστεύει ότι κοντεύει να ναυαγήσει η διπλή ανάπλαση Βοτανικού- λεωφόρου Αλεξάνδρας επειδή βρέθηκαν εκατόν τριάντα ευαίσθητοι πολίτες για να ορθώσουν τα κορμιά τους και πέντε-έξι αδέκαστοι δικαστές στο Συμβούλιο της Επικρατείας που αναγνώρισαν το δίκιο τους.

Πρώτα απ' όλα, γιατί "κινδυνεύει να ναυαγήσει η διπλή ανάπλαση"; Επειδή αναστέλλεται με απόφαση του Συμβουλίου της Επικρατείας η πρόοδος των εργασιών στο εμπορικό κέντρο του Βωβού μέχρι να αποφανθεί το Συμβούλιο για την ουσία της υπόθεσης; Μα αυτό έχει συμβεί αμέτρητες φορές, μεγάλα δημόσια έργα με προϋπολογισμούς πολλών εκατομμυρίων ευρώ έχουν καθυστερήσει χρόνια επειδή σε μία υποπαράγραφο της προκήρυξης τα κόμματα και οι τελείες είχαν μπει σε λάθος θέση, με αποτέλεσμα η μία κοινοπραξία κατασκευαστικών εταιρειών να στρέφεται κατά της άλλης και να ακολουθούν ατέρμονες δικαστικές διαδικασίες, μέχρι και στα ευρωπαϊκά δικαστήρια. Τα έργα πάντως έγιναν, γίνονται και θα γίνονται, έστω και αν το σύνηθες αποτέλεσμα είναι να τα πληρώνουμε ακριβότερα.

Δεύτερον, οι "πέντε-έξι αδέκαστοι δικαστές στο Συμβούλιο της Επικρατείας" δεν αναγνώρισαν κανενός το δίκιο, για την ώρα τουλάχιστον. Το μόνο που αναγνώρισαν είναι η ανάγκη να μην δημιουργηθούν τετελεσμένα πριν κριθεί η ουσία της υπόθεσης από το αρμόδιο δικαστήριο, δηλαδή το ΣτΕ. Όπως είχαν καθήκον, δηλαδή.

Τρίτον, αφαιρώντας τις ψευτοφιλολογικές ειρωνίες, τύπου "να ορθώσουν τα κορμιά τους", δεν χρειάζονταν καν εκατόν τριάντα "ευαίσθητοι πολίτες". Την ίδια δουλειά θα μπορούσε να την κάνει και ένας πολίτης μόνος του, ευαίσθητος ή αναίσθητος, με ή χωρίς σκοτεινές προθέσεις και κίνητρα, αρκεί να διέθετε την υπομονή, τον χρόνο και τα χρήματα για τον δικηγόρο. Ούτε ορθωμένα κορμιά, ούτε προτεταμένα στήθη, ούτε ντουφέκια στα βουνά: μία καλογραμμένη αίτηση ακύρωσης προς το ΣτΕ φτάνει και περισσεύει, αν (εδώ είναι το κουμπί) από την άλλη πλευρά η φωλιά είναι κάπως λερωμένη.

Κοντεύει να ναυαγήσει επειδή στη διπλή ανάπλαση αντιτίθενται ισχυρά επιχειρηματικά συμφέροντα, τα οποία μια χαρά κινούνται πίσω και από τους "ευαίσθητους" και από τους "αδέκαστους".

Και τα οποία, κύριε Διαμορφωτή της Κοινής Γνώμης, καλό θα είναι να μας αποκαλύψετε με την ταυτότητά τους, αν έχετε στοιχεία δηλαδή. Διαφορετικά είστε κοινός συκοφάντης, που βάζοντας εισαγωγικά στους ευαίσθητους και τους αδέκαστους απαιτείτε από αυτούς να αποδείξουν ότι δεν είναι ελέφαντες, μετατρέποντας τη σοφιστεία σε λογική. Έτσι για αλλαγή, λοιπόν, αφού εσείς είστε τόσο βέβαιος ότι είναι ελέφαντες, εξηγήστε μας από πού προκύπτει αυτή σας η βεβαιότητα.

Και αυτό, επιτρέψτε μου να πω, είναι το πραγματικό πρόβλημα. Οχι αν θα κάνει ή δεν θα κάνει γήπεδο ο Παναθηναϊκός- που με τον έναν ή τον άλλον τρόπο θα κάνει...

Αυτό είναι έμμεση απειλή ή μου φαίνεται; Αλλά τέλος πάντων, το προσπερνάω.

Αλλά "ποιος κυβερνάει αυτόν τον τόπο". Ποια είναι, δηλαδή, τα επιχειρηματικά συμφέροντα που μπορούν να ανατρέπουν έναν νόμο του Ελληνικού Κοινοβουλίου τον οποίο υποστήριξαν όλα σχεδόν τα κόμματα και να βάζουν στο ράφι ένα σχέδιο αστικής ανάπλασης το οποίο υποστηρίζουν ενθέρμως ο Δήμος Αθηναίων, οι δύο μεγαλύτερες δημοτικές παρατάξεις, η νόμιμη κυβέρνηση του τόπου και η συντριπτική πλειονότητα των πολιτών της Αθήνας;

Ας το ξαναπούμε για τους βραδύστροφους: αυτή τη στιγμή που μιλάμε, κανένας νόμος του Ελληνικού Κοινοβουλίου δεν έχει ακόμα ανατραπεί. Αλλά, μιας και τό 'φερε η κουβέντα, και αν ανατραπεί δεν θα πρόκειται για κάτι πρωτοφανές: δεν έχει ξανακούσει ο κ. Πρετεντέρης ποτέ για διατάξεις νόμων που κρίθηκαν αντισυνταγματικές από τη Δικαιοσύνη; Διότι, τελικά, τα "επιχειρηματικά συμφέροντα" δεν ανατρέπουν νόμους, τους νόμους τους ανατρέπουν τα δικαστήρια.

Επιπλέον: αν τελικά ο νόμος κριθεί αντισυνταγματικός, το γεγονός ότι "τον υποστήριξαν όλα σχεδόν τα κόμματα", ο Δήμος Αθηναίων, οι δύο μεγαλύτερες δημοτικές παρατάξεις, η κουτσή Μαρία και ο άντρας της μυλωνούς, ουδεμία απολύτως σημασία έχει. Σε μία συντεταγμένη πολιτεία, αν οι διατάξεις του Συντάγματος δεν μας κάνουν, τις αλλάζουμε. Διαδικασίες για να γίνει αυτό υπάρχουν. Πάντως, καμία πολιτική ή κοινωνική συναίνεση, όσο ευρεία και αν είναι, δεν αποφασίζει ότι στη μία ή την άλλη περίπτωση το Σύνταγμα δεν θα εφαρμοστεί -κι αν το αποφασίσει, κανένας δεν δικαιούται να απαιτεί να γίνει σεβαστή αυτή η απόφαση. Κράτος δικαίου λέγεται κύριε Πρετεντέρη -κάτι θά 'χετε ακουστά.

Ολα τα άλλα είναι για τα καλαμπούρια. Οτι, δηλαδή, μια μέρα ξύπνησαν εκατόν τριάντα ευαίσθητοι άνθρωποι, οι οποίοι ξεκίνησαν από τους Θρακομακεδόνες, τη Βούλα και το Καπανδρίτι όπου ζουν για να σώσουν τον βιότοπο του Βοτανικού φοβούμενοι μήπως κακοπάθουν οι κορμοράνοι.

Αν έχει σημασία ότι οι "ευαίσθητοι άνθρωποι" ξεκίνησαν από τη Βούλα και το Καπανδρίτι, θα μας το πει επίσης το Συμβούλιο της Επικρατείας, που πρώτα απ' όλα θα αποφασίσει για το αν οι συγκεκριμένοι πολίτες που έκαναν την συγκεκριμένη προσφυγή νομιμοποιούνταν να την κάνουν ή όχι. Ευτυχώς, δεν είναι ζήτημα για το οποίο θα αποφασίσει ο κ. Πρετεντέρης. Αυτό, νομικά μιλώντας. Πολιτικά μιλώντας, να θέσω ένα ερώτημα: αν αύριο η οποιαδήποτε κοινοβουλευτική πλειοψηφία υπερψηφίσει μια τροπολογία σε άσχετο νομοσχέδιο, με την οποία θα αποχαρακτηρίζεται ο Εθνικός Δρυμός της Πάρνηθας και θα δίνεται σε εργολάβους για να φκιάσουν μεζονέτες, θα πούμε ότι δικαίωμα προσφυγής έχουν μόνο οι κάτοικοι των Θρακομακεδόνων και των Αχαρνών, ενώ στους υπόλοιπους κατοίκους του λεκανοπεδίου δεν πέφτει λόγος;

Και μόλις ευαισθητοποιήθηκαν οι ίδιοι, η ίδια ακριβώς ευαισθησία χτύπησε και το Συμβούλιο της Επικρατείας, που μάτωσε η καρδιά του μπροστά στον κίνδυνο να εξαφανιστούν οι κορμοράνοι που συνήθως ευδαιμονούν μεταξύ Ιεράς οδού και Πέτρου Ράλλη.

Άχου νοστιμιές. Ανατρίχιασα. Βεβαίως, καλό θα ήταν να θυμίσουμε ότι το Συμβούλιο της Επικρατείας δεν ευαισθητοποιείται αυτεπαγγέλτως, αλλά έχει υποχρέωση να ευαισθητοποιείται κατόπιν αιτήματος των πολιτών, που με τη σειρά τους έχουν δικαίωμα να προσφεύγουν σε αυτό. Είτε το αντικείμενο της ευαισθησίας τους είναι οι κορμοράνοι, είτε και κάποια άλλα ζητηματάκια.

Στην ερώτηση "ποιος κυβερνά αυτόν τον τόπο" δεν προκύπτει σαφής απάντηση. Και ούτε, άλλωστε, έχει νόημα.

Συ είπας...

Διατηρώ την πάγια άποψη ότι τα συμφέροντα κινούνται υπέρ των συμφερόντων τους και το ζητούμενο είναι τι κάνουμε όλοι οι υπόλοιποι για να προστατεύσουμε τα δικά μας.

Εσείς τι προτείνετε να κάνουμε; Να πάμε να δείρουμε τους "ευαίσθητους πολίτες" ή τους "αδέκαστους δικαστές", για να καταλάβουν ότι δεν μπορούν να γίνονται βραχνάς για την πρόοδο, όπως λέει και ο κ. Άδωνις;

Οχι υπέρ του όποιου Παναθηναϊκού ή του όποιου κατασκευαστή.

Αλίμονο.

Αλλά υπέρ του Κοινοβουλίου, του δήμου, των πολιτικών κομμάτων και αυτών που έχουν δημοκρατικά επιλεγεί να μας εκπροσωπούν. Το ζήτημα δεν είναι η ανάπλαση του Βοτανικού αλλά η ανάπλαση της δημοκρατίας.

Και οι δικαστές, κύριε Πρετεντέρη, μέρος της Δημοκρατίας είναι. Και έχουν κι αυτοί επιλεγεί δημοκρατικά να μας εκπροσωπούν: όχι άμεσα, βεβαίως, αλλά ούτε η κυβέρνηση έχει επιλεγεί άμεσα, ούτε ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας. Μήπως έχετε εσείς υπ' όψη σας καμία Δημοκρατία όπου να μην προβλέπεται ο δικαστικός έλεγχος των άλλων εξουσιών; Εκτός από τη Δημοκρατία της Μπανάνας, εννοώ. Διότι εγώ ήξερα ότι τα πολιτεύματα όπου οι εξουσίες που ρυθμίζουν τα κοινά δεν ελέγχονται από τη Δικαιοσύνη αλλιώς λέγονται, πάντως όχι δημοκρατίες.

Οταν κρίσιμες αποφάσεις για την κοινωνική και την οικονομική ζωή του τόπου δεν λαμβάνονται στους χώρους της δημοκρατικής εξουσίας αλλά μεταφέρονται σε σκοτεινές αίθουσες διαβουλεύσεων όπου ένας διαφωνεί και δύο αποφασίζουν.

Και όπως λέγαμε και στην προηγούμενη παράγραφο, οι αίθουσες των δικαστηρίων δεν είναι "σκοτεινές αίθουσες διαβουλεύσεων", αλλά χώροι άσκησης δημοκρατικής εξουσίας. Διότι, να το ξαναπούμε γιατί μάλλον δεν το αντιλαμβάνεστε, και η δικαστική εξουσία δημοκρατική εξουσία είναι.

Και όταν στις αίθουσες αυτές το κάθε επί μέρους συμφέρον μπορεί να πάρει το προβάδισμα απέναντι στη βούληση της ευρείας πλειοψηφίας.

Εάν έχει τον νόμο με το μέρος του, με γεια του με χαρά του να το πάρει το προβάδισμα. Η βούληση της ευρείας πλειοψηφίας (και το πόσο ευρεία είναι το συζητάμε) δεν ίσταται υπεράνω ούτε του νόμου ούτε του Συντάγματος. Σε μία δημοκρατία πάντα.

Επίλογος: ούτε ξέρω τι ακριβώς λένε στην προσφυγή τους οι πολίτες που προσέφυγαν στο ΣτΕ, ούτε έχω πειστεί εντελώς για το δίκιο τους, ούτε και για τις καλές τους προθέσεις. Αν μη τι άλλο, δεν έχω ψάξει το θέμα σε τέτοιο βάθος ώστε να διαμορφώσω ακλόνητη άποψη, γι' αυτό και είμαι πρόθυμος να ακούσω κάθε αντίρρηση και κάθε επιχείρημα. Παρατηρώντας όμως ποιοι στρέφονται εναντίον των πολιτών αυτών και του Συμβουλίου της Επικρατείας, και κυρίως τι λένε, όλο και περισσότερο πείθομαι ότι μάλλον οι "ευαίσθητοι πολίτες" που λοιδωρεί ο κ. Πρετεντέρης έχουν δίκιο. Όπερ έδει δείξαι.


.

Κέντρο Αθήνας, 9 Δεκεμβρίου

(κλικ για μεγέθυνση)

Κτίριο Νομαρχίας, Σταδίου

Starbucks, Αιόλου

Εμ. Μπενάκη

Δικηγορικός Σύλλογος, Ακαδημίας 60

Ιπποκράτους

Μεσολογγίου και Τζαβέλλα

Ζαΐμη

Στουρνάρη και Μπουμπουλίνας

Στουρνάρη

Οδός Τζωρτζ

Πατησίων και Μάρνη

Πατησίων και Αλεξάνδρας, μνημείο Τσιγάντε

Δεριγνύ

.

Τζαμαρίες

Όσοι υπουργοί ή υφυπουργοί και να παραιτηθούν ή να μην παραιτηθούν
Όσοι δρόμοι και να κλείσουν
Όσες τζαμαρίες και να σπάσουν
Όσα μαγαζιά και να γίνουν στάχτη
Όσα υποκαταστήματα τραπεζών και να διαλυθούν

Το μόνο βέβαιο είναι ότι ο Αλέξης Γρηγορόπουλος δεν πρόκειται να γυρίσει πίσω στη ζωή.

Γιατί οι υπουργοί θα αλλαχτούν ή θα μείνουν στη θέση τους
Οι δρόμοι αργά ή γρήγορα θα ξανανοίξουν
Οι τζαμαρίες θα αντικατασταθούν
Τα μαγαζιά θα ανακαινιστούν
Τα υποκαταστήματα των τραπεζών θα ξαναφτιαχτούν

Αλλά ο νεκρός θα παραμείνει νεκρός. Κι αυτό είναι το μόνο που θα μείνει όταν καταλαγιάσει ο κουρνιαχτός, εκτός...

...Εκτός κι αν καθήσουμε να σκεφτούμε ότι όχι, δεν φταίει και γι' αυτό η κακιά η ώρα, και όχι, δεν ήταν ένα μεμονωμένο περιστατικό, γιατί είναι το πολλοστό, και πολλά μεμονωμένα περιστατικά φτιάχνουν μια συνήθεια. Και όταν η συνήθεια αυτή λέγεται κατάχρηση εξουσίας πρέπει να βρούμε κάποιον τρόπο να την κόψουμε μαχαίρι και να μην περιμένουμε να κοπεί από μόνη της, γιατί ο ειδικός φρουρός Επαμεινώνδας Κορκονέας δεν προμηθεύτηκε το όπλο του από τη μαύρη αγορά όπως οι κατσαπλιάδες των Ζωνιανών, αλλά από το Ελληνικό Κράτος, που του το έδωσε στο όνομά μας και για λογαριασμό μας. Και το πώς τον επέλεξε για να του το δώσει, το πώς τον εκπαίδευσε να το χρησιμοποιεί, και το πώς του εξήγησε -αν του εξήγησε- πότε πρέπει να το βγάζει από την θήκη του και πότε όχι, αφορά εμάς, τον καθένα ξεχωριστά σαν πολίτη και όλους μαζί σαν κοινωνία, που αυτό το όπλο το έχουμε πληρώσει, αυτό το όπλο το έχουμε νομιμοποιήσει και ευλογήσει.

Κι αν εμείς δεν ασχοληθούμε με αυτά τα μικρά ζητηματάκια, όπως δεν έχουμε ασχοληθεί και στο παρελθόν, τότε είναι ανώφελο να σπάμε τζαμαρίες, γιατί τίποτα δεν θα αλλάξει και θα είναι απλά θέμα χρόνου το πότε άλλη μια μοιραία σφαίρα θα βρει τον στόχο της, είτε σε ευθεία βολή είτε εποστρακισμένη, κι εμείς το μόνο που θα μπορούμε να κάνουμε θα είναι να ευχόμαστε να μην βρεθούμε στο δρόμο της. Εμείς ή τα παιδιά μας.

Τις μόνες τζαμαρίες που χρειάζονται σπάσιμο, τις κουβαλάμε μέσα μας.


.

Εργασία και χαρά

Έκανε λοιπόν μια πρόταση ο κύριος Μίχαλος, πρόεδρος του ΕΒΕΑ, να καταργηθεί το πενθήμερο και να μετατραπεί σε τετραήμερο ή τριήμερο, και πέσαν όλοι να τον φάνε. Και απορώ γιατί.

Θα έλεγα μάλιστα ότι η πρόταση του κυρίου Μίχαλου είναι μάλλον μετριοπαθής και κάπως συντηρητική. Γιατί τριήμερο και όχι εξάωρο ή εικοσάλεπτο; Τι αγκυλώσεις είναι αυτές;

Το σωστό είναι να μην υπάρχει καμία ρύθμιση στις ημέρες εργασίας. Απόλυτη ελευθερία. Ξυπνάει βρε αδερφέ ένα πρωί ο εργοδότης και βαριέται να σηκωθεί να πάει στην επιχείρησή του, προτιμά να πεταχτεί μέχρι το Χαλκούτσι να πιεί τα ουζάκια του και να φάει κουτσομούρες. Θα στέλνει μια ειδοποίηση, ότι το μαγαζί θα παραμείνει κλειστό σήμερα, δεν δουλεύουμε κύριοι, και θα την κάνει.

Και οι εργαζόμενοι, που ξεκινάνε χωρίς κέφι να μπουν στο μαγκανοπήγαδο της καθημερινότητας, θα αντιμετωπίζουν μια ευχάριστη έκπληξη όταν θα φτάνουν στην πόρτα της επιχείρησης και θα τη βρίσκουν κλειστή. Ορίστε, δεν έχει δουλειά σήμερα, μπορούμε να πάμε εκδρομή στο Σούνιο ή για καφέ στο Κολωνάκι.

Κακά τα ψέματα, η μισθωτή εργασία είναι μονότονη και ρουτινιάρικη. Κάθε μέρα τα ίδια, ίδιο ωράριο, ίδιες φάτσες, ίδια δουλειά. Πρέπει να εισάγουμε το στοιχείο της έκπληξης, να δώσουμε μια νότα από απρόβλεπτο στη νυσταλέα οβερτούρα του μεροκάματου (πςςςς! τι είπα τώρα ο άνθρωπας!). Έτσι η σχέση μας με την εργασία θα αποκτήσει μια χροιά ερωτική, μια λαχτάρα, ένα χτυποκάρδι βρε αδερφέ, να ξεκινάς το πρωί από το σπίτι και να μην ξέρεις, θα δουλέψω σήμερα ή δεν θα δουλέψω; Θα περάσω πάλι ένα δωδεκάωρο μπροστά στην οθόνη ή θα πάω να κάνω ποδήλατο; Ενώ τώρα, με αυτό το παρωχημένο σύστημα του ωραρίου και του πενθημέρου, το πράμα χάνει όλη τη νοστιμιά του.

Ο κ. Μίχαλος είναι άνθρωπος της εποχής του. Μπορεί και πιο μπροστά από την εποχή του: βλέπει ότι στις μέρες μας ακόμα και η λέξη "εργασία" είναι ντεμοντέ. Η πρώτη μεταρρύθμιση της Νέας Διακυβέρνησης ήταν να μετονομάσει το Υπουργείο Εργασίας σε Απασχόλησης. Και τι είναι η απασχόληση; Κάτι που κάνουμε για να περνάμε την ώρα μας δημιουργικά και ευχάριστα. Εργόχειρο, ψάρεμα, μονόπολη, σταυρόλεξο, όλα αυτά είναι απασχόληση. Αλλά με τη δουλεία της δουλειάς, ποιος έχει χρόνο για τέτοια πράγματα; Ποιος κεντάει στις μέρες μας;

Με τέτοιες πρωτοποριακές προτάσεις οι ελληνικές επιχειρήσεις αντιμετωπίζουν με επιτυχία τις προκλήσεις της παγκοσμιοποιημένης αγοράς του 21ου αιώνα. Οι επιχειρήσεις μας που τόσο διακρίνονται για την παραγωγικότητά τους, τη στιβαρή παρουσία τους στις διεθνείς αγορές, την προσφορά τους στην εθνική οικονομία, τις επιδόσεις τους στο research-and-development, αγωνίζονται για την καθιέρωση ενός νέου μοντέλου απασχόλησης, πάντοτε προς όφελος των εργαζομένων και στο πλαίσιο της προσπάθειας περαιτέρω ανάπτυξης της χώρας.

Πανευτυχείς οι εργαζόμενοι στις επιχειρήσεις του προέδρου του ΕΒΕΑ χορεύουν συρτάκι στο προαύλιο, ενώ ο καλός αφέντης κ. Μίχαλος τους χαζεύει με κατανόηση νταχτιρντίζοντας το εγγονάκι του, όπως ο αείμνηστος Λάμπρος Κωσταντάρας στο "Η κόρη μου η σοσιαλίστρια". Και μ' αυτήν την ωραία εικόνα κλείνουμε για σήμερα: Καλό Σαββατοκύριακο.


.

Ξεφυλλίζοντας

• Πάει καιρός που δεν έχω γράψει τίποτα για τον Αλογοσκούφη. Το συνειδητοποίησα χτες βλέποντάς τον στις ειδήσεις να μιλάει στη Βουλή -και κατάλαβα γιατί. Είναι να τον λυπάσαι πια, ο κακομοίρης, ένας υπουργός με μηδέν επιτυχίες που δεν μπορεί να πείσει πλέον ούτε τον εαυτό του. Τι να γράψεις σε βάρος του -είναι σαν να πυροβολείς ένα πτώμα.

• Πριν από μερικές εβδομάδες ένα από τα δημοφιλή free-press της πόλης διακήρυττε ότι "φέτος η Αθήνα είναι πιο νόστιμη από ποτέ". Βάρδα μόνο μην έχει απεργία το μετρό, γιατί τότε η Αθήνα γίνεται πιο φρακαρισμένη από ποτέ...

• Στη γκάφα του ενός εκπροσώπου απαντά η αμετροέπεια του άλλου. Και στο μεταξύ, ψάχνουμε πάλι ποιος είδε και ποιος δεν είδε το DVD, σαν να μην πέρασε μια μέρα από εκείνο το άλλο DVD. Τούτο το επεισόδιο της φαρσοκωμωδίας είναι άραγε προάγγελος της κατάληξης της υπόθεσης Βατοπεδίου; Ενός ωραίου και περιποιημένου θαψίματος στους δαιδάλους της εξεταστικής επιτροπής, ανάμεσα σε αντεγκλήσεις, αλληλοκατηγορίες, υπονοούμενα; Θα δείξει.

• Για το πώς γίνονται τα δημόσια έργα στην Ελλάδα, η καλύτερη περίληψη είναι η ιστορία του φράγματος του Αποσελέμη στην Κρήτη.

• Και μια καλή είδηση: η ψηφιακή βιβλιοθήκη της Ευρωπαϊκής Ένωσης, europeana, που μας προσφέρει σε ψηφιακή μορφή βιβλία, πίνακες, χάρτες, φωτογραφίες και λοιπά έργα πολιτιστικής και ιστορικής αξίας από το σύνολο της ευρωπαϊκής ιστορίας, σε 23 γλώσσες παρακαλώ. Για την ώρα το site έχει καταρρεύσει λόγω υπερβολικού αριθμού επισκεπτών (!), αλλά ας ελπίσουμε ότι σύντομα θα επανέλθει (μέχρι τα μέσα Δεκέμβρη, λέει. Μακάρι).

Αυτά. Το Σαββατοκύριακο αναμένεται δριμύ κύμα ψύχους και θα πάμε να το προϋπαντήσουμε στο Παναιτωλικόν όρος. Τα λέμε από Δευτέρα!


.

Ωδή (αυτοσχέδια) σε μία Στάση Λεωφορείου

Ένα ζήτω στον Ανώνυμο Καλλιτέχνη
Αυτόν, που πρώτος άντλησε έμπνευση
από την αλληλουχία των στάσεων
της γραμμής 909
Σχιστό-Κορυδαλλός-Πειραιάς Α'
(κυκλική)
Αυτόν που πρώτος σήκωσε τον Μαρκαδόρο
και αποτύπωσε τη στιγμή στην αιωνιότητα
δημιουργώντας πάνω στο καρούμπαλο της στάσης

Ένα ζήτω στους λοιπούς καλλιτέχνες
που ζήλεψαν τη δόξα του Πρώτου
και συνεισέφεραν με τις δικές τους δυνάμεις
τις δικές τους δυνατές ιδέες
στον εμπλουτισμό του καλλιτεχνικού αποτελέσματος

Ένα ζήτω στους Ανώνυμους Κλειδαράδες
αυτούς με τα ευκολομνημόνευτα τηλέφωνα
στους μπογιατζήδες
στους φροντιστηριάδες
στους σαρανταπέντε μάστορες
κι εξήντα μαθητάδες
που κόλλησαν, ξεκόλλησαν και ξανακόλλησαν
τα διαφημιστικά τους

Ένα ζήτω στους μεσίτες και τους ιδιοκτήτες
που προσέθεσαν ενοικιαστήρια και πωλητήρια
άλικο κόκκινο πάνω σε κίτρινο του πάθους

Ένα ακόμα ζήτω στον ΟΑΣΑ
που έβαλε τα καρούμπαλα στις στάσεις
μια μέρα
κάποτε
παλιά
κι έπειτα τα έθαψε στη λήθη

Και τέλος
Ένα ζήτω
το μεγαλύτερο
το πιο βροντερό
στο μεγαλείο της φυλής
στην αθάνατη εφευρετικότητα του Νεοέλληνα
που βρέξει-χιονίσει
και με ζέστη και με κρύο
σε καιρούς ευμενείς ή χαλεπούς


θα τα κάνει όλα πουτάνα.
Ακόμα και τις στάσεις των λεωφορείων.

.

Στιγμιότυπα: Κτίριο 4

Οι δύο φωτογραφίες που βλέπεις, Μοναδικέ μου Αναγνώστη, τραβήχτηκαν σήμερα το πρωί στα δικαστήρια της Ευελπίδων, στο κτίριο 4, από τα μισά της σκάλας που ανεβαίνει από το ισόγειο στον πρώτο όροφο.

Στον οποίο πρώτο όροφο βρίσκεται το γκισέ που παραλαμβάνει τις αιτήσεις έκδοσης πιστοποιητικών περί μη δημοσίευσης διαθήκης. Υπό κανονικές συνθήκες, η ουρά μπροστά στο γκισέ σπάνια ξεπερνάει τα δέκα άτομα. Σήμερα, σε καιρούς κτηματολογίου και μετά από λουκέτο μιας εβδομάδας (τέσσερις ημέρες απεργίας των δικαστικών υπαλλήλων και μία αργία Διονυσίου του Αρεοπαγίτου, βοήθειά μας), η ουρά απλώθηκε σε όλο το πλατύσκαλο, σε όλο το μήκος της σκάλας, και έφτασε μέχρι την κεντρική είσοδο του κτιρίου με τάσεις επέκτασης και προς τα έξω. Ναι, οι δύο φωτογραφίες απεικονίζουν την ίδια ουρά.

Μπροστά σε μια τέτοια εικόνα, Μοναδικέ μου Αναγνώστη, η αυθόρμητη πρώτη αντίδραση είναι να κάνεις μεταβολή και να πάρεις δρόμο. Αλλά έλα που δεν γίνεται, οπότε στήνεσαι και περιμένεις στωικά, για να διαπιστώσεις ότι τα πράγματα δεν είναι και τόσο άσχημα όσο φαίνονται (χρόνος αναμονής 20 λεπτά και κάτι, τυπικός για ταχυδρομείο και διόλου ασυνήθιστος για τράπεζα).

Παρόλα αυτά, δεν μπορώ να μην παρατηρήσω ότι τελικά, με όλη τη γκρίνια μας για τη γραφειοκρατία και τις ουρές, φαίνεται ότι δεν μπορούμε να ζήσουμε χωρίς αυτές. Και το λέω αυτό διότι το συγκεκριμένο πιστοποιητικό, όπως και μια σειρά άλλα πιστοποιητικά που εκδίδουν τα πρωτοδικεία, μπορεί να το ζητήσει κανείς και από το κοντινότερο ΚΕΠ γλιτώνοντας (συνήθως) την ουρά, αλλά και το δρομολόγιο μέχρι την Ευελπίδων (που παρεμπιπτόντως σήμερα είχε τρελή κίνηση).

Έτσι όμως προφανώς χάνεται όλη η νοστιμιά του πράγματος, γιατί δεν μπορείς να ξεφυσάς αγανακτισμένος κάνοντας αέρα με ένα ντοσιέ στο χέρι και μουρμουρίζοντας "μα είναι κατάσταση αυτή;", "μα επιτέλους, στη Ζιμπάμπουε είμαστε;" και άλλα τέτοια γλαφυρά, ούτε να ανταλλάξεις τερπνές αλλά και ωφέλιμες απόψεις με την κυρία μπροστά σου σχετικά με το πόσο άχρηστοι είναι όλοι οι πολιτικοί, πού έχει φτάσει η ακρίβεια στην αγορά και τι καλά που τους τα λέει ο Λαζόπουλος τις Τρίτες.

Θα μου πεις, Μοναδικέ μου Αναγνώστη "κι εσύ ρε έξυπνε που το ξέρεις το κόλπο, γιατί πήγες και στήθηκες στην ουρά"; Καλή ερώτηση. Δυστυχώς, εγώ και οι άλλοι συνάδελφοι της γενιάς μου πληρώνουμε τις αμαρτίες των δικηγόρων της προηγούμενης γενιάς, τότε που δεν υπήρχαν ΚΕΠ, διαδίκτυα και τηλεφωνικά κέντρα. Τότε που, αν χρειαζόσουν ένα πιστοποιητικό από το Πρωτοδικείο, ο μόνος τρόπος ήταν να πας επί τόπου και να το ζητήσεις. Και πού να τρέχεις; -καλύτερα να πεις στον δικηγόρο σου να στο πάρει.

Σημειωτέον, ο πελάτης θεωρεί αυτονόητο ότι γι' αυτήν τη δουλειά δεν οφείλει να πληρώσει, διότι -στο δικό του φανταστικό σύμπαν- ο δικηγόρος είναι κάθε μέρα-όλη μέρα στα δικαστήρια (το ότι "τα δικαστήρια" δεν είναι σε ένα μέρος, αλλά διάσπαρτα σε όλη την Αττική αποτελεί επουσιώδη λεπτομέρεια) και εν πάση περιπτώσει δεν είναι κόπος να πάει να ζητήσει ένα πιστοποιητικούλι εκεί πέρα, έτσι δεν είναι; Και βέβαια, ο δικηγόρος αφού ξέρει τα κατατόπια το πιστοποιητικό θα πρέπει να το πάρει χτες -"αν ήταν να περιμένω δεκαπέντε μέρες, ρε χασοδίκη, πήγαινα και μόνος μου" (!).

Έτσι είναι. Όχι, δηλαδή, άμα θες, πήγαινε πείσε εσύ τον πελάτη ότι είναι αλλιώς.

Μ' αυτά και μ' αυτά, Μοναδικέ μου Αναγνώστη, η ηλεκτρονική διακυβέρνηση στην Ελλάδα θα παραμείνει όνειρο απατηλό για τα επόμενα πενήντα χρόνια τουλάχιστον, μέχρι δηλαδή να ολοκληρωθεί το απαιτούμενο paradigm shift και να καταλάβει ο κόσμος ότι δεν χρειάζεται να μην πληρώνει δικηγόρο για δουλειές που μπορεί να κάνει μόνος του (ε;). Οπότε και το Κράτος δεν έχει κανέναν λόγο να βιάζεται να δημιουργήσει υποδομές...

Σε χαιρετώ

Χασοδίκης


.

Η μέρα χωρίς αυτοκίνητο

Παγκόσμια ημέρα χωρίς αυτοκίνητο σήμερα. Ε, και; Η μόνη διαφορά με τις υπόλοιπες, είναι ότι σήμερα επιτρέπεται η μετακίνηση με τα μέσα μαζικής μεταφοράς χωρίς εισιτήριο.

Η Αθήνα είναι μια πόλη που σχεδιάστηκε (στο βαθμό που σχεδιάστηκε) και αναπτύχθηκε (όπως αναπτύχθηκε) χωρίς σοβαρή πρόβλεψη για το πώς θα οργανωθεί και θα επιτευχθεί η μετακίνηση των κατοίκων της από το ένα μέρος στο άλλο με την ελάχιστη δυνατή ταλαιπωρία και το ελάχιστο δυνατό κόστος -κόστος σε εργατοώρες, σε καύσιμα, σε περιβαλλοντική επιβάρυνση. Τα αποτελέσματα τα βλέπουμε καθημερινά στους δρόμους.

Μέχρι πρόπερσι, αν θυμάμαι καλά, την ημέρα αυτή απαγορευόταν συμβολικά η είσοδος στο δακτύλιο από κάποια ώρα το πρωί, ακόμα και για τα αυτοκίνητα που κυκλοφορούσαν. Το αποτέλεσμα ήταν να ξυπνάνε χιλιάδες συμπολίτες μας νωρίτερα για να προλάβουν να μπουν στον δακτύλιο πριν ισχύσει η απαγόρευση: λογικά το -συμβολικό έστω- μέτρο καταργήθηκε σιωπηλά...

Προφανώς μιλάμε πλέον για μια παθογενή κατάσταση και οι λύσεις δεν είναι εύκολες. Ας θυμηθούμε μερικές από τις συνιστώσες του προβλήματος:

Το περιορισμένο δίκτυο του μετρό: το οποίο είναι μικρό για το μέγεθος της πόλης και η επέκτασή του γίνεται με αργούς ρυθμούς. Η τέταρτη γραμμή, που υποτίθεται ότι θα εξυπηρετήσει περιοχές με μεγάλη ανάγκη όπως η Κυψέλη, το Γαλάτσι, τα Εξάρχεια, είναι ακόμα στα χαρτιά και με χρονικό ορίζοντα ολοκλήρωσης όχι πριν από το... 2020.

Ο κακός συντονισμός: Νομίζω ότι η Αθήνα είναι η μόνη πρωτεύουσα που διαθέτει επτά διαφορετικούς φορείς παροχής συγκοινωνιακού έργου (ΟΑΣΑ, ΕΘΕΛ, ΗΛΠΑΠ, ΗΣΑΠ, ΑΜΕΛ, ΤΡΑΜ, ΠΡΟΑΣΤΙΑΚΟΣ), πράγμα που ασφαλώς αυξάνει το κόστος λειτουργίας του συστήματος και σίγουρα δεν βελτιώνει τον κεντρικό σχεδιασμό. Αν προσθέσουμε στην εξίσωση και τις διάφορες δημοτικές συγκοινωνίες, μιλάμε για το απόλυτο χάος.

Η απαξίωση των "παραδοσιακών" μέσων: Παρόλο που ο στόλος λεωφορείων και τρόλεϋ έχει ανανεωθεί, τα μέσα αυτά παραμένουν αργά και αναξιόπιστα. Η δημιουργία λωρίδων αποκλειστικής κυκλοφορίας, μέτρο αποδεδειγμένα αποτελεσματικό, φαίνεται να έχει παγώσει και η αστυνόμευσή τους δεν είναι συνεπής.

Η απαξίωση και των καινούργιων μέσων: Το τραμ, αφού πέρασε από σαράντα κύματα μέχρι να στηθεί, παραμένει σχετικά αργό μέσο και ως εκ τούτου ανεπαρκές, αφού τα πράσινα κύματα και άλλα εξωτικά που θα το βοηθούσαν έχουν εφαρμοστεί ελλιπώς ή καθόλου. Όσο για τον προαστιακό, διαβάστε αυτό το ποστ.

Η νοοτροπία: Ο μέσος Αθηναίος θα ήθελε, ει δυνατόν, να έχει το αυτοκίνητό του παρκαρισμένο ακριβώς έξω από την πόρτα του σπιτιού του, να το παίρνει και να το αφήνει ακριβώς έξω από την πόρτα της δουλειάς του. Εναλλακτικές μορφές μετακίνησης που περιλαμβάνουν, π.χ., περπάτημα ή ποδήλατο, αντιμετωπίζονται γενικά σαν εξωπραγματικές προτάσεις.

Αυτό το τελευταίο δημιουργεί και τα μεγαλύτερα προβλήματα. Ασφαλώς, καλά θα ήταν να έχουμε ένα δίκτυο μετρό που να ξεκινά από τους Θρακομακεδόνες και να φτάνει στη Βάρκιζα και τον Σκαραμαγκά. Αλλά δυστυχώς, κάτι τέτοιο δεν πρόκειται να συμβεί στο ορατό μέλλον. Οπότε θα πρέπει να ψάξουμε για άλλες λύσεις.

Οι λύσεις αυτές δεν είναι εύκολο να βρεθούν. Αν δεν καταλάβουμε όλοι αυτό που οι συγκοινωνιολόγοι φωνάζουν, ότι δηλαδή το ζητούμενο είναι η μετακίνηση των ανθρώπων και όχι των αυτοκινήτων, απλώς θα αναπαράγουμε μια άρρωστη κατάσταση. Το πώς αντιμετωπίστηκε ο δακτύλιος είναι ενδεικτικό της νοοτροπίας μας: συν τω χρόνω, όσοι μπορούσαν απέκτησαν και δεύτερο αυτοκίνητο, ώστε μονά-ζυγά να μπορούν να μπαίνουν στο κέντρο.

Δεν είμαι ειδικός και δεν θα θα ήθελα να παραστήσω ότι είμαι, κάνοντας συγκεκριμένες προτάσεις για ένα πρόβλημα τόσο μεγάλο και σύνθετο που χρειάζεται ενδελεχή μελέτη για να λυθεί. Θα σταθώ όμως στο ζήτημα της νοοτροπίας μας γιατί το θεωρώ κεφαλαιώδες: στο σημείο που έχει φτάσει η Αθήνα (και όχι μόνο η Αθήνα), η εξεύρεση λύσης προϋποθέτει μια εντελώς διαφορετική προσέγγιση στο πρόβλημα, που με τη σειρά της προϋποθέτει μια εντελώς διαφορετική συμπεριφορά του μέσου πολίτη. Σύμφωνοι, πολιτική βούληση δεν υπάρχει: ας αναρωτηθούμε όμως γιατί. Πόσο είμαστε εμείς διατεθειμένοι να αλλάξουμε τις καθημερινές μας συνήθειες; Ή, για να πω το ίδιο πράγμα με άλλα λόγια, πόσο ατομικό κόστος θα δεχόμασταν να πληρώσουμε προκειμένου να πετύχουμε το μέγιστο συνολικό όφελος;

Δύσκολες ερωτήσεις. Αλλά ευτυχώς, έχουμε όλο το χρόνο να τις σκεφτούμε καθώς περιμένουμε μποτιλιαρισμένοι στα φανάρια της Κηφισίας.


.

Η γοητεία της απλότητας

Μια φορά κι έναν καιρό, πάνε καμιά εικοσιπενταριά-τριάντα χρόνια τώρα, ο καφετζής του μικρού χωριού του Κουμάρου, στην Τήνο, εγκατέλειψε τα εγκόσμια. Στενοχώρια μεγάλη έπεσε στο χωριό: όχι μόνο για τον συγχωριανό, γείτονα και φίλο που έφυγε, άλλωστε κανείς δεν έζησε για πάντα και όλοι εκεί θα πάμε, αλλά και για το καφενείο που είχε μείνει το μοναδικό και θα έκλεινε.

Γιατί ήδη τότε ο Κουμάρος, όπως και εκατοντάδες άλλα χωριά σε όλη τη χώρα, είχε πάρει τον ανεπίστρεπτο δρόμο της σταδιακής ερήμωσης. Κάθε χρόνο οι μόνιμοι κάτοικοι έμεναν λιγότεροι και πιο γερασμένοι. Πού να βρεθεί άνθρωπος να αναλάβει καφετζής;

Για ένα χωριό σαν τον Κουμάρο, το καφενείο είναι μεγάλη υπόθεση: πρώτα απ' όλα, είναι κάτι σαν μικρό τοπικό κοινοβούλιο, το μέρος όπου κουβεντιάζονται όλα τα σημαντικά και τα ασήμαντα της κοινότητας, συνεχίζοντας μια συνήθεια που κρατάει αιώνες. Επιπλέον, το καφενείο διακρίνει ένα χωριό-χωριό από έναν οικισμό, από μια τυχαία μάζωξη σπιτιών (που τα πιο πολλά μένουν κλειστά έντεκα μήνες το χρόνο). Και έχει και μια άλλη, συμβολική σημασία: είναι μια πεισματάρικη δήλωση ότι το χωριό αρνείται να πεθάνει, αρνείται να παραδοθεί στην αστυφιλία και την εγκατάλειψη, ότι είναι ζωντανό -κι ας αγκομαχάει κι ας σέρνεται.

Για όλους αυτούς τους λόγους, ίσως και για άλλους που δεν μας περνάνε από το μυαλό, το καφενείο του Κουμάρου έπρεπε να παραμείνει ανοιχτό. Πώς όμως, αφού δεν υπήρχε πια καφετζής;

Η λύση που βρέθηκε ήταν απλή, όσο και μεγαλοφυής: ένα καφενείο χωρίς καφετζή.

Οι κληρονόμοι του μακαρίτη του καφετζή, εφόσον δεν είχαν σκοπό να συνεχίσουν την επιχείρηση, παραχώρησαν τα δικαιώματά τους στην κοινότητα. Το άτυπο παραχωρητήριο, ένα απλό φύλλο χαρτί γραμμένο στο χέρι και κιτρινισμένο από τα χρόνια, τοποθετήθηκε σε μια ταπεινή κορνίζα και φιγουράρει αναρτημένο σε περίοπτη θέση στην αίθουσα του καφενείου. Ο εξοπλισμός, τραπεζοκαθίσματα, ποτήρια, φλυτζάνια, γκαζιέρα, υπήρχε -κι ό,τι δεν υπήρχε βρέθηκε στην πορεία. Κι έτσι, από τότε και μέχρι σήμερα, οι χωριανοί και οι ταξιδιώτες μπορούν να φτιάξουν μόνοι τους το καφεδάκι τους, να σερβιριστούν το ποτήρι με το νερό τους και να πάρουν το αναψυκτικό τους από το ψυγείο, ρίχνοντας στο παγκάρι το αντίτιμο: αυτοεξυπηρέτηση, σελφ σέρβις που λέμε και στο χωριό μου.


Από τότε και μέχρι σήμερα, το καφενείο στο μικρό χωριό του Κουμάρου στην Τήνο, λειτουργεί χάρη στο φιλότιμο: το φιλότιμο των ανθρώπων του χωριού που φροντίζουν για τον ανεφοδιασμό σε καφέδες, ζάχαρη, φιάλες γκαζιού και πορτοκαλάδες. Που αναλαμβάνουν να ρίξουν κι ένα σκούπισμα-σφουγγάρισμα μια στο τόσο, να πλύνουν τα ποτήρια και τα φλυτζάνια. Που έφεραν βιβλία για τη μικρή βιβλιοθήκη. Που τσοντάρανε για να αγοραστεί μέχρι και τηλεόραση. Κι ακόμα, το φιλότιμο των περαστικών που δεν θα καταδεχτούν να μην αφήσουν τον οβολό τους στο παγκάρι, δεν θα καταχραστούν την φιλοξενία που τους προσφέρεται, θα σεβαστούν τη φωτιά που βρίσκουν για να ψήσουν το καφεδάκι τους και το κρύο νερό που τους περιμένει στο ψυγείο για να ξεδιψάσουν.

Σήμερα, τόσα χρόνια μετά, το μικρό καφενείο του Κουμάρου έχει γίνει αξιοθέατο: το καταγράφουν ταξιδιωτικοί οδηγοί και χάρτες της Τήνου, κι έτσι το βρήκαμε κι εμείς και το επισκεφτήκαμε, παίρνοντας το λιθόστρωτο μονοπάτι από τον επιβλητικό βράχο του Ξώμπουργου μέχρι το χωριό. Δεν σερβίρει εσπρέσο φρέντο, ούτε μοκατσίνο καραμέλα -μάλιστα εκεί ταιριάζει γάντι και η αποστροφή "γιατί, ρε φίλε, έπινες και στο χωριό σου τέτοιο;". Όμως, χωρίς ταμπούρλα και παράτες, χωρίς μεγαλοστομίες, το καφενείο του Κουμάρου δίνει ένα καθαρό παράδειγμα του τι μπορεί να κατορθώσουν λίγοι έξυπνοι άνθρωποι μόνο με μια απλή ιδέα, κάμποσο μεράκι και πολύ φιλότιμο. Στη χώρα της μίρλας, της γκρίνιας, της παραίτησης και του "μα τι κάνει το κράτος;" (καλά ευχαριστώ, εσείς;), ένα τέτοιο παράδειγμα δεν είναι μικρό πράγμα...


.