Φλωρίδη αντίλογος

(προσοχή, ακολουθεί σεντόνι. Proceed at own risk).


Ο κ. Φλωρίδης υποστήριξε στην ουσία ότι "η απόφαση για την απονομή ή μη της ιθαγένειας ανήκει στον σκληρό πυρήνα της κρατικής κυριαρχίας ως διοικητική πράξη. Επομένως, ως τέτοια, μπορεί να κρατήσει για τον εαυτό της το ανέλεγκτο".

Πρόσθεσε δε ότι "το κράτος δεν μπορεί να πει ενώπιον του δικαστηρίου γιατί δεν το κάνει", γιατί δεν χορηγεί δηλαδή την ιθαγένεια, διότι "εδώ έχουμε να κάνουμε με βασικά ζητήματα που αφορούν την υπόσταση ενός κράτους, με την έννοια του κράτους-έθνους".

Αυτά είπε ο κ. Φλωρίδης (τα είπε όντως) σε συνεδρίαση της Επιτροπής Θεσμών και Διαφάνειας της Βουλής, ενώπιον του Συνηγόρου του Πολίτη, υποστηρίζοντας (αν πιστέψουμε το ρεπορτάζ) ότι δεν θα πρέπει να απαιτείται αιτιολόγηση των διοικητικών πράξεων που θα αρνούνται την απονομή ιθαγένειας σε μετανάστες. Και, πάντα σύμφωνα με το ρεπορτάζ, έσπευσε να συνταχθεί με την άποψή του ο πρώην ΥΠΕΣ Προκόπης Παυλόπουλος, ο οποίος λέει "τάχθηκε σαφέστατα κατά της πλήρους αιτιολόγησης των διοικητικών πράξεων".

Και να που ώρες-ώρες η επικαιρότητα μας αναγκάζει να ανατρέξουμε στα παλιά μας συγγράμματα της Νομικής Σχολής. Ανοίγω λοιπόν το σκονισμένο βιβλίο του καθηγητή Δαγτόγλου, "Γενικό Διοικητικό Δίκαιο", και διαβάζω: "Η υποχρέωση προς αιτιολογία των ατομικών διοικητικών πράξεων δεν αναγράφεται ως γενικός κανόνας σε κανένα ελληνικό νομοθετικό κείμενο, προκύπτει όμως αφενός από διάφορες ειδικές νομοθετικές ρυθμίσεις, αλλά προπάντων από την συνταγματική επιταγή της έννομης προστασίας του ατόμου ενώπιον των δικαστηρίων και ιδίως της συνταγματικής κατοχυρώσεως της αιτήσεως ακυρώσεως των εκτελεστών πράξεων των διοικητικών αρχών ενώπιον του Συμβουλίου της Επικρατείας. Η αιτιολογία είναι απαραίτητη για την αποδοτική άσκηση του δικαστικού ελέγχου" (έμφαση δική μου).

Αυτά έγραφε ο καθηγητής Δαγτόγλου ήδη το μακρινό έτος 1992 (ίσως και από το 1977, εγώ έχω την τρίτη έκδοση του βιβλίου). Στο μεταξύ, από το 1999 τέθηκε σε ισχύ και ο Κώδικας Διοικητικής Διαδικασίας, ο οποίος στο άρθρο 17 ορίζει ρητά ότι η ατομική διοικητική πράξη πρέπει να περιέχει αιτιολογία, η οποία με τη σειρά της πρέπει να είναι σαφής, ειδική, επαρκής και να προκύπτει από τα στοιχεία του φακέλλου. Άρα λοιπόν ο κανόνας της αιτιολόγησης των (ατομικών) διοικητικών πράξεων τώρα πια αναγράφεται και σε ελληνικό νομοθετικό κείμενο, το οποίο στην ουσία απλώς ευθυγραμμίζεται όχι μόνο με τις απόψεις της θεωρίας, αλλά και της νομολογίας του Συμβουλίου της Επικρατείας από τη δεκαετία του '60 και δώθε.

Κανόνας που άλλωστε ανάγεται σε θεμελιώδεις αρχές του κράτους δικαίου, και ειλικρινά δεν καταλαβαίνω γιατί η χρηστή Διοίκηση θα αξίωνε για τον εαυτό της το δικαίωμα να εκδίδει αποφάσεις χωρίς αιτιολόγηση, ιδίως σε μια εποχή που όλες οι πολιτικές παρατάξεις της χώρας ανάβουν λαμπάδες στην Αγία Διαφάνεια.

Ο κ. Φλωρίδης φέρνει σαν επιχείρημα την άποψη ότι η απονομή (ή μη) της ιθαγένειας ανήκει στον σκληρό πυρήνα της κρατικής κυριαρχίας. Συζητήσιμη άποψη, θα έλεγα. Προσωπικά δυσκολεύομαι να κατανοήσω πώς μια ατομική διοικητική πράξη μπορεί να ανήκει στον σκληρό πυρήνα της κρατικής κυριαρχίας, εδώ δεν συζητάμε ούτε για παραχώρηση εδαφών της ελληνικής επικράτειας ούτε για παραχώρηση εξουσιών σε κάποιο ξένο σώμα. Ναι, θα αντιτείνουν οι ανησυχούντες, αλλά συζητάμε για αλλοίωση της εθνικής ταυτότητας, θέμα που -όπως το έθεσε ο κ. Φλωρίδης- "αφορά την υπόσταση ενός κράτους, με την έννοια του κράτους-έθνους".

Το επιχείρημα μου φαίνεται έωλο: θα μπορούσε ίσως να υποστηριχθεί αν η προτεινόμενη ρύθμιση προέβλεπε κάποια διαδικασία μαζικής απονομής ιθαγένειας σε μετανάστες, λίγο πολύ αυτοματοποιημένη και με μόνη τη συνδρομή κάποιων τυπικών προϋποθέσεων. Αυτό όμως δεν ισχύει, το νομοσχέδιο Ραγκούση προβλέπει μια απολύτως εξατομικευμένη (και χρονοβόρα και ακριβή) διαδικασία, η οποία περιλαμβάνει μεταξύ άλλων και προσωπική συνέντευξη του μετανάστη που ζητάει την ιθαγένεια ενώπιον επιτροπής που θα κρίνει "την επαρκή γνώση της ελληνικής γλώσσας, την ένταξή του στην ελληνική κοινωνία καθώς και τη δυνατότητά του να συμμετάσχει ενεργά και ουσιαστικά στην πολιτική ζωή της χώρας, σύμφωνα με τις θεμελιώδεις αρχές οι οποίες την διέπουν". Και ο μετανάστης καλείται να καταθέσει και ο ίδιος στοιχεία που να αποδεικνύουν "την ύπαρξη δεσμών με τη χώρα". Διαδικασία παρόμοια με αυτήν που ισχύει και σήμερα, πρέπει να πούμε.

Στο βαθμό λοιπόν που θα κρίνονται τέτοια ζητήματα (ένταξη στην κοινωνία, δεσμοί με τη χώρα κλπ.), δεν μιλάμε πλέον για αλλοίωση της εθνικής ταυτότητας: μιλάμε για de jure απόδοση πολιτικών δικαιωμάτων σε ανθρώπους που ήδη αποδεικνύουν την de facto ενσωμάτωσή τους στην ελληνική κοινωνία. Εκτός αν την εθνική ταυτότητα την εννοούμε με κριτήρια καθαρότητας του αίματος -σε μια τέτοια περίπτωση, εγώ τουλάχιστον αρνούμαι να συνεχίσω τη συζήτηση.

Και ακριβώς αυτό το σημείο είναι που καθιστά την αιτιολόγηση απαραίτητη. Εδώ η διοίκηση, η οποία έχει εξ ορισμού διακριτική ευχέρεια να απονείμει την ιθαγένεια ή όχι, δεν καλείται να κρίνει απλώς τη συνδρομή κάποιων τυπικών προϋποθέσεων που μπορούν εύκολα να διαπιστωθούν (όπως, π.χ., ο χρόνος νόμιμης παραμονής στη χώρα). Θα πρέπει να αποφασίσει, ας πούμε, και αν ο συγκεκριμένος μετανάστης έχει ή όχι τη δυνατότητα να συμμετάσχει ενεργά στην πολιτική ζωή της χώρας. Δεν είναι προφανές ότι μια τέτοια κρίση είναι εξόχως υποκειμενική; Δεν είναι προφανές ότι, αν η Διοίκηση δεν είναι υποχρεωμένη να αιτιολογήσει την κρίση της αυτή, αν η κρίση και τα κριτήρια παραμένουν αδιαφανή, ανοίγεται ένα τεράστιο πεδίο αυθαιρεσίας;

Η σχέση Κράτους-μετανάστη είναι εξ ορισμού ετεροβαρής, το Κράτος βρίσκεται πάντοτε σε θέση ισχύος. Και η απόφαση για απονομή ή μη της ιθαγένειας έχει εξ ορισμού σοβαρότερες συνέπειες για τον μετανάστη που τη ζητά παρά για το Κράτος που εξετάζει αν θα τη δώσει. Η υποχρέωση αιτιολόγησης της απόφασης αυτής, λοιπόν, είναι ένα θεσμικό αντίβαρο που προστατεύει το αδύναμο μέρος της σχέσης και ως τέτοια πρέπει να αντιμετωπιστεί, ιδίως -ξαναλέω- από τη στιγμή που μιλάμε για εξατομικευμένη διαδικασία.

Επιπλέον, κι αν ακόμα η απόφαση της Διοίκησης δεν είναι αιτιολογημένη, ο μετανάστης θα έχει το δικαίωμα να προσφύγει εναντίον της ενώπιον της Δικαιοσύνης (του ΣτΕ ή των τακτικών διοικητικών δικαστηρίων). Δεν θα το κάνουν όλοι, αλλά κάποιοι οπωσδήποτε θα βρεθούν να το κάνουν. Και η Διοίκηση θα κληθεί στα πλαίσια μιας δίκης να λογοδοτήσει για τον τρόπο με τον οποίον άσκησε τη διακριτική της ευχέρεια, μια που αυτό κυρίως θα ελέγξει το Δικαστήριο. Επομένως το "ανέλεγκτο" υπέρ του οποίου επιχειρηματολογεί ο κ. Φλωρίδης ουσιαστικά δεν υφίσταται, απλώς ο έλεγχος μετατίθεται ένα στάδιο μετά, και μειώνεται ο κύκλος των μεταναστών που θα μπορέσουν να τον επιδιώξουν λόγω κόστους της δικαστικής διαδικασίας.

Εκτός πια κι αν ο κ. Φλωρίδης (και ο συντασσόμενος μαζί του καθηγητής κ. Παυλόπουλος) υποστηρίζει αυτό το "ανέλεγκτο" κυριολεκτικά, προτείνει δηλαδή να μην δίνεται καν το δικαίωμα προσφυγής στη Δικαιοσύνη για τους μετανάστες που τους αρνούνται την απονομή ιθαγένειας. Σε μια τέτοια περίπτωση, αρκεί να πούμε ότι θα γίνουμε οι καλύτεροι πελάτες του Στρασβούργου και θα πληρώνουμε αποζημιώσεις μέχρι τον 23ο αιώνα.

Στην ουσία, και για να μην μακρηγορούμε άλλο, η άποψη Φλωρίδη-Παυλόπουλου μπορεί να συνοψιστεί στον παρακάτω φανταστικό διάλογο μεταξύ μετανάστη-Διοίκησης:

- Θα μου δώσετε την ελληνική ιθαγένεια;
- Όχι.
- Μα γιατί;
- Γιατί έτσι. Γιατί δεν γουστάρουμε τα μούτρα σου.

Ή μάλλον, ακόμα χειρότερα: "Γιατί έτσι. Τελεία. Κι άμα σου αρέσει, άμα δεν σου αρέσει τράβα στην πατρίδα σου". Επιχειρηματολογία -λέμε τώρα- που χρησιμοποιούν κάτι ξινισμένες γιαγιούλες στα τρόλεϋ. Και άντε, τις γιαγιούλες πες μπορείς να τις δικαιολογήσεις. Κοτζάμ βουλευτές όμως;


.

Αποθέραπυ

Λόγω των απαιτήσεων του πραγράμματος φυσι(κ)οθεραπείας, το ραδιοφωνικό μας ραντεβού από τις δικτυακές συχνότητες του radioneverland.gr αναβάλλεται γι' απόψε, και πιθανότατα και για τις επόμενες δύο Τετάρτες.







Καλά, μην κλαίτε κιόλας :)


.

Όλα τα κιλά-όλα τα λεφτά

Αν δεν με απατά η μνήμη μου, αυτό το βιολί με τα τρακτέρ που κόβουν φέτες τη χώρα ξεκίνησε επί κυβερνήσεων Σημίτη, διένυσε όλη την περίοδο Καραμανλή και επανέρχεται τώρα επί Γιωργάκη. Παρουσιάζει δηλαδή μια διαχρονικότητα, θα λέγαμε, και πράγματι οι εικόνες που βλέπουμε στα τηλεοπτικά ρεπορτάζ από τα μπλόκα θα μπορούσαν κάλλιστα να είναι και του 1995.

Κάτι παρόμοιο ισχύει και για τις δηλώσεις των πρωταγωνιστών, όπου εδώ και τόσα χρόνια -και ανεξάρτητα από τα εκάστοτε επιμέρους αιτήματα- η μόνιμη επωδός των αγανακτισμένων αγροτοσυνδικαλιστών είναι ότι η κατάσταση για τον Έλληνα αγρότη "έχει φτάσει στο απροχώρητο".

Μόνο που το φαινόμενο επαναλαμβάνεται τόσο τακτικά, ώστε εύλογα πια να μας περνάει απ' το μυαλό η σκέψη ότι αυτό το απροχώρητο τελικά δεν είναι και τόσο απροχώρητο, αφού κουτσά-στραβά, με τον ένα ή με τον άλλο τρόπο, όλο και προχωράει λιγάκι από χρόνο σε χρόνο. Διαφορετικά, δεκαπέντε χρόνια τώρα αυτή η ιστορία, δεν θα έπρεπε να έχει μείνει αγρότης ούτε για δείγμα στον τόπο μας.

Έχω δε την εντύπωση ότι και ο περισσότερος κόσμος πλέον αντιμετωπίζει αυτήν την κατάσταση με απάθεια. Ούτε ξέρουμε τι ακριβώς ζητάνε οι αγρότες, ούτε και μας πολυνοιάζει. Ξέρουμε από πριν ποια θα είναι η κατάληξη της ιστορίας: τα μεν προβλήματα δεν πρόκειται να λυθούν, κάποια αιτήματα θα γίνουν δεκτά, κάποια άλλα όχι, τα τρακτέρ θα μαζευτούν και οι δρόμοι θα ανοίξουν. Κάποια στιγμή. Εμείς περιμένουμε στωικά να μας έρθει ο λογαριασμός.

Κάτι πάει στραβά σε όλη αυτή την ιστορία. Όταν μια κοινωνική ομάδα επαναλαμβάνει κάθε τρεις και λίγο τους ίδιους αγώνες, και μάλιστα στην πιο ακραία μορφή τους, ισχυριζόμενη μονίμως ότι η κατάστασή της έχει φτάσει στο μη παρέκει, είναι λίγο δύσκολο για μας τους υπόλοιπους να πιστέψουμε ότι η εν λόγω κατάσταση είναι όντως τόσο δραματική. Είναι πιο εύκολο να πιστέψουμε ότι οι αγρότες απλώς εκμεταλλεύονται τη μεγάλη (ιππο)δύναμη που τους παρέχουν τα τρακτέρ, την ευχέρεια να κλείνουν δρόμους και σύνορα, για ψύλλου πήδημα. Κάτι σαν την ιστορία του ψεύτη βοσκού.

Γιατί, αν δεν ήταν έτσι, τόση ριζοσπαστική διάθεση από την πλευρά των αγροτών, τόσα χρόνια τώρα, θα έπρεπε πια να έχει αποτυπωθεί και κάπου αλλού. Θα έπρεπε να έχει προκαλέσει μια ευρύτερη ριζοσπαστικοποίηση, για να μιλήσουμε με όρους ΚΚΕ, των αγροτικών κοινωνιών της χώρας. Θα έπρεπε να βλέπουμε και άλλες μορφές δράσης και πάλης, μικρότερης εμβέλειας από τα μπλόκα και πριν από αυτά, θα έπρεπε να βλέπουμε τους αγρότες να προσπαθούν να καταστήσουν την κοινωνία σύμμαχό τους, να προσπαθούν με κάθε μέσο να ενημερώσουν για την αγωνία τους και για τα δίκια τους. Θα έπρεπε, ρε διάολε, να βλέπαμε και κάποια διαφοροποίηση στο εκλογικό αποτέλεσμα, μισή ντουζίνα εκλογές έχουν γίνει, αντί για το αλλεπάλληλο σκατζάρισμα των δύο μεγάλων κομμάτων (με το άθροισμα των ποσοστών τους λίγο-πολύ σταθερό). Δεν θα έπρεπε;

Αλλά αυτά είναι περίπλοκα πράγματα. Ενώ η γλώσσα των τρακτέρ είναι πιο απλή, πιο σαφής, και αποδεδειγμένα πιο αποτελεσματική. Ή όχι;

Σαν να την έχουμε ξανακάνει αυτήν την κουβέντα όμως. Ή περίπου.


.

Ο κροκόδειλος που κλαίει

Συγκλονισμένος ο πλανήτης παρακολουθεί το δράμα του λαού της Αϊτής. Γέμισαν οι οθόνες των τηλεοράσεων και των υπολογιστών από δραματικά ρεπορτάζ με ορφανά παιδάκια να τριγυρνάνε μέσα στα συντρίμμια και με ανθρώπους απελπισμένους που μέσα σε μια στιγμή έχασαν σπίτι, οικογένεια και βιος.

Μέχρι προχτές, βέβαια, στ' αρχίδια του του υπόλοιπου πλανήτη για την Αϊτή και τα προβλήματά της. Χτες έσπευσαν όλοι οι έγκυροι τηλεοπτικοί φωστήρες να μας ενημερώσουν ότι πρόκειται για τη φτωχότερη χώρα του δυτικού ημισφαιρίου, μια χώρα που μαστίζεται από ακραία φτώχεια και αμορφωσιά, που η ιστορία της είναι γεμάτη από πραξικοπήματα, πολιτική αναταραχή, ξένες επεμβάσεις, και σαν να μην έφταναν όλα αυτά κάθε τρεις και λίγο σκάνε απάνω στην καμπούρα της και όλοι οι κυκλώνες της Καραϊβικής. Και τώρα ο Εγκέλαδος.

Μήπως δεν ξέραμε; Μα αυτό δεν είναι δικαιολογία. Γιατί τα στοιχεία υπήρχαν, ήταν εκεί, να, δυο κλικ μακριά, τα έχει η γαμημένη η wikipedia, αρκεί να θες να τα δεις. Αλλά δεν θέλαμε, δεν μας ένοιαζε βρε αδερφέ. Κι εγώ μαζί -μη νομίσει κανείς ότι βγάζω την ουρά μου απ' έξω.

Για κάποιον αδιευκρίνιστο λόγο, το να πεθαίνουν χιλιάδες άνθρωποι εξαιτίας ενός σεισμού ή κάποιας άλλης φυσικής καταστροφής μας φαίνεται ιδιαιτέρως τραγικό, ίσως γιατί σαν γεγονός φτιάχνει νούμερα μεγάλα και στρογγυλά, που γράφουν καλά στα πρωτοσέλιδα και κάνουν εντύπωση. Ενώ αν οι ίδιοι άνθρωποι πεθαίνουν, όχι μονοκοπανιά όπως με τον σεισμό, αλλά λίγοι λίγοι, μέρα με τη μέρα, από φτώχεια, από πείνα, από αρρώστειες που ο πολιτισμένος κόσμος έχει εξουδετερώσει εδώ και χρόνια, από μολυσμένο νερό, από τάγματα θανάτου, κανείς δεν εντυπωσιάζεται, κανείς δεν σκανδαλίζεται, λίγο πολύ το θεωρούμε φυσιολογικό, υπάρχουν λαοί που φτιάχνουν την ιστορία και λαοί που την υφίστανται, και προφανώς αποδεχόμαστε ότι το ιστορικό, κοινωνικό, πολιτικό, γεωγραφικό πεπρωμένο μιας χώρας σαν την Αϊτή είναι να ψωμολυσσάει και να τρώει τις σάρκες της εις τον αιώνα τον άπαντα.

Φτάνει όμως ένας σαρωτικός σεισμός και η ευαισθησία του πολιτισμένου κόσμου αφυπνίζεται, τρέχουν οι ρεπόρτερ με τις κάμερες, γεμίζουν τα μπλογκ με αναφορές, το twitter με hashtags #haiti, εκκλήσεις για "ανθρωπιστική βοήθεια" από παντού. Μέχρι προχτές, πάω στοίχημα ότι ο μισός πλανήτης μπέρδευε την Αϊτή με την Ταϊτή -αλλά σε δυο μέρες θά 'χουν φτιαχτεί κορδελάκια με τα χρώματα της αϊτινής σημαίας, να τα κοτσάρουμε όλοι στα άβατάρ μας και να δείξουμε πόσο συγκλονισμένοι είμαστε από το ανθρώπινο δράμα του αϊτινού λαού. Και μετά, you know the drill, αποστολές τροφίμων, λογαριασμοί στην Εθνική Τράπεζα για την ενίσχυση των σεισμοπαθών, κάτι αντίσκηνα που είχαμε περίσσεμα θα τα στείλουμε για τους άστεγους, να μαζέψουμε και τα παλιά μας ρουχαλάκια. Πιο ύστερα θα στήσουμε και κανα-δυο τηλεμαραθώνιους, όλοι πρέπει να δώσουμε κάτι από το υστέρημά μας, να βοηθήσουμε τον δοκιμαζόμενο λαό της Αϊτής, εμπρός, να δείξουμε πόσο φιλεύσπλαχνοι είμαστε, στόχος τα τρία, πέντε, δέκα εκατομμύρια ευρώ, δώστε και σώστε. Ό,τι έχετε ευχαρίστηση, δεν πειράζει, ας είναι και ληγμένα τα τρόφιμα, ας είναι και σαπισμένα τα κοτόπουλα, αλληλεγγύη, σημασία έχει η χειρονομία κι όχι το αποτέλεσμα.

Παράλληλα, βέβαια, σε μια βδομάδα, δέκα μέρες το πολύ, το θέμα θα έχει φύγει από τα πρωτοσέλιδα. Σ' ένα μήνα θα πιάνει μάξιμουμ ένα μονόστηλο στα "Διεθνή", στο τέλος του χρόνου μια σύντομη αναφορά στην ειδησεογραφική ανασκόπηση της χρονιάς. Μετά τέλος, ας γίνονται δύο πραξικοπήματα το χρόνο στην Αϊτή, εμείς δεκάρα δεν θα δίνουμε, ούτε καν που θα το μαθαίνουμε.

Η τραγική ειρωνία της εξέλιξης του ανθρώπινου πολιτισμού: την ίδια ζημιά που προκαλεί στην Αϊτή και την κάθε Αϊτή ένας σεισμός, φυσικό φαινόμενο που δεν μπορούμε να ελέγξουμε, την προκαλεί -ενίοτε στο πολλαπλάσιο- ο άνθρωπος με την άγνοιά του, την αδιαφορία του, την υψηλή πολιτική, τους διεθνείς οργανισμούς και όλους τους άλλους ευφημισμούς που έχουμε επινοήσει για να μασκαρέψουμε την αθλιότητά μας, φαινόμενο κοινωνικό και πολιτικό, που μπορούμε να το ελέγξουμε. Αλλά δεν θέλουμε. Μας βολεύει καλύτερα έτσι. Μας δίνει και την ευκαιρία να νιώσουμε σπλαχνικοί και ανώτεροι όταν τελικά χτυπήσει ο Εγκέλαδος, η φωτιά, ο τυφώνας Κατρίνα, κι εμείς μπορούμε να συνεισφέρουμε αραγμένοι στον καναπέ μας, μπροστά στην οθόνη, με ένα τηλεφώνημα.

Γι' αυτό λοιπόν να με συμπαθάτε, αλλά δεν θα πάρω άλλο από το πιάτο του συγκλονισμένου πλανήτη. Τον κυνισμό και την αδιαφορία που μοιράστηκα με όλους τους άλλους μέχρι σήμερα, ναι, τα παραδέχομαι, και δυστυχώς δεν υπάρχει τρόπος να τα αλλάξω. Την υποκρισία και τα κροκοδείλια δάκρυα όμως μπορώ να τα αποφύγω, και θα το κάνω.


.

Παραλειπόμενα

Όπως έλεγα και χτες, λοιπόν, μια μυστήρια τενοντίτιδα που ξεπετάχτηκε από το πουθενά, Σάββατο πρωινιάτικα, μου παράλυσε το αριστερό χέρι και με έφερε σε επαφή up close and personal με το φοβερό, τρομερό και πολυτραγουδισμένο σύστημα κοινωνικής ασφάλισης της ωραίας μας χώρας. Καταγράφω μερικές πολλές σκέψεις και απορίες που μου γεννήθηκαν τις τελευταίες τέσσερις ημέρες:

# Το ένδοξο ταμείο μας, που παλιά το λέγανε Προνοίας Δικηγόρων Αθηνών και τώρα το λένε... στάσου να δεις... α! νά 'το: "Ενιαίο Ταμείο Αναξάρτητα Απασχολουμένων – Τομέας Υγείας Δικηγόρων Αθηνών", αυτό λοιπόν το ένδοξο ταμείο, δεν διαθέτει ορθοπεδικό. Πια. Γιατί παλιά διέθετε, αλλά φαίνεται ότι έπρεπε να γίνουν κάποιες περικοπές δαπανών, τρέχα γύρευε. Εν πάση περιπτώσει, διαθέτει πάντως συμβεβλημένους ορθοπεδικούς. Για να επισκεφτείς έναν από αυτούς, όμως, πρέπει να πάρεις παραπεμπτικό από το ταμείο.

# Απορία: αφού αυτό το παραπεμπτικό δεν στο δίνει γιατρός, έστω γενικής ιατρικής, στο δίνει ένας απλός διοικητικός υπάλληλος, ο οποίος βέβαια ούτε μπορεί ούτε έχει δικαίωμα να κρίνει αν πρέπει ή δεν πρέπει να σε δει γιατρός της μίας ή της άλλης ειδικότητας... σε τι ακριβώς χρησιμεύει;

# Συνέχεια της προηγούμενης απορίας: ο ορθοπεδικός βέβαια, γιατρός είναι ο άνθρωπος δεν είναι μάγος, θα σου ρίξει μεν μια ματιά, αλλά λογικό είναι να σε στείλει να κάνεις καμιά ακτινογραφία, κανέναν υπέρηχο, ή και τα δύο ίσως. Και επίσης λογικό είναι πως, όταν τα κάνεις, θα πρέπει και να του πας να δει τα αποτελέσματα. Κι όμως, χρειάζεται και δεύτερο παραπεμπτικό (!) για να ξαναπάς, όπως χρειάζεται και να θεωρήσει τις εντολές για τις εξετάσεις ο ελεγκτής ιατρός του ταμείου.

# Ελεγκτής ιατρός είναι ένας γιατρός που περνάει τη μισή τουλάχιστον εργάσιμη ημέρα του σε ένα γραφείο πατώντας σφραγίδες. Τον αναγνωρίζεις εύκολα από το χαρακτηριστικό ύφος "βαριέμαι-που-ζω-βαριέμαι". Λογικό, βέβαια, δεν νομίζω όταν ξενύχταγε διαβάζοντας για να μπει στην ιατρική ότι είχε αυτό ακριβώς στο μυαλό του. Τέλος πάντων, αυτό το "ελεγκτής" στον τίτλο είναι λίγο παραπλανητικό: δεν ελέγχει και τίποτα ο άνθρωπος. Κι εδώ που τα λέμε τι να ελέγξει, αν καλώς ή κακώς σε έστειλε ο συνάδελφός του να βγάλεις ακτινογραφία; Σιγά! Σου πατάει μια υπογραφή, τρεις σφραγίδες κι όξω απ' την πόρτα. Ο επόμενος!

# Στην προκειμένη περίπτωση, "την ακτινογραφία θα περάσετε να την κάνετε στον τέταρτο". Μπα, διαθέτουμε και ακτινολογικό μηχάνημα, τι λε ρε παιδί μου, μπράβο. Εγώ λοιπόν ήξερα, όσες φορές μου είχε τύχει στο παρελθόν, ότι την ακτινογραφία την βγάζεις, περιμένεις κανένα πεντάλεπτο-δεκάλεπτο, στη βάζουν σε έναν μεγάλο φάκελο, στη δίνουν και φεύγεις. Αμ δε! Στο ένδοξο ταμείο μας πρέπει να πας τη μία μέρα να την κάνεις, την επόμενη να την παραλάβεις. Στο μεσοδιάστημα, ο ακτινολόγος τη βάζει στο φούρνο σε χαμηλή θερμοκρασία, να ψηθεί καλά απ' όλες τις μεριές χωρίς όμως να χάσει τα υγρά της.

# Υπέρηχο βέβαια δεν διαθέτει το κατάστημα, αυτό μας έλειπε, ευτυχώς όμως υπάρχουν συμβεβλημένα πολυϊατρεία και διαγνωστικά κέντρα. Προσοχή όμως: συμβεβλημένα ναι, για υπέρηχο ναι, αλλά όχι για όλους τους υπέρηχους. Ο συγκεκριμένος που έπρεπε να κάνω εγώ, φερ' ειπείν, δεν καλύπτεται από τη συμβεβλημένη σύμβαση. Πενηνταπέντε ευρώ, παρακαλώ. Ευχαριστώ. Άντε και μ' έναν πόνο.

# Μια φορά κι έναν καιρό, πήγαινες την απόδειξη στο ταμείο, και μετά από λίγες μέρες σου έδιναν τα χρήματα -όσα προβλέπεται τέλος πάντων, ούτε ξέρω πόσα, μπορεί να είναι και τρεις κι εξήντα. Τώρα με την ενοποίηση των ταμείων πας,
κάνεις αίτηση,
επισυνάπτεις τις αποδείξεις,
κολλάς και κάτι ένσημα,
παίρνεις αριθμό πρωτοκόλλου
και "σε εξήντα μέρες επικοινωνήστε μαζί μας για να σας ενημερώσουμε για την πρόοδο του αιτήματός σας". Αν μη τι άλλο, η ενοποίηση την τσάκισε τη γραφειοκρατία. Άφεριμ.

# Όπου παρεμπιπτόντως σε ρωτάει ο υπάλληλος: "-Λογαριασμό στην Εθνική έχετε;" "-Όχι". "Α καλά, όμως κάποια στιγμή θα πρέπει να ανοίξετε" (!!!) Τι νταβατζηλίκι είναι πάλι αυτό, με το ζόρι να σε κάνουν πελάτη της συγκεκριμένης τράπεζας;

# Συνοψίζοντας, η διαδικασία έχει ως εξής: το Σάββατο αρχίζεις να πονάς, λες εντάξει, δεν θά 'ναι τίποτα, θα μου περάσει. Την Κυριακή χειροτερεύεις, λες μην τρέχω τώρα κυριακάτικα στο νοσοκομείο, άσε να δούμε αύριο. Τη Δευτέρα σφαδάζεις, πας στο ταμείο να πάρεις παραπεμπτικό για τον ορθοπεδικό. Πας, σου γράφει τις εξετάσεις. Την Τρίτη πας στο ταμείο να σου θεωρήσουν την εντολή για τις εξετάσεις, πας και τις κάνεις. Την Τετάρτη ξαναπάς στο ταμείο να πάρεις την ακτινογραφία, και καινούργιο παραπεμπτικό για τον γιατρό. Πας στον γιατρό, σου συστήνει φυσιοθεραπείες. Την Πέμπτη ξαναπάς στο ταμείο να σου θεωρήσουν την εντολή για τις φυσιοθεραπείες. Απλό δεν είναι;

# Βέβαια υπάρχει και εναλλακτική: πας κατευθείαν στο ΚΑΤ, στέκεσαι κανα δίωρο στην ουρά στα εξωτερικά ιατρεία πίσω από διάφορους μακελεμένους με αίματα, κόκαλα να πετάνε και χέρια να κρέμονται, και κάποια στιγμή σε βλέπει ένας γιατρός, κατά πάσα πιθανότητα ειδικευόμενος, σε στέλνει στην ουρά για τις ακτινογραφίες, κι από κει και πέρα εξαρτάται από την πάθηση κι από τα κέφια του γιατρού. Συνολικά μπορεί να κάνεις τον ίδιο χρόνο, απλώς η ταλαιπωρία μαζεύεται όλη σε μία μέρα αντί να απλώνεται σε μία εβδομάδα και γλυτώνεις τα πολλά πηγαινέλα. Από την άλλη, το σκηνικό είναι πιο γκραν-γκινιόλ. Διαλέγεις και παίρνεις (αν και ενίοτε δεν έχεις καν επιλογή).

# Και φυσικά έχω πλήρη επίγνωση ότι αυτά όλα που περιγράφω εδώ μπορεί εμένα να μου φάνηκαν γολγοθάς γιατί δεν είμαι συνηθισμένος σε τέτοιες διαδικασίες, αλλά για πολλούς συμπολίτες μας είναι ένα τίποτα μπροστά στα όσα περνάνε οι ίδιοι καθημερινά. Αν μια απλή, μαλακισμένη τενοντίτιδα μπορεί να σε βάλει σε τέτοιο μπελά, φαντάσου τι τραβάνε όσοι υποφέρουν από χρόνια νοσήματα, ή από σοβαρές ασθένειες που χρειάζονται συχνές εξετάσεις, περίπλοκες θεραπείες, ακριβά φάρμακα και πάει λέγοντας. Γι' αυτό σου λέω, κυρία Μαριλίζα μου, βρωμάει το πράγμα απ' όπου και να το πιάσεις. Τι στα λέω δηλαδή, τα ξέρεις αφού. Κοίταξε να δεις τι θα κάνεις, γιατί αν κάνεις ό,τι έκαναν ο Κακλαμάνης κι ο Αβραμόπουλος, την κάτσαμε την βάρκα (την καθισμένη). Άντε, χαιρετίσματα κι άλλο κακό να μη μας βρει.


.

Λόγω τραυματισμού...

...του εκφωνητή και οικοδεσπότη του ταπεινού αυτού ιστολογίου, η αποψινή εκπομπή "Sombra de la sombra" στο radioneverland.gr αναβάλλεται. Ελπίζω, μόνο η αποψινή -αλλά θα εξαρτηθεί από την πορεία της αποθεραπείας!


.

Τσαπατσουλιές

Είναι πραγματικά αξιοθαύμαστο το πώς κατάφερε η κυβέρνηση να χαντακώσει επικοινωνιακά ένα μέτρο που όχι μόνο το είχε εξαγγείλει από καιρό, αλλά είναι και επί της ουσίας σωστό από όποια πλευρά και να το δει κανείς.

Ο λόγος για τη φορολόγηση δωρεών, κληρονομιών και γονικών παροχών. Μέτρο κοινωνικά δίκαιο, στηρίζεται στην κεντρική ιδέα ότι όποιος τα βρίσκει έτοιμα πρέπει να τσοντάρει και το κατιτίς του στο δημόσιο ταμείο. Κι όσο πιο πολλά είναι τα έτοιμα, τόσο πιο πολλά θα πρέπει να τσοντάρει. Η ενιαία φορολόγηση με μόνο 1 % που είχε περάσει η Νέα Δημοκρατία και ίσχυσε τα τελευταία δύο χρόνια (για γονικές παροχές και κληρονομιές), μπορεί να ωφέλησε μεν αρκετούς μικρομεσαίους που έσπευσαν να τακτοποιήσουν τα περιουσιακά τους, ωφέλησε όμως πολύ περισσότερο τους μεγαλομεγάλους που έκαναν το ίδιο γλιτώνοντας χιλιάδες ευρώ σε φόρους, ενώ στέρησε από τον δημόσιο κορβανά σημαντικά ποσά. Ένα σωστό αφορολόγητο όριο είναι ό,τι χρειάζεται για να εξασφαλιστεί η κοινωνική δικαιοσύνη του μέτρου, από εκεί και πέρα προοδευτική κλίμακα -και τέλος.

Το κουμπί της ιστορίας είναι ότι αυτοί οι φόροι ακουμπάνε κυρίως την ακίνητη περιουσία.

Οπότε, για να έχεις σωστό αφορολόγητο και προοδευτική κλίμακα, πρέπει να κάνεις τους λογαριασμούς σου πάνω στις αντικειμενικές αξίες των ακινήτων.

Τις οποίες η κυβέρνηση έχει σκοπό να αυξήσει.

Αλλά για να τις αυξήσει χρειάζεται μια κάποια σχετική μελέτη και ο ανάλογος χρόνος.

Που προφανώς δεν είναι και λίγος, ιδίως όταν το οικονομικό επιτελείο και οι σχετικές υπηρεσίες ασχολούνται ταυτόχρονα με χίλια δύο άλλα πράγματα.

Ενώ την ίδια ώρα οι ενδιαφερόμενοι, βέβαιοι ότι επίκειται αύξηση των αντικειμενικών αξιών και του φόρου, σπεύδουν να τακτοποιηθούν με το ισχύον ευνοϊκό καθεστώς, αναιρώντας εν μέρει τη χρησιμότητα του μελλοντικού μέτρου.

Φαύλος κύκλος.

Και τι σκέφτηκαν οι πράσινοι φωστήρες για να σπάσουν τον κύκλο; Περνάνε μια τροπολογία σε άσχετο νομοσχέδιο και σου λένε, κύριε, μέχρι εδώ ήτανε, όποιος πρόλαβε πρόλαβε, από δω και πέρα αλλάζουν τα κόζια. Αλλά μέχρι να τα αλλάξουμε οριστικώς, θα φορολογηθείτε προσωρινώς και κατόπιν θα σας έλθει και το εκκαθαριστικό μπουγιουρντί. Από Μάιο και βλέπουμε (η τροπολογία εδώ, σε .pdf).

Το οποίον, όπως και να το κάνουμε, είναι τρομερή χοντροκοπιά. Πρώτον, γιατί διαιωνίζει την επάρατη τακτική των (ν)τροπολογιών που περνάνε νύχτα σε άσχετα νομοσχέδια, τακτική που το ΠΑΣΟΚ υποτίθεται θα έκοβε μαχαίρι. Δεύτερον, γιατί φωνάζει ότι το οικονομικό επιτελείο έχει πάθει πανικό. Τρίτον, και σημαντικότερο μάλλον, γιατί δημιουργεί καθεστώς ανασφάλειας δικαίου για απροσδιόριστο χρονικό διάστημα: αν υποθέσουμε ότι το νέο φορολογικό νομοσχέδιο θα κατατεθεί τον Μάρτιο, μεσολαβούν σχεδόν δύο μήνες μέσα στους οποίους οι φορολογούμενοι καλούνται να κάνουν τις συναλλαγές τους στα τυφλά, χωρίς να ξέρουν τι φόρο θα πληρώσουν.

Δεν είναι περίεργο λοιπόν το κράξιμο που έπεσε από τα ΜΜΕ, αν και εν μέρει είναι υπερβολικό: αναδρομική φορολόγηση δεν επιβάλλεται, όπως ανακριβώς αναφέρουν οι εφημερίδες, ενώ και κάποιες νύξεις περί αντισυνταγματικότητας που ακούγονται δώθε-κείθε δεν έχουν τεκμηριωθεί επαρκώς (και μάλλον δεν πολυστέκουν, μου φαίνεται). Όμως η επικοινωνιακή ζημιά έχει γίνει, αφού το ΠΑΣΟΚ παρουσιάζεται (και όχι άδικα) ανακόλουθο, ενώ όσοι δεν πρόλαβαν να... τακτοποιηθούν παρουσιάζονται σαν αδικημένοι, πράγμα που είναι μάλλον λιγουλάκι ειρωνικό.

Αναρωτιέμαι λοιπόν: αντί γι' αυτήν την χοντροκομμένη μεθόδευση, που δίνει λαβές για αρνητική κριτική (εν μέρει δίκαιη, εν μέρει άδικη), μήπως θα ήταν καλύτερα να έχει ψηφιστεί -από τον Νοέμβριο ακόμα- ένα μίνι φορολογικό νομοσχέδιο, με το οποίο θα επανέρχονταν σε ισχύ οι κλίμακες και οι φορολογικοί συντελεστές που ίσχυαν μέχρι το Δεκέμβριο του 2007; Με παράλληλη δέσμευση της κυβέρνησης ότι το καθεστώς φορολόγησης γονικών παροχών κλπ. παραμένει υπό αναθεώρηση και θα ξαναλλάξει όταν ολοκληρωθεί η διαβούλευση και όταν διαμορφωθούν οι νέες αντικειμενικές αξίες;

Δεν θα ήταν η τέλεια λύση, δεν θα ήταν εξαιρετικά κομψή, πάλι γκρίνια θα υπήρχε -αλλά νομίζω ότι θα ήταν καλύτερη από τη λύση που τελικά δόθηκε. Η οποία κατέληξε επικοινωνιακό αυτογκόλ...


.

Η απώλεια του μέτρου (ΙΙ)

Η πρόταση Μητσοτάκη για σχηματισμό κυβέρνησης Εθνικής Ανάγκης είναι πιθανόν η μεγαλύτερη πολιτική ανοησία που έχει ακουστεί τα τελευταία χρόνια, πράγμα που από μόνο του αποτελεί κατόρθωμα σε μια χώρα με πλουσιότατη παραγωγή πολιτικής ανοησίας.

Ας ξεκινήσουμε από τη θεσμική πλευρά: Όπως θυμόμαστε (ελπίζω) όλοι, εκλογές στην χώρα έγιναν μόλις πριν από τρεις μήνες και το αποτέλεσμα που έδωσαν -μας αρέσει δεν μας αρέσει- ήταν καθαρό και ξάστερο. Επιπλέον, στην ταλαίπωρη τούτη χώρα υπάρχει κι ένα ρημαδοΣύνταγμα, το οποίο ρυθμίζει κάποιες μικρολεπτομέρειες όπως π.χ. ο τρόπος σχηματισμού κυβερνήσεως, ο χρόνος της θητείας της κλπ. Βέβαια ο καθένας δικαιούται να βγαίνει και να λέει ό,τι παρόλα του κατέβει στο κεφάλι, αλλά όπως και να το κάνουμε χρειάζεται κάποιο άλφα θράσος για να προτείνει κανείς στα δύο μεγάλα κόμματα να γράψουν στα παπάρια τους τη λαϊκή βούληση, όπως σαφώς εκφράστηκε στις πρόσφατες εκλογές, και να κάνουν του κεφαλιού τους -ή μάλλον, του κεφαλιού του Μητσοτάκη-, με πρόσχημα μια "Εθνική Ανάγκη" η οποία τάχα προέκυψε το τελευταίο τρίμηνο. Και λέω "τάχα" διότι καμία Εθνική Ανάγκη δεν προέκυψε το τελευταίο τρίμηνο, τα προβλήματα της χώρας γενικά και της οικονομίας ειδικότερα ήταν γνωστά από πριν τις εκλογές και όσοι ψήφισαν (τεκμαίρεται ότι) τα έλαβαν υπ' όψη τους, το μόνο που άλλαξε μετά ήταν η λογιστική απεικόνιση ενός προϋπάρχοντος προβλήματος. Η οποία, κατά την ταπεινή μου γνώμη, δεν μπορεί να ονομαστεί έτσι αβασάνιστα "Εθνική Ανάγκη", χαρακτηρισμός που θα ταίριαζε αν είχε μεσολαβήσει π.χ. η κήρυξη πολέμου, κάποια απόπειρα πραξικοπήματος ή κάτι άλλο εξίσου δραματικό.

Επιπλέον, η πρόταση Μητσοτάκη υπονοεί ότι στη δεδομένη χρονική συγκυρία η αξιωματική αντιπολίτευση είναι περιττή πολυτέλεια και μπορεί να αυτοκαταργηθεί, στηρίζοντας (ουσιαστικά άνευ όρων) την κυβέρνηση. Πράγμα που, αν δεχτούμε ότι ισχύει τώρα, μπορούμε εξίσου καλά να δεχτούμε ότι ισχύει σχεδόν πάντοτε.

Αλλά και επί της ουσίας, η πρόταση Μητσοτάκη έτσι όπως διατυπώθηκε, περιλαμβάνοντας δηλαδή και συγκεκριμένα πρόσωπα, ήταν καταδικασμένη να πέσει στο κενό. Αν ο πρωθυπουργός και ο αρχηγός της αξιωματικής αντιπολίτευσης την αποδέχονταν, αν την συζητούσαν έστω, θα έπρεπε να παραιτηθούν και να παραδώσουν τα κλειδιά της χώρας στον επίτιμο να κάνει κουμάντο, αφού θα ήταν σαν να αποδέχονται ότι αυτός ξέρει καλύτερα από τους ίδιους (να σχηματίζει κυβέρνηση, να ασκεί "υπεύθυνη" αντιπολίτευση κ.ο.κ.).

Και εδώ πια πλησιάζουμε στην ουσία του προβλήματος: αν ο Μητσοτάκης σήμερα αισθάνεται την άνεση να διατυπώνει δημοσίως προτάσεις τέτοιου βεληνεκούς ανοησίας, αυτό οφείλεται εν πολλοίς στο γεγονός ότι συγκεκριμένοι δημοσιογράφοι, καναλάρχες, εκδότες, τον έχουν αναγορεύσει ατύπως σε ιερή αγελάδα, σε σοφό Νέστορα της ελληνικής πολιτικής που οποιαδήποτε άποψή του αποκτά βαρύνουσα σημασία, απλώς και μόνο επειδή είναι δική του. Από το απυρόβλητο όπου τον έχουν τοποθετήσει, η κάθε κουταμάρα βαφτίζεται "παρέμβαση-βόμβα", και αντί να τη δούμε με τη συγκατάβαση που βλέπουμε τα γράμματα των παιδιών στον Άη-Βασίλη, γίνεται πρωτοσέλιδο, πρώτο θέμα στις ειδήσεις, και οι πιθανοί αποδέκτες της καλούνται αμέσως και πιεστικά να πάρουν θέση και να τη σχολιάσουν. Από πού κι ως πού;

Πρόκειται για μια διαφορετική όψη της ίδιας απώλειας του μέτρου που συζητούσαμε χτες: η τέταρτη εξουσία, με κύριο μέσο την παντοδυναμία της τηλεοπτικής εικόνας, δημιουργεί με περισσή ευκολία εξωθεσμικά σημεία αναφοράς, σε μια προσπάθεια να χειραγωγήσει (και όχι να συνδιαμορφώσει απλώς) την κοινή γνώμη. Άλλοτε το κάνει διακριτικά, άλλοτε -όπως εν προκειμένω- χοντροκομμένα. Είτε έτσι είτε αλλιώς, είναι επικίνδυνο και απαράδεκτο.


.

Η απώλεια του μέτρου (Ι)

Πρώτα διάβασα αυτό. Και το προσπέρασα χωρίς να δώσω ιδιαίτερη σημασία, γιατί ήταν παραμονή πρωτοχρονιάς, ήταν μεσημεράκι και ο ήλιος με στράβωνε καθώς κοιτούσα την οθόνη του υπολογιστή, οπότε τον έκλεισα γρήγορα-γρήγορα και ασχολήθηκα με κάτι άλλο. Όμως αργότερα άκουσα και τα δελτία ειδήσεων της τηλεόρασης, και κάπου εκεί άρχισα να στραβώνω, ιδίως όταν η κρατική τηλεόραση θεώρησε αναγκαίο να μας διαβεβαιώσει ότι με τον θάνατο του Νίκου Κακαουνάκη γίνεται "ΦΤΩΧΟΤΕΡΗ Η ΔΗΜΟΣΙΟΓΡΑΦΙΑ".

Και δεν μπόρεσα να μην αναρωτηθώ, ποιον ακριβώς πλούτο κόμιζε στη Δημοσιογραφία ο Νίκος Κακαουνάκης, που θα μας (της) λείψει μετά τον θανατό του; Το διεισδυτικό ρεπορτάζ, την οξυδερκή αρθρογραφία, τις καίριες παρεμβάσεις στο δημόσιο διάλογο, το ύφος; Ή, για να θέσουμε το ερώτημα αντίστροφα, αν αύριο ανθίσουν τρεις-τέσσερις νέοι δημοσιογράφοι με κληρονομιά το ύφος και το ήθος του μακαρίτη, θα αναγνωρίσουμε άραγε ότι η Δημοσιογραφία αίφνης έγινε πλουσιότερη;

Ο νεκρός δεδικαίωται είναι μια ηθική επιταγή, εκπορευόμενη από τη συλλογική συνειδητοποίηση της κοινής μας μοίρας και της απόλυτης εξίσωσης που φέρνει ο θάνατος, στο κάτω-κάτω μακροπρόθεσμα θα είμαστε όλοι νεκροί. Άλλο όμως "δεδικαίωται", άλλο εξυψούται. Έχω την εντύπωση ότι η ίδια η ειδησεογραφική αναφορά του μοιραίου γεγονότος επαρκεί για να δικαιώσει τον εκάστοτε μακαρίτη, ξεχωρίζοντάς τον από το πλήθος των καθημερινών θανάτων που δεν απασχολούν τα δελτία ειδήσεων. Άντε κι ένα σύντομο βιογραφικό. Από εκεί και πέρα, η υπερβολή των θρήνων και των εγκωμίων δεν βλέπω να προσφέρει τίποτε περισσότερο, πέρα από την ψευδή εντύπωση ότι όλες οι απώλειες (που απασχολούν τα δελτία ειδήσεων) είναι δυσβάστακτες και ανεπανόρθωτες, εντύπωση που την διορθώνει αμείλικτα -αλλά ετεροχρονισμένα- η Ιστορία.

Κι άλλη μια σκέψη: σε μια εποχή που η Κρίση της Δημοσιογραφίας συζητιέται όσο ποτέ, που αν ανοίξεις κουβέντα με οποιονδήποτε άνθρωπο του σιναφιού δεν θα αρνηθεί να αναγνωρίσει τα δεκάδες ζητήματα μειωμένης αξιοπιστίας, διαπλοκής, ποιότητας της γραφής και του λόγου, τεκμηρίωσης, και πάει λέγοντας (ο κατάλογος είναι ατελείωτος),

προκύπτουν μέσα σε λίγες μέρες δύο θάνατοι προσωπικοτήτων, που θα μπορούσε να χαρακτηρίσει κανείς -χωρίς υπερβολή- εμβληματικές αυτής ακριβώς της εποχής, αυτής ακριβώς της Δημοσιογραφίας και αυτής ακριβώς της κρίσης. Και το σινάφι ανταποκρίνεται μόνον με υπερβολικούς θρήνους και υπέρμετρα εγκώμια. Οπότε εύλογα μπορεί να αναρωηθεί κανείς, τελικά αυτή η περίφημη Κρίση υπάρχει, ή είναι αποκύημα φαντασίας; Κι αν υπάρχει, πώς δημιουργήθηκε; Ερήμην των ανθρώπων του χώρου;

Αυτά τα ολίγα, προς προβληματισμό και μόνον...


.