Δεν θέλω να σκέφτομαι πονηρά, γιατί συνήθως πέφτω μέσα

Χτες ο Γιάννης ο Νικολόπουλος επισήμανε στο μπλογκ του μια διάταξη που περιλαμβάνεται στο άρθρο 20 του νομοσχεδίου του Υπουργείου ΠροΠο με τον τίτλο "Παροχή Υπηρεσιών Ασφαλείας από Ένοπλους Φρουρούς σε Εμπορικά Πλοία και άλλες διατάξεις", και η οποία (εάν ψηφιστεί) καταργεί την εφαρμογή της διαδικασίας του αυτοφώρου σε περιπτώσεις αδικημάτων που διαπράττονται από "αστυνομικό, λιμενικό ή πυροσβεστικό υπάλληλο, κατά την άσκηση των καθηκόντων τους και εξαιτίας αυτών" και τα οποία διώκονται κατ' έγκληση (παναπεί, όχι αυτεπαγγέλτως).

Στα ελληνικά ιντερνέτς ξεσηκώθηκε ένα σχετικό σούσουρο: δίνεται δηλαδή ασυλία στην αστυνομία να ανοίγει τα κεφάλια των διαδηλωτών άφοβα; Φαρμακερά σχόλια εκτοξεύτηκαν στο τουίτερ, βρέθηκε μέχρι και κάποιος που αναρωτήθηκε αν αυτό σημαίνει ότι θα βγει από τη φυλακή ο Κορκονέας!

Να δούμε λίγο τα πράγματα πιο ψύχραιμα: Είναι σαφές ότι αυτό που προτείνεται να καταργηθεί είναι η εφαρμογή της διαδικασίας του αυτοφώρου και όχι το αξιόποινο. Επομένως για ασυλία δεν μπορούμε να μιλάμε -τα αδικήματα παραμένουν αδικήματα και οι προβλεπόμενες ποινές είναι οι ίδιες. Επισημάνθηκε (αρχικά από τον Γιάννη, και εν συνεχεία από όσους αντέγραψαν την ανάρτησή του...) ότι με την τακτική διαδικασία προκύπτουν καθυστερήσεις, οι οποίες μπορεί να οδηγήσουν στην παραγραφή των αδικημάτων. Σωστό είναι αυτό, μόνο που πρόκειται για γενικότερο πρόβλημα: ο νόμος ορίζει ότι τα πλημμελήματα παραγράφονται στα πέντε χρόνια από την τέλεσή τους, και, αν στο μεταξύ έχει αρχίσει η κύρια διαδικασία, ο χρόνος αυτός παρατείνεται για τρία ακόμη χρόνια. Ουσιαστικά δηλαδή μιλάμε για μια οκταετία, χρόνος που θα έπρεπε να θεωρείται υπερεπαρκής ώστε να μην παραγράφεται ποτέ κανένα πλημμέλημα. Στην άκρως ιδιότυπη ελληνική δικαστική πραγματικότητα, βέβαια, υπάρχουν περιπτώσεις που η οκταετία έχει αποδειχθεί ανεπαρκής. Αν θέλουμε να είμαστε ειλικρινείς πάντως, και λίγο κυνικοί, ούτε η εφαρμογή της διαδικασίας του αυτοφώρου εξασφαλίζει ότι δεν θα παραγραφεί ένα αδίκημα εν επιδικία: αρκούν ένα-δυο απειλητικά τηλεφωνήματα για βόμβα στην Ευελπίδων, και μια χαρά "εξισώνονται" χρονικά οι διαδικασίες... Επίσης, ας σημειώσουμε εδώ ότι, ειδικά για το αδίκημα της εξύβρισης (και κάποια άλλα που θεωρούνται "ήσσονος βαρύτητας"), η ελληνική Πολιτεία έχει ανακαλύψει και τη φάμπρικα της "υφ' όρων παραγραφής", με την οποία στέλνει μαζικά στο αρχείο τέτοιες υποθέσεις προκειμένου "να αποσυμφορηθεί η ποινική δικαιοσύνη" (πιο πρόσφατες τέτοιες ρυθμίσεις έγιναν το 2011 και το 2005).

Όπως έχει επισημανθεί πολλάκις στο παρελθόν, το πραγματικό πρόβλημα είναι πρωθύστερο: την ώρα που η ένδοξη Ελληνική Αστυνομία και το αρμόδιο υπουργείο υπερασπίζονται με νύχια και με δόντια το ιερό δικαίωμα των δυνάμεων αποκατάστασης της τάξης να μη φέρουν διακριτικά κατά την άσκηση των καθηκόντων τους, αυτό που συνήθως συμβαίνει είναι ότι οι άντρες των ΥΜΕΤ, ΔΕΛΤΑ, ΔΙΑΣ και λοιπών αρκτικόλεξων μπορούν να ξεδίνουν ανενόχλητοι επί δικαίων και αδίκων διαδηλωτών, εφόσον πρακτικά δεν μπορούν να αναγνωριστούν ώστε να τους καταλογιστούν τυχόν αξιόποινες πράξεις. Όσο λοιπόν αυτό το ζητηματάκι παραμένει άλυτο, και κάτι μου λέει ότι θα παραμένει για πολύ ακόμα, το να συζητάμε αν θα εφαρμόζεται η αυτόφωρη ή η τακτική διαδικασία μου φαίνεται κάπως άκαιρο. Με άλλα λόγια, πόσες φορές θυμάστε να κάθισε αστυνομικός στο σκαμνί επειδή επέδειξε υπερβάλλοντα ζήλο στη χρήση του ροπάλου ή των χημικών, είτε με τη μία είτε με την άλλη διαδικασία; (Στο σημείο αυτό να θυμίσουμε και ένα από τα πιο σύντομα ελληνικά ανέκδοτα: Ένορκη Διοικητική Εξέταση).

Το ερώτημα βέβαια μπορεί να τεθεί και από άλλη πλευρά: ποιος ακριβώς είναι ο σκοπός της προτεινόμενης από το υπουργείο ρύθμισης; Θέλω να πω, αν είχε διαπιστωθεί ότι γίνεται κατάχρηση του αυτοφώρου σε τέτοιες περιπτώσεις, ότι ας πούμε γίνονται κακόβουλες μηνύσεις ώστε να σέρνονται αθώοι αστυνομικοί στα δικαστήρια στα καλά του καθουμένου, πράγμα που έχει σαν αποτέλεσμα να αποσπώνται από την άσκηση των καθηκόντων τους ή να αυτοπεριορίζονται και να μην είναι αποτελεσματικοί, κάτι τέτοιο τέλος πάντων, τότε ενδεχομένως η προτεινόμενη ρύθμιση να είχε κάποια λογική. Ενδεχομένως.

Συνήθως, όταν θέλουμε να εξακριβώσουμε τον σκοπό του νομοθέτη, μπορούμε να εφαρμόσουμε μία από τις εξής δύο μεθόδους: είτε να μυρίσουμε τα νύχια μας (μέθοδος αρκετά δημοφιλής και διασκεδαστική, που όμως στερείται κάπως επιστημονικής βάσης), είτε να ρίξουμε μια ματιά στην αιτιολογική έκθεση που συνοδεύει κάθε νομοσχέδιο και η οποία, όπως λέει και το όνομά της, καλείται να μας διαφωτίσει (εμάς και τους βουλευτές που πρόκειται να ψηφίσουν τη διάταξη) σχετικά με το τι επιδιώκει ο νομοθέτης. Ψάχνουμε λοιπόν στο διαδίκτυο την αιτιολογική έκθεση του συγκεκριμένου νομοσχεδίου, εντοπίζουμε την παράγραφο που αναφέρεται στην επίμαχη ρύθμιση, και διαβάζουμε τα εξής:

Στο άρθρο 20 προβλέπεται η εξαίρεση εφαρµογής συγκεκριµένων διατάξεων του Κώδικα Ποινικής Δικονοµίας για τα αδικήµατα που διώκονται κατ' έγκληση και φέρεται ότι διαπράχθηκαν από αστυνοµικό, λιµενικό ή πυροσβεστικό υπάλληλο κατά την άσκηση των καθηκόντων τους και εξαιτίας αυτών.

Κι αυτό είναι όλο. Που σημαίνει ότι ο νομοθέτης μας αφήνει στο σκοτάδι σχετικά με το τι ακριβώς επιδιώκει με την προτεινόμενη ρύθμιση, και το μόνο στο οποίο μπορούμε να ελπίζουμε είναι να συζητηθεί το θέμα στη Βουλή, είτε στην αρμόδια επιτροπή είτε στην ολομέλεια, μπας και φωτιστούμε κάπως.

Συμπέρασμα; Αβέβαιο. Θεωρητικά μιλώντας, κάθε διάταξη που εισάγεται σε νομοσχέδιο θα πρέπει να έχει κάποιον συγκεκριµένο σκοπό και ο σκοπός αυτός θα πρέπει να είναι διαφανής. Στην προκειμένη περίπτωση κάτι τέτοιο δεν ισχύει, με αποτέλεσμα ο καθένας να μπορεί να βάλει με το μυαλό του διάφορα. Οπότε, αν μεν η ρύθμιση αυτή πρόκειται να αντιμετωπίσει κάποιο υπαρκτό πρόβλημα, περιμένω με μεγάλη περιέργεια να μάθω ποιο είναι αυτό -και στο μεταξύ αναρωτιέμαι γιατί μας το κρατάνε μυστικό και δεν το γράφουν στην αιτιολογική έκθεση. Αν πάλι όχι, τότε το λιγότερο που μπορεί να πει κανείς είναι ότι στέλνει λάθος μηνύματα στην κοινή γνώμη.

.

Δεσμεύσεις

Ανάμεσα στα άλλα λοιπόν που συμφωνήθηκαν στο χτεσινό Eurogroup περιλαμβάνεται και το εξής (αντιγράφω από το κείμενο της επίσημης ανακοίνωσης):

Finally, the Eurogroup in this context welcomes the intention of the Greek authorities to introduce over the next two months in the Greek legal framework a provision ensuring that priority is granted to debt servicing payments. This provision will be introduced in the Greek constitution as soon as possible.

Πρόχειρη μετάφραση:

Τέλος, σε αυτό το πλαίσιο, το Eurogroup καλοσωρίζει την πρόθεση των ελληνικών αρχών να εισάγουν στην ελληνική νομοθεσία διάταξη που θα εξασφαλίζει ότι δίνεται προτεραιότητα στις καταβολές για την εξυπηρέτηση του χρέους, μέσα στους επόμενους δύο μήνες. Η διάταξη αυτή θα ενσωματωθεί στο ελληνικό Σύνταγμα το συντομότερο δυνατόν.

Ας ξεκινήσουμε από το τέλος: πότε είναι αυτό το "συντομότερο δυνατόν"; Σύμφωνα με το ίδιο το Σύνταγμα, δεν επιτρέπεται αναθεώρηση πριν περάσει πενταετία από την περάτωση της προηγούμενης. Η τελευταία αναθεώρηση περατώθηκε με τη δημοσίευση του από 27-5-2008 σχετικού ψηφίσματος στο ΦΕΚ, η οποία έγινε στις 2-6-2008. Επομένως η επόμενη αναθεώρηση δεν μπορεί να γίνει πριν από τον Ιούνιο του 2013. Επίσης, η επόμενη αναθεώρηση δεν μπορεί να γίνει από την παρούσα βουλή, εφόσον το Σύνταγμα ρητά προβλέπει τη σχετική διαδικασία και ορίζει ότι μία βουλή αποφασίζει για την ανάγκη αναθεώρησης και τις αναθεωρητέες διατάξεις, και η επόμενη βουλή διεκπεραιώνει την αναθεώρηση καθεαυτή.

Στο χτεσινό Eurogroup η Ελλάδα εκπροσωπήθηκε από στελέχη της κυβέρνησης, τα οποία και δεσμεύτηκαν για την ενσωμάτωση της επίμαχης διάταξης στο Σύνταγμα το συντομότερο δυνατόν, όπως είδαμε. Το ίδιο το Σύνταγμα όμως προβλέπει ρητά ότι η διαδικασία αναθεώρησής του αποτελεί αρμοδιότητα της Βουλής και μόνον της Βουλής: ούτε η κυβέρνηση, ούτε ο πρωθυπουργός, ούτε κανένα άλλο θεσμικό ή μη θεσμικό όργανο έχει την αρμοδιότητα και τη συνταγματική νομιμοποίηση να προτείνει έστω την αναθεώρηση του Συντάγματος.

Στην προκειμένη λοιπόν περίπτωση η κυβέρνηση της χώρας υπόσχεται να ξεκινήσει μια διαδικασία την οποία:
α) Από συνταγματικής πλευράς δεν έχει την αρμοδιότητα να ξεκινήσει, για την ακρίβεια δεν εμπλέκεται καθόλου και σε κανένα στάδιο της διαδικασίας. Κανονικά στο σημείο αυτό έπρεπε να σταματάει κάθε σχετική συζήτηση, όμως ας προχωρήσουμε και παρακάτω.
β) Από χρονικής πλευράς και με βάση τις προγραμματικές της δηλώσεις, δεν προλαβαίνει να την ξεκινήσει ακόμη και αν είχε τη θεσμική νομιμοποίηση να το κάνει. Θεωρητικά, μετά την ολοκλήρωση του PSI και την υπογραφή της δανειακής σύμβασης η κυβέρνηση θα έχει ολοκληρώσει το έργο της και έχει υποσχεθεί να οδηγήσει τη χώρα σε εκλογές.
γ) Από πολιτικής πλευράς, τα πράγματα είναι ακόμη πιο θολά. Η διαδικασία αναθεώρησης του Συντάγματος απαιτεί στη μία τουλάχιστον από τις σχετικές ψηφοφορίες πλειοψηφία τριών πέμπτων του όλου αριθμού των μελών της Βουλής, δηλαδή 180 βουλευτών. Δεν είναι καθόλου δεδομένο ότι η πλειοψηφία αυτή υπάρχει στην παρούσα Βουλή, πόσο μάλλον στην επόμενη που θα προκύψει μετά από τις εκλογές, όποτε κι αν γίνουν αυτές.

Εν τέλει δηλαδή, στο όνομα τίνος ανέλαβαν αυτή τη δέσμευση χτες ο Παπαδήμος και ο Βενιζέλος; Έστω και αν θεωρήσουμε ότι η δέσμευση έχει αποκλειστικά πολιτικό και όχι θεσμικό χαρακτήρα, ποιον ακριβώς αφορά; Τα δύο κόμματα που στηρίζουν την παρούσα κυβέρνηση; Πότε αποφάσισαν οι σημερινοί έστω βουλευτές των δύο αυτών κομμάτων ότι επιθυμούν να δεσμευτούν πολιτικά για την ενσωμάτωση αυτής της διάταξης στο ελληνικό Σύνταγμα; Και πού; Έγινε σχετική συζήτηση στη Βουλή και δεν το πήραμε είδηση; Στις κοινοβουλευτικές ομάδες μήπως; Στα όργανα των κομμάτων; Πού; Πότε; Ποιος έδωσε στον σημερινό πρωθυπουργό και τον σημερινό υπουργό των οικονομικών την εξουσία να υπόσχονται αποφάσεις του επόμενου και του μεθεπόμενου κοινοβουλίου, να προεξοφλούν τον συσχετισμό πολιτικών δυνάμεων που θα προκύψει μετά από τις δύο επόμενες εκλογικές αναμετρήσεις; Ποιος τους επιτρέπει να γράφουν στα παλιά τους τα παπούτσια την αρχή της λαϊκής κυριαρχίας και να υπόσχονται την αναθεώρηση του καταστατικού χάρτη της Πολιτείας, διαδικασία που με βάση κάθε μα κάθε δίκαιο του πλανήτη αποτελεί αποκλειστικά εσωτερικό θέμα του κυρίαρχου κράτους που λέγεται Ελλάδα;

Και για να συνοψίσουμε τα ερωτήματα σε ένα: εξακολουθούμε να ζούμε σε συντεταγμένη Πολιτεία;

.

Μεταξύ τύπου και ουσίας

Οι σαρανταπέντε βουλευτές των τριών κομμάτων του κυβερνητικού (ο-θεός-να-τον-κάνει) συνασπισμού που διαγράφηκαν μετά την ψηφοφορία της Κυριακής πρέπει να αποτελούν, αν όχι παγκόσμιο, σίγουρα ευρωπαϊκό ρεκόρ, τόσο σαν απόλυτος αριθμός όσο και σαν ποσοστό (οι διαγραφέντες φτάνουν το 15 % του συνόλου). Κι όμως, το θέμα φαίνεται να μας απασχολεί μόνο σε σχέση με το εσωκομματικό και παραπολιτικό παρολί, κι όχι στην ουσία του.

Ποια πιστεύω ότι είναι η ουσία του, θα το συζητήσουμε πιο κάτω. Για την ώρα, ας πούμε δυο λογάκια περί κομματικής πειθαρχίας. Κάπου έχω διαβάσει (εδώ για την ακρίβεια) ότι οι βουλευτές έχουν λέει απεριόριστο το δικαίωμα της γνώμης και ψήφου κατά συνείδηση. Έχει προταθεί ο αντίλογος ότι, ναι βρε αδερφέ, ισχύει αυτό, αλλά απ' την άλλη σε τόσο καίρια ζητήματα και σε τόσο αποφασιστικές ψηφοφορίες, αν κάποιος ξεφύγει από την κομματική γραμμή, λογικό είναι -λέει- να θεωρείται ότι έθεσε εαυτόν εκτός κινήματος, που λέγαμε παλιά. Ο αντίλογος στον αντίλογο, πάλι, λέει ότι αν υπάρχει κάποια σοβαρή πολιτική διαφοροποίηση, σε τέτοια καίρια ζητήματα θα προκύψει και σε τέτοιες κρίσιμες ψηφοφορίες θα καταγραφεί. Πού θα καταγραφεί δηλαδή, στη συζήτηση του νομοσχεδίου για την προστασία της ρέγγας; Και ότι, εν πάση περιπτώσει, αυτό το χούι των πολιτικών αρχηγών να στέλνουν την επιστολή διαγραφής των διαφωνούντων στο προεδρείο της Βουλής πριν καν προλάβουν να καταμετρηθούν οι ψήφοι, πολύ δημοκρατικό δεν το λες.

Όπως και νά 'χει το θέμα, είτε λόγω κομματικής απειθαρχίας είτε λόγω οικειοθελούς αποχωρήσεως, αυτή τη στιγμή το κοινοβούλιό μας διαθέτει 63 ανεξάρτητους βουλευτές (μετράω και ΔΗΜΑΡ-ΔΗΣΥ, που τυπικά θεωρούνται ανεξάρτητοι). Που σημαίνει, κάτι παραπάνω από ένας-στους-πέντε. Και διατυπώνω ειλικρινά την απορία μου: ποιον ακριβώς εκπροσωπούν όλοι αυτοί;

Από συνταγματικής άποψης βέβαια τα πράγματα είναι ξεκάθαρα, οι βουλευτές αντιπροσωπεύουν το Έθνος, λέει, και τα σκυλιά δεμένα. Από πολιτικής άποψης, πάλι, όχι και τόσο. Διότι οι βουλευτές αυτοί δεν εκλέγηκαν ως ανεξάρτητοι· εκλέγηκαν ως εκφραστές της πολιτικής των κομμάτων, των οποίων ήταν μέλη κατά τις εκλογές του 2009. Από τις εκλογές του 2009 βέβαια έχουν περάσει δυόμισι χρόνια, οι πολιτικές των κομμάτων έχουν αλλάξει άρδην, και οι σήμερα ανεξάρτητοι βουλευτές έχουν διαφοροποιηθεί από τις καινούργιες πολιτικές των παλιών τους κομμάτων σε διαφορετικό χρόνο ο καθένας, έτσι ώστε να δημιουργείται ένας αχταρμάς που καθιστά την ερμηνεία της λαϊκής βούλησης και την οριοθέτηση της λαϊκής εντολής περισσότερο ακαδημαϊκή άσκηση, παρά κανονική πολιτική ερμηνεία.

Για παράδειγμα: ποιον εκπροσωπεί σήμερα στο κοινοβούλιο η Λούκα Κατσέλη; Ξεκίνησε βουλευτής (και υπουργός) του ΠΑΣΟΚ, διαγράφηκε πρώτη φορά, ξαναεντάχτηκε, ξαναδιαγράφηκε δεύτερη φορά. Εκπροσωπεί το βαθύ ΠΑΣΟΚ; Το ρηχό ΠΑΣΟΚ; Το εκσυγχρονιστικό ρεύμα; Το πατριωτικό; Το κοψοχέρικο ΠΑΣΟΚ μήπως; Ποιον εκπροσωπεί ο Κώστας Κιλτίδης, ο οποίος μέσα σε δυόμισι χρόνια έχει προλάβει να αλλάξει τρία κόμματα; Ποιον εκπροσωπούν όσοι από τους διαγραφέντες της Κυριακής εκφράζουν την άποψη ότι "μπορεί να μας διαγράψανε, αλλά η καρδιά μας παραμένει στο ΠΑΣΟΚ/στη ΝΔ";

Το μηντιακό κατεστημένο προσπαθεί βέβαια με νύχια και με δόντια να περάσει στην κοινή γνώμη την αντίληψη ότι οι κάθετες γραμμές που έτεμναν μέχρι πρότινος το πολιτικό σύστημα έχουν ξεθωριάσει, ότι τώρα πια η γραμμή είναι μία και τέμνει οριζόντια: από τη μια αυτοί που παλεύουν για τη σωτηρία της χώρας, με αίσθημα ευθύνης και μη λογαριάζοντας το προσωπικό πολιτικό κόστος, κι από την άλλη οι ανεύθυνοι, το κόμμα της δραχμής και της χρεωκοπίας. Εγώ πάλι λέω ότι αυτό το παραμύθι πρέπει να τελειώνει. Ότι η χρεωκοπία της χώρας είναι ουσιαστικά συντελεσμένη, και το ζητούμενο εδώ και κάμποσο καιρό ήταν -και συνεχίζει να είναι- η τεχνική διαχείρισής της, οπότε αυτοί που βαυκαλίζονται ότι έχουν πάρει εργολαβία τη σωτηρία της πατρίδος καλά θα έκαναν να μην ξανοίγονται τόσο πολύ και να γίνουν κατά τι πιο μετριοπαθείς. Άσε που το δήθεν επιχείρημα έχει ξεφτιλιστεί από την ίδια την πραγματικότητα, Δευτέρα-Τετάρτη-Παρασκευή η Λούκα Κατσέλη είναι από τη μεριά της ευθύνης, Τρίτη-Πέμπτη-Σάββατο από τη μεριά της ανευθυνότητας, το δε ΛάΟΣ αλλάζει βδομάδα παρά βδομάδα, ε, κάντε μας τη χάρη. (Και με την ευκαιρία: αυτό το κλισέ με τον "κύκλο της μεταπολίτευσης", που τον κλείνουμε τρεις φορές το χρόνο κι όλο ανοιχτός βρίσκεται, μήπως πρέπει κι αυτό να τελειώνει;)

Το αν είναι τώρα κατάλληλη η στιγμή να γίνουν εκλογές είναι κάτι συζητήσιμο, και δέχομαι καλόπιστα ότι πολλοί από αυτούς που απαντούν "όχι" στο ερώτημα έχουν επιχειρήματα που δεν πρέπει να αγνοούνται. Μέχρι εκεί όμως. Διότι απ' την άλλη πλευρά, αν δεχτούμε ότι το Σύνταγμα της χώρας είναι ένα κείμενο με ουσία, ένα κείμενο που ορίζει το δέον γενέσθαι στα πλαίσια της δημοκρατικής λειτουργίας, και που εν πάση περιπτώσει δεν κινείται σε κάποια σφαίρα του ιδεατού, έξω και πάνω από την πολιτική πραγματικότητα της χώρας, τότε θα πρέπει επίσης να δεχτούμε ότι αυτό που ζούμε σήμερα, αυτό το κοινοβούλιο που έχουμε σήμερα, αυτή η κυβέρνηση που έχουμε σήμερα, με τον τύπο του Συντάγματος μπορεί να συμμορφώνονται, με την ουσία όμως όχι και τόσο.

Δεν λέω, σπουδαίος στόχος η σωτηρία της χώρας (η σωτηρία της ψυχής επίσης), αξίζει σχεδόν κάθε θυσία. Σχεδόν. Η μία θυσία που σίγουρα δεν αξίζει είναι η θυσία της δημοκρατίας, η μετατροπή της δημοκρατίας σε οπερέτα, κατά τη διάρκεια της οποίας οι εκλεγμένοι εκπρόσωποι του λαού θα αλλάζουν κοστούμια και χρώματα κάθε τρεις και πέντε. Και όσο αναγκαίο είναι να έχουμε μεθαύριο πετρέλαιο, φυσικό αέριο και γάλα εβαπορέ για τα παιδιά μας (που, είτε μας αρέσει είτε όχι, δεν εξαρτάται πια και τόσο από εμάς), άλλο τόσο αναγκαίο είναι να έχουμε και Δημοκρατία. Κι αυτό, ναι, εξαρτάται ακόμα από εμάς.

.

Οι δύο πραγματικότητες

Όσον αφορά τα γεγονότα που διαδραματίστηκαν στο κέντρο της Αθήνας την Κυριακή υπάρχουν δύο πραγματικότητες. Η μία είναι η πραγματική πραγματικότητα, αυτή που ζήσαμε όλοι εμείς που ήμασταν στους δρόμους, που είδαμε με τα ίδια μας τα μάτια. Σε αυτήν την πραγματική πραγματικότητα, γύρω στις 6 το απόγευμα της Κυριακής η Σταδίου ήταν γεμάτη κόσμο από πάνω μέχρι κάτω, το ίδιο και η Πανεπιστημίου, το ίδιο και όλοι οι κάθετοι μεταξύ Πανεπιστημίου και Ακαδημίας, το ίδιο και τα πέριξ της Ομόνοιας. Μέχρι εκεί είδα εγώ. Από μαρτυρίες άλλων, την ίδια ώρα ήταν επίσης γεμάτη η Μητροπόλεως από πάνω μέχρι κάτω, η Φιλελλήλων, η Αμαλίας μέχρι τουλάχιστον τις Στήλες του Ολυμπίου Διός, ένα μέρος της Ακαδημίας. Βάλε αυτήν την εικόνα στο μυαλό σου και προσπάθησε να τη μεταφράσεις σε αριθμούς. Με τους μετριοπαθέστερους των υπολογισμών, μιλάμε οπωσδήποτε για εξαψήφιο αριθμό ανθρώπων. Δηλώνω ανίκανος να κάνω μια υπεύθυνη, έστω και κατά προσέγγιση εκτίμηση, αλλά αν μου βάλεις το μαχαίρι στο λαιμό, αν επιμένεις ντε και σώνει να σου πω ένα νούμερο, θα πω κάτι κοντά στις 300.000 (κι αν πέφτω έξω, θα είναι μάλλον προς τα κάτω).

Αυτά, στην πραγματική πραγματικότητα. Υπάρχει όμως και η εικονική πραγματικότητα των ΜΜΕ. Υπάρχει για παράδειγμα το ρεπορτάζ στο χτεσινό φύλλο των Νέων. Στο οποίο διαβάζουμε ότι "τουλάχιστον τριάντα χιλιάδες πολίτες, σύμφωνα με τις επίσημες εκτιμήσεις της Αστυνομίας" βρέθηκαν στην Πλατεία Συντάγματος, απ' όπου -μετά από "εκκαθαριστική επιχείρηση" των αστυνομικών δυνάμεων- "υποχώρησαν" και σκορπίστηκαν στους κεντρικούς δρόμους της Αθήνας. Στην εικονική πραγματικότητα του ρεπορτάζ, οι χιλιάδες διαδηλωτές που δεν έφτασαν ποτέ στην Πλατεία Συντάγματος, που εμποδίστηκαν να φτάσουν στην Πλατεία Συντάγματος από τον χημικό πόλεμο που εξαπέλυσε εναντίον τους η Αστυνομία, δεν υπήρξαν ποτέ. Όπως δεν έφτασαν στην πλατεία, έτσι δεν χώρεσαν και στο ρεπορτάζ. Την ίδια ώρα που μέσα στη Βουλή ψηφιζόταν το PSI των ομολόγων, στα γραφεία της σύνταξης των Νέων οι ρεπόρτερ της εφημερίδας εφάρμοζαν το δικό τους PSI, κουρεύοντας τον αριθμό των διαδηλωτών κατά τουλάχιστον (εντελώς τουλάχιστον) 70 %. Θα σας εξαφανίσωμεν, όπως είχε πει και ο Κωνσταντάρας-Μαυρογυαλούρος στο "Υπάρχει και φιλότιμο". Και μας εξαφάνισαν.

Δεν λέω, είδηση είναι και οι σπασμένες βιτρίνες και τα καμμένα μαγαζιά. Αλλά είδηση είναι και η παρουσία τόσων χιλιάδων ανθρώπων στο δρόμο. Τόσων χιλιάδων ανθρώπων που προσπέρασαν την εκστρατεία ψυχολογικού πολέμου των προηγούμενων ημερών, ενορχηστρωμένη και εκτελεσμένη από έγκριτους αρθρογράφους μέχρι τον ίδιο τον πρωθυπουργό, που δεν έπαψαν να μας τονίζουν ότι η εναλλακτική του PSI, του νέου μνημονίου, της νέας δανειακής σύμβασης είναι -ούτε λίγο ούτε πολύ- οι εφτά πληγές του Φαραώ που θα πέσουν πάνω στα κεφάλια μας. Μπορεί να είμαστε όλοι ηλίθιοι, εγκάθετοι, νοσταλγοί του κόμματος της δραχμής, βολεμένοι του φαύλου συστήματος που δεν θέλουμε να χάσουμε τα αθέμιτα προνόμιά μας. Ό,τι και να είμαστε, όμως, ήμασταν δεκάδες χιλιάδες και ήμασταν εκεί, και η παρουσία μας από μόνη της αποτελεί ένα πολιτικό γεγονός που θα έπρεπε στοιχειωδώς να αναλυθεί, και πάντως οπωσδήποτε να καταγραφεί στα πλαίσια ενός ρεπορτάζ που θα ήταν πραγματικό ρεπορτάζ, και όχι ημιεπίσημο ανακοινωθέν της ΓΑΔΑ. Τι είδους δημοσιογραφία είναι αυτή που εξαφανίζει τόσυς ανθρώπους από την εικόνα, ποια πραγματικότητα σκιαγραφεί, τι ενημέρωση προσφέρει; Τι θα καταλάβει ο αναγνώστης των Νέων που μένει π.χ. στην Τρίπολη, που δεν ήταν στους δρόμους την Κυριακή και διάβασε την εφημερίδα του τη Δευτέρα για να μάθει τι έγινε;

Ρητορικά τα ερωτήματα; Δεν θα τό 'λεγα. Μπορεί εμείς να γράφουμε στα μπλογκ, στο τουίτερ και στα λοιπά σόσιαλ-μύδια και να νομίζουμε ότι κάτι κάνουμε, δημοσιογραφία των πολιτών κι έτσι, αλλά ας είμαστε ειλικρινείς, δεν διαμορφώνουμε εμείς την κοινή γνώμη, οι εφημερίδες και τα κανάλια τη διαμορφώνουν. Για την ώρα, έστω, στην Ελλάδα, έστω. Αλλά επ' αυτού μιλάμε. Και είναι πια ξεκάθαρο ότι τη διαμορφώνουν με όρους embedded journalism και information warfare, σε βαθμό αηδίας πλέον, σε βαθμό που οι λέξεις "δημοσιογραφία" και "ενημέρωση" χάνουν το νόημά τους και ξεφτιλίζονται. Πρόκειται για στυγνή, ατόφια, εξώφθαλμη προπαγάνδα. Ας πούμε λοιπόν τα πράγματα με τ' όνομά τους: στο information warfare που ξεκίνησαν, αυτοί είναι ο εχθρός.



ΥΓ: Να είσαι φερέφωνο με υπογραφή, εκπομπή στην τηλεόραση, μόνιμη επιφυλλίδα και μεγάλο κασέ, το καταλαβαίνω. Δεν το επικροτώ, αλλά το καταλαβαίνω. Να είσαι φερέφωνο των 700, 800, άντε 1.000 ευρώ με μπλοκάκι, όχι, αυτό δεν το καταλαβαίνω. Κι αν αύριο ο μύλος που ταΐζεις με τα ξεφτιλισμένα ρεπορτάζ που κάνεις αρχίσει να αλέθει κι εσένα, από μένα συμπαράσταση μην περιμένεις. Όλα δανεικά είναι.

.

Combat tactics

Γύρω στις 6 το απόγευμα είμαστε στη Σταδίου, στο ύψος της Παλαιάς Βουλής, κι έχουμε φρακάρει όταν πέφτουν τα (πρώτα;) δακρυγόνα. Είναι αδύνατον να σταθείς, βγαίνουμε στην Αμερικής και από εκεί στην Πανεπιστημίου, εδώ ο αέρας είναι πιο καθαρός. Στεκόμαστε στη διασταύρωση και περιμένουμε, θέλουμε να προχωρήσουμε προς την πλατεία, αλλά μπροστά μας, στο ύψος της Βουκουρεστίου, βλέπουμε φωτιές.

******

Ο κόσμος στο δρόμο δεν είναι τίποτα μπαρουτοκαπνισμένοι διαδηλωτές με ντοκτορά στην επαναστατική γυμναστική. Υπάρχουν κάποια μπλοκ με πανώ και πλακάτ, αλλά η πλειοψηφία είναι μικρές-μεγάλες παρέες αποτελούμενες από νέα παιδιά με φόρμες, κοπελίτσες με σινιέ ρουχαλάκια κι αυτές τις μπότες τις εσκιμώικες που είναι της μόδας, μεσήλικες με σουλούπι υπαλλήλου τραπέζης ή βοηθού λογιστή. Οι πιο πολλοί δεν έχουν άλλη προφύλαξη πέρα από κάτι μάσκες χειρουργείου, κασκόλ και φουλάρια -αστεία πράγματα μπροστά στο χημικό νέφος. Κάπου στα μετόπισθεν βρίσκεται το μπλοκ του ΠΑΜΕ, εντυπωσιακό σε όγκο και παλμό, αλλά για την ώρα αθέατο.

******

Θέλουμε να φτάσουμε στην πλατεία, για εκεί ξεκινήσαμε και εκεί θέλουμε να πάμε, δεν έχουμε σκοπό να φύγουμε έτσι. Αλλά δεν είναι κι εύκολο. Με ψεκασμούς ανά τακτά διαστήματα, η αστυνομία σπρώχνει τον κόσμο λίγο-λίγο προς τα πίσω, Ομήρου, Σίνα, Προπύλαια. Οι ψυχραιμότεροι προσπαθούν να αποτρέψουν την άτακτη υποχώρηση με τρεχαλητά, δεν είναι θέμα τακτικής, είναι θέμα επιβίωσης, αν όλος αυτός ο κόσμος αρχίσει να τρέχει πανικόβλητος θα ποδοπατηθούν άνθρωποι. Στο μεταξύ έχουν αρχίσει να ανάβουν οι φωτιές, μερικές είναι αθώες, τις άναψαν στα καλαθάκια των σκουπιδιών που κρέμονται απ' τους στύλους για να διώξουν την αποφορά των χημικών, αλλά ήταν να μη γίνει αρχή. Έξω απ' τα Στάρμπακς της Κοραή ήδη καίει μια μεγάλη πυρά, "τι καίνε ρε γαμώτο;", "καρέκλες" μου λέει ένας που περνάει από δίπλα. Καρέκλες; Πέφτουν μολότοφ και κρότου λάμψης. Πηγαινοερχόμαστε από Πανεπιστημίου σε Σταδίου και πάλι πίσω αποφεύγοντας τα στενά, η προώθηση προς το Σύνταγμα φαίνεται αδύνατη.

******

Εκ των υστέρων, ενώνεις τις τελίτσες και καταλαβαίνεις. Η τακτική της αστυνομίας ήταν απλούστατη: απέκλεισαν την είσοδο στην πλατεία σε όσους κινούνταν σε Σταδίου και Πανεπιστημίου ορθώνοντας ένα τείχος από χημικά, και μετά εξαπέλυσαν έναν πόλεμο φθοράς του εχθρού, απωθώντας το πλήθος όλο και πιο πίσω και κάνοντας σαφές ότι, αν θες να φτάσεις στην πλατεία, πρέπει να είσαι αποφασισμένος να δώσεις μάχη κανονική. Ο κόσμος όμως δεν είχε κατέβει να πολεμήσει, είχε κατέβει να διαδηλώσει. Όταν απελπίστηκε, όταν μετά από ώρες πολλές άρχισε να εγκαταλείπει σιγά-σιγά την προσπάθεια, η ένδοξη αστυνομία μας έκανε μια έφοδο και καθάρισε και την πλατεία.

******

Στο μεταξύ βέβαια είχαν αναλάβει δράση τα καλόπαιδα που έρχονται για να πολεμήσουν, που κουβαλάνε την τελευταία λέξη της μόδας σε αντιασφυξιογόνες μάσκες, ρόπαλα που θα τα ζήλευε ο Κόναν ο βάρβαρος και κάτι ωραία σακίδια που κουδουνίζουν, γκλαν-γκλαν. Αρχίζουν και κοπανάνε: τραπεζικά καταστήματα και "αγοράζω χρυσό-κοσμήματα" γίνονται οι πρώτοι στόχοι. Δεν είναι να απορεί κανείς που ο υπόλοιπος κόσμος δεν αποδοκιμάζει, αντιθέτως, πολλοί χειροκροτούν και ζητωκραυγάζουν. Μετά τον ψεκασμό βλέπεις τα πράγματα αλλιώς, ο εχθρός του εχθρού σου γίνεται φίλος, κι ας μην είναι.

******

Λίγη σημασία έχει αν κάποιοι από αυτούς που τα σπάνε είναι προβοκάτορες της αστυνομίας, πράγμα που δύσκολα θα καταφέρει ποτέ κανείς να αποδείξει. Λίγη σημασία έχει, διότι είναι η ίδια η αστυνομία που λειτουργεί σαν προβοκάτορας, είναι η ίδια η αστυνομία που επιλέγει ποιον αντίπαλο θέλει στο γήπεδο, είναι η ίδια η αστυνομία που κάνει τον άμαχο πληθυσμό συμπαραστάτη και εμψυχωτή του κάθε βλαμμένου με μολότοφ και λοστάρι που κοπανάει μια βιτρίνα. Τα καμμένα καταστήματα, οι σπασμένες βιτρίνες και οι κατεστραμμένοι κινηματογράφοι αποτελούν μέρος του στρατηγικού σχεδιασμού της αστυνομίας, θεμιτές παράπλευρες απώλειες προκειμένου να επιτευχθεί ο αντικειμενικός σκοπός, που είναι να τρομοκρατήσουν τον κόσμο: εδώ και τώρα, αλλά και προληπτικά για το μέλλον. Αδειάστε τους δρόμους, αφήστε μας να χορεύουμε το ταγκό της καταστροφής με τους βάνδαλους, καθήστε τρομαγμένοι μπροστά στην οθόνη. Το δικαίωμα του συνέρχεσθαι είναι κατοχυρωμένο, αλλά εμείς θα σε κάνουμε να μη θέλεις να το ασκήσεις -εκτός κι αν είσαι διατεθειμένος να ξερνάς χημικά, να ρισκάρεις τη σωματική σου ακεραιότητα μέσα σε φλόγες και ιπτάμενες πέτρες. Μείνε φιλήσυχος νοικοκύρης του καναπέ ή γίνε αντάρτης των πόλεων -μέση λύση δεν υπάρχει, δεν αφήνουμε εμείς να υπάρξει.

******

...Ψάχνω να βρω ένα καλό κλείσιμο για το κείμενο αλλά δεν βρίσκω. Δεν έχει σημασία. Διάβασε αυτό, αυτό κι αυτό. Δες και αυτά. Αν ήσουν εκεί, τα ξέρεις. Αν όχι, ευκαιρία να τα μάθεις. Κι από 'κει και πέρα, κάνε ό,τι καταλαβαίνεις.

.

Τσιγκολελέτα

Απαντώντας σε σχετικές ρωτήσεις πριν από λίγη ώρα ο κυβερνητικός εκπρόσωπος κ. Π. Καψής σημείωσε πως «εφ΄όσον υπάρξει συμφωνία των κοινωνικών εταίρων θα τη δούμε και θα αποτελέσει βασική παράμετρο για την θέση που θα λάβει στη συνέχεια η κυβέρνηση». Τάδε έφη ο κυβερνητικός απρόσωπος τη Δευτέρα.

Η κυβέρνηση θα σεβαστεί τις αποφάσεις των κοινωνικών εταίρων, υπογράμμισε ο υπουργός Εργασίας Γ.Κουτρουμάνης την Παρασκευή.

Υπογράμμισε ότι συζητήθηκαν όλα τα θέματα, ενώ αναφερόμενος στο ζήτημα των μισθών του ιδιωτικού τομέα, είπε ότι το μείζον ζήτημα είναι η ανταγωνιστικότητα. Σε ορισμένους κλάδους μπορεί η ενίσχυση της ανταγωνιστικότητας να περνά και μέσα από μειώσεις μισθών και σε άλλους όχι. «Σε άλλες περιπτώσεις η ενίσχυση της ανταγωνιστικότητας μπορεί να συνδέεται με την εργασιακή ειρήνη», ανέφερε ο υπουργός Επικρατείας επισημαίνοντας ότι το όλο θέμα είναι ζήτημα των κοινωνικών εταίρων. Την Πέμπτη.

Αυτή είναι η κυβέρνηση του σοβαρού και τεχνοκράτη πρωθυπουργού, που λέει τα πράγματα σταράτα και με το όνομά τους αποφεύγοντας τις ασάφειες και τα ήξεις αφίξεις. Τη Δευτέρα σου λέει "ας αποφασίσουν οι κοινωνικοί εταίροι, κι αν η απόφαση μας αρέσει θα τη σεβαστούμε, αν πάλι δεν μας αρέσει θα κάνουμε ό,τι γουστάρουμε". Την Παρασκευή σου λέει "ας αποφασίσουν οι κοινωνικοί εταίροι κι εμείς θα σεβαστούμε την απόφασή τους". Και κάπου ενδιάμεσα, σου πετάει και κάτι φιλοσοφικά περί εργασιακής ειρήνης, του τύπου τρία πουλάκια κάθονται, που πρέπει να τα μελετήσουν μια ντουζίνα οιωνοσκόποι προκειμένου να καταλήξουν στο ότι η κυβέρνηση τελικά δεν δεσμεύεται για τίποτα, ακόμα κι όταν δεσμεύεται.

Και παράλληλα αφήνει να σέρνεται και μια φημολογία περί έκδοσης πράξης νομοθετικού περιεχομένου (εδώ η τεχνοκρατική αντίληψη κάνει ένα άλμα στο χρόνο και συναντά τη λογική των μεταξικών αναγκαστικών νόμων), διότι εν πάση περιπτώσει καλός είναι ο κοινωνικός διάλογος και οι συλλογικές διαπραγματεύσεις, τις προστατεύει και το Σύνταγμα, αλλά να μην ξεχνιόμαστε, η μόνη κόκκινη γραμμή είναι η σωτηρία της χώρας, στο όνομα της οποίας η κυβέρνηση του τεχνοκράτη πρωθυπουργού δεν έχει κανένα πρόβλημα να χορεύει θεσμική τσιγκολελέτα αφήνοντας (κατά το δημοσιογραφικό κλισέ) όλα τα ενδεχόμενα ανοιχτά.

Αυτή είναι η σύγχρονη, τεχνοκρατική πολιτική πρακτική, που θα μας απομακρύνει από τις στρεβλώσεις του παρελθόντος και θα οδηγήσει επιτέλους τη χώρα μας σε ασφαλή νέρα και απάνεμα λιμάνια. Αμήν.


.